ಅಂತರಂಗದ ರಾವಣ ಭಾಗ ೩

ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಪುರುಷ ಪಾತ್ರಗಳು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೇ ಎರಡು ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳು. ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಮಂಡೋದರಿ. ಇಬ್ಬರೂ ಪತಿವೃತಾ ಸಾಧ್ವಿಯರು. ರಾಮ ಮರ್ಯಾದಾ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಾಗಿ ಅದರ್ಶಗಳನ್ನೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವಾದರೆ ರಾವಣನ ತದ್ವಿರುದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ದ್ವಂದ್ವ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತ ಇದ್ದರೆ ಈ ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ನೆರಳಾಗಿ ಈ ಸ್ತ್ರೀ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು ಈ ಘರ್ಷಣೆಯ ಉರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುತ್ತವೆ. ರಾವಣ ದುರುಳನಾದರೂ ಪತಿವೃತಾ ಮಂಡೋದರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು. ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಪತಿವೃತೆಯಾದರೂ ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ದವಾಗಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡವನು. ಬಹಳಷ್ಟು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ದಮನಿಸಿ, ದಾರ್ಷ್ಟ್ಯತನದಿಂದ ತನ್ನಾಧೀನ ಇರಿಸಿಕೊಂಡವನು. ಇಂತಹ ದುರುಳ ರಾವಣನಿಗೆ ಮಂಡೋದರಿಯಂತಹ ಪತಿವೃತೆ ಇದು ವಿಪರ್ಯಾಸ.  ತನ್ನಾಧೀನ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೆಣ್ಣುಗಳಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸು ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡಾಗ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸಿಗದೇ ಇರುವದ್ದನ್ನು ಮಂಡೋದರಿಯ ಅಂತಃ ಪುರದಲ್ಲಿ ಅರಸಿ ಬರುತ್ತಾನೆ. ರಾವಣ ಪರಮ ಶಿವಭಕ್ತ,  ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ಹೌದು ರಾಕ್ಷಸನೂ ಹೌದು. ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ತನ್ನೊಳಗೆ ಗೂಢವಾಗಿಸಿದ ರಾವಣನ ಅಂತರಂಗ ಇನ್ನೂ ಗೂಢವಾಗಿ ಅದು ಅವನ ಅರಿವಿಗೇ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರಾವಣನ  ಅಂತರಂಗ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಮಂಡೋದರಿಯ ಅಂತಃ ಪುರದಲ್ಲಿ.  ರಾವಣ ವಧೆ ಅಥವ ರಾವಣ ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಸಂಗದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶ ಇದು. ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟದಲ್ಲೂ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲೂ ಇದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವ. ಆದರೂ  ತಾಳಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಷ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟದಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.  ಮುಂದಿನ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮಂಡೋದರಿಯ ಅಂತಃ ಪುರದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ತಳಮಳಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದರೆ,  ಮಂಡೋದರಿ ತನ್ನ ಪತಿ ತನ್ನ ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಎಂದು ಇಲ್ಲದ ರಾವಣನ ದುಗುಡ ಇಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ.  ಮೂಡಂಬೈಲು ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮಂಡೋದರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಾದರ ಪಡಿಸುವ ರೀತಿ ಬಹಳ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ.

“ ದುರುಳ ನೀ ತೆರದೊಳು ತರಹರ ಗೊಳುತಿರೆ........”

“ಶಿವ ಶಿವಾ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಅಪಶಬ್ದವನ್ನು ನಾನು ಈ ಕಿವಿಯಿಂದ ಕೇಳಿಯೇನು ಅಂತ ಭಾವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದೋ ದಾಸಿಯರು ಈಗಿಂದೀಗ ಹೇಳುವ ಮಾತೇನು. ಅಂತಃ ಪುರದ ಕಡೆಗೇ ಅರಸರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ತರಹರ ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮನಶ್ಯಾಂತಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಅಶಾಂತಿಯಿಂದ ಏನೋ ಕೊರಗುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿ ಬಸವಳಿದು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಏನೋ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜತೆಯಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದರು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ದುರುಳ ಅಂತ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಯ್ಯೋ ರಾವಣೇಶ್ವರ ಮಹಾ ಪ್ರಭುಗಳು !  ಈ ರೀತಿಯ ಕೆಟ್ಟ ಶಬ್ದಗಳು !!  ಅದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳುವಂತಾಯಿತಲ್ಲ?  ಒಬ್ಬ ಪತಿವೃತೆಯಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಯಾವುದನ್ನು ಕಿವಿಗಳಿಂದ ಕೇಳಬಾರದೋ ಅಂತಹ ಒಂದು ಧ್ವನಿ, ಒಂದು ಶಬ್ಧ,  ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮವರು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುತ್ತಿರಲಲ್ಲ. ಏನೋ ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ಮಕರಾಕ್ಷ ಮಡಿದಾಗ ಸಭೆಯಲ್ಲೇ ಒಮ್ಮೆ ದುಃಖ ಪಟ್ಟಿದ್ದರಂತೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು ದಶಮುಖ ಧೈರ್ಯಗುಂದಿ ಕ್ಲೇಶತಾಳಿ ತರಹರಿಸುತ್ತಾ ಅಲ್ಲೇ ಒರಗಿದ್ದರು ಅಂತ. ಆದರೆ ಅಂತಃ ಪುರಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ ಆ ದುಃಖ.  ಅವರು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡ್ಲಿಲ್ಲ. ಪತ್ನಿಯಲ್ಲ ಇದನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಬಾರದು ಅಂತ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ನಾನೂ ಹಾಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವರನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು    ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ನೋವಾಗದ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಂತ ಬಯಸ್ತಿದ್ದದ್ದು.  ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಾದರೆ ನಾನೊಬ್ಬಳೇ ಅಲ್ಲ, ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ರಾಣಿಯರು ರಾವಣೇಶ್ವರನ ಸುಖಕ್ಕೋಸ್ಕರವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಶ್ರಮಿಸ್ತಾ ಇದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗೀಗ ಅಂತು ಆದಿನ ಕಳೆದು ಹೋಗಿದೆ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸ್ತಾ ಇದೆ. ಕೆಲವರಂತು ಮಕ್ಕಳು ಸತ್ತು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರಂತೂ ಇನ್ನೇನು ಈ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಉಳಿದದ್ದಿಲ್ಲ. ನಾವು ರಾವಣೇಶ್ವರನ ಜತೆ ಓಡಿ ಬಂದದ್ದೇ ತಪ್ಪಾಯ್ತು ಅಂತ ಹೇಳ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರಂತೂ ತಂದ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟು ಬಿದ್ದು ನಾವು ಒಲಿದೆವಲ್ಲಾ ? ಇನ್ನು ನಮಗೆ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಹಾಗಲ್ಲ. ನಾನು ಕಟ್ಟೊತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದವಳಲ್ಲ. ಪತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ನನ್ನ ಅಪ್ಪನಿಂದ ಧಾರಾದತ್ತವಾಗಿ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟು, ರಾವಣೇಶ್ವರನೇ ಸರ್ವಸ್ವ ಅಂತ ತಿಳಿದು ಮನೆ ಹೊಕ್ಕವಳು ನಾನು. ರಾವಣೇಶ್ವರನ ಪ್ರಥಮ ಪಟ್ಟ ಮಹಿಷಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಂದೂ ಇವರ ಆಗು ಹೋಗುಗಳು ನನ್ನ ಆಗು ಹೋಗುಗಳೇ. ಆದುದರಿಂದ ಶ್ವೇತ ಕಾಕೀಯ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳಿದ ನೀತಿ ಉಂಟು. ಶ್ವ ಅಂದರೆ ಶ್ವಾನದಂತೆ  ನಾಯಿಯಂತೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಪತಿಯ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತ ಬಂದವಳು. ಏತ ಅಂದರೆ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ ಭಯದ ಆಶಂಕೆಯಿಂದ ಪತಿಯ ಇಂಗಿತವನ್ನರಿತು ಬೇಕಾದಂತೆ ಮಾಡಿದವಳು. ಹಾಗೆ ಕಾಕ, ಕಾಗೆಯಂತೆ ಗಂಡನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬೇಕೋ ಹಾಗೆ,  ಅವರ ಅಂತರ್ಭಾವವನ್ನು ಊಹಿಸಿಯೇ ಬೇಕಾದಂತೆ ನಡೆದು ಕೊಂಡು ಬಂದವಳು. ಈಗಂತೂ ಅದನ್ನು ಚಾಚೂ ತಪ್ಪದೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದವಳು. ಅವರು ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ ಅಂತ ಹೇಳುವಾಗ ನಾನು ಹೀಗೆ ಇರುವುದಕ್ಕಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಅಂತಃ ಪುರ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ಬಂದದ್ದು ಅಷ್ಟಕ್ಕೇಯೇ. ಈಗೀಗ, ಈಗೀಗ... ನಮ್ಮ ಆಚೆ ಈಚೆ ಏನು ನಡೆಯುತಾ ಇದೆ ಅಂತ. ಹೊರಗಲ್ಲ ಇವತ್ತು ನಮ್ಮ ಒಳಗೇ , ವೈರಿಗಳ ಸುಳಿವು ಯಾವರೀತಿಯಾಗಿ ನಮ್ಮ ಅಂತಃಪುರದ ಒಳಗಿರುವ ಗುಟ್ಟನ್ನು ರಟ್ಟು ಮಾಡ್ತಾ ಇದೆ. ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಂದೋ ನಾಳೆಯೋ ನಮ್ಮ ಲಂಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಈ ಅರಮನೆಯ ಒಳಗೆ ಏನಾದೀತು ಊಹಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲ ಲಂಕೆಯ ಲಂಬಾಚಲವೂ ಇಲ್ಲ, ನಿಕುಂಬಿಳಾಚಲವೂ ಇಲ್ಲ ಎಲ್ಲ ವೈರಿಗಳ ಪಾಲಾಗಿದೆ. ಇವತ್ತು ನಮ್ಮ ಅರಮನೆಯ ಪ್ರದೇಶ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮಲ್ಲಿದೆ ಅಂತ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿಗೂ ಇನ್ನು ಕೊಳ್ಳಿ ಯಾವಾಗ ಇಡ್ತಾರೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ತಿಳಿದಷ್ಟಾದರೂ ಏನಾದರೂ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ನಮ್ಮ ಪತಿಯನ್ನು ಸಕಾಲಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಸೋಣ ಅಂತ ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟದ್ದು. ಆಗಲಿ ಈ ಕಾಲ ಪತಿದೇವನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಕಾಡಿ ಬೇಡಿ ನನ್ನ ಮಾನಸಿಕವಾದಂತಹ ಆ ತೊಳಲಾಟವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು, ನನ್ನ ಆಂತರಿಕವಾದಂತಹ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖವನ್ನು ಅವರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಾಗ ಅವರೇನು ಅನ್ನುತ್ತಾರೋ ಅಂತ ನೋಡ್ಬೇಕು. ನನ್ನ ಪತಿದೇವನ ಅಂತಃ ಕರಣವನ್ನು ಬಹಿಂರಂಗ ಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ತಮ್ಮ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೇಳಿದ್ದ ಆದರೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು. ಜತೆಗೆ ಅಮ್ಮ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀತಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಒರೆದರೂ ಈ ಕುಟಿಲತನ ಬೇಡ ಅಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾರಿದರು. ಆಗಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಅಂತಃ ಕರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಾದರೂ ಹೇಳಲಾರರೇ? ಕೆಲವೊಂದು ಮಾತುಗಳು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನನಗ್ಯಾಕೋ ವಿಚಿತ್ರ ಕಾಣಿಸ್ತಾ ಇದೆ. ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ಯುದ್ದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ     ಶುಕ ಸಾರಣರು ಬಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಒಂದ ಧ್ವನ್ಯಾತ್ಮಕವಾದ ಮಾತು ಅವರ ಬಾಯಿಂದ ಬಂದಿತ್ತು. ಮರುಳಾದೆಯೇನೋ ಅಂತ, ಬೇರ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಮರದೆಲೆಯನ ತಂದು ತೋರಲೇತಕೋ?  ಮರದೆಲೆಯೇ ತೋರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಬೇರೇ ನನಗೆ ಗೊತ್ತುಂಟು, ರಾಮನ ಬೇರೋ? ವ್ಯಾಜ್ಯದ ಬೇರೋ ? ಸೀತೆಯ ಮೂಲವೋ?  ಅಲ್ಲ ತಾನು ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅಂತರಾರ್ಥವೋ? ನಿನಗೇನು ಗೊತ್ತುಂಟೋ ? ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಮಾತಿನ ಸುಳಿವು ಏನು? ಏನು ಇದರ ಅಂತರಾರ್ಥ? ಏನೂ ತಿಳಿಯದವರ ನಮ್ಮವರಲ್ಲ. ಹತ್ತು ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೂ ನಮ್ಮ ರಾವಣೇಶ್ವರನಿಗಿದೆ. ಅಂತಾ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಕುಣಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೂ ಇದೆ. ವೇದ ಗಾನವನ್ನು ಮಾಡುವಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೂ ಅವರಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ಯಾಕೆ? ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವಂತದ್ದಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ನನ್ನಲ್ಲಾದರೂ ಹೇಳಲಾರರೇ? ಅಂತಃ ಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗ್ತೇನೆ ಮೊದಲಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಕೊರಗಿಸ್ತೇನೆ. ಕರಕರೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನಾದರೂ ಹೇಳ್ತೇನೆ ಕಾಡ್ತೇನೆ ಬೇಡ್ತೇನೆ. ಅಂತರಂಗದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳ್ತಾರೋ ನೋಡೋಣ....”

“ಚಿಂತಿಸುವದ್ಯಾತಕಿಂತೂ ಪ್ರಾಣ ಕಾಂತಾ.... “ ಮಂಡೋದರಿ ಕರೆ ಕರೆಯ ಮಾತುಗಳು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

“ ಪ್ರಾಣ ಕಾಂತ ಬಹಳಷ್ಟು ದುಃಖದಿಂದ, ಯಾವುದೋ ಗಹನವಾದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಲ್ಲ. ಈ ಚಿಂತೆಯ ಕಾರಣವಾದರೂ ಏನೂ? ಹೀಗೆ ಸಜೀವವಾಗಿ ಸುಡುತ್ತಿರುವ ಚಿಂತೆ ಅದು ನಿಮಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೆ ಕೂಡಾ ನೋವನ್ನು ತರುತ್ತಿದೆ.. ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಲಂಕಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು.  ನೀವು ತಲೆಯೆತ್ತಿ ತಿರುಗಾಡಿದರೆ ಲಂಕಾರಾಷ್ಟ್ರವೇ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ತಿರುಗಾಡಿದಂತೆ. ಅಂತಹ ನೀವು  ಹೀಗೆ ದುಃಖಸುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲ?

 ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಾನವನೋ ಹೀಗ ದುಃಖಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ತಾವು ಸಾಮಾನ್ಯ ದಾನವನಾಗಿದ್ದರೆ ತನ್ನ ದುಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರುಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ತಮ್ಮಂಥವರು ರಾವಣ ಪ್ರಭುಗಳು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು  ಹೀಗ ದುಃಖಿಸುವುದಂದರೆ, ಈ ದುಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇಳಿಯುವುದೆಂದರೆ  ಬಹಳ ವಿಚಿತ್ರ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಆಗಬೇಕಿದ್ದರೆ ಯಾರ ಪ್ರಭಾವ ಇದು? ನಿಮಗಾದ ಈ ಪರಿಭವ ಅದರ ಕಾರಣವಾದರೂ ಏನು? ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಕಾರಣ ಅ ಸೀತಾಕಾಂತನೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಈ ತನಕದ ಯುದ್ದದ ಪರಿಭವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದಾದರೆ,   ತನ್ನ ಕಾಲಿಗೆರಗಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಿಯಾ ಅಂತ ಬಲವಂತವಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು. ಅದಲ್ಲವಾದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ನಿಮಗೆ ಈ ದುಸ್ಥಿತಿ ಬಂದೀತೇ ಸ್ವಾಮೀ? ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀವೇ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಂಟು. ಧನುಜರ ಸೈನ್ಯವಿದೆ. ತಮ್ಮ ಕುಂಭಶ್ರವಣನಿದ್ದಾನೆ. ಈರೇಳು ಜಗದ ಒಡೆತನ ನಮಗುಂಟು. ಮಾರ ವೈರಿಯ ಅನುಗ್ರಹವುಂಟು, ದಿಕ್ಪಾಲಕರು ನನ್ನ ಪದತಲದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಾ ಇದ್ದಿರಿ. ಅದೆಂತೆಂಥಹ ರಾಕ್ಷಸ ವೀರರಿದ್ದರು ಎಲ್ಲ ಏನಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು? ಒಂದು ವೇಳೆ ರಾಮ ಪಾಳಯ ಬಂದರೂ ಏನಾದೀತು ಅಂತ ಇದ್ದಿರಿ. ಈಗೇನಾಯಿತು.?  ಈಗ ಅದೆಲ್ಲ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು ಅಂತ ದುಃಖವೋ?  ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಕಾರಣ ಹಿರಿಯರ ಅನುಗ್ರಹ ಇಲ್ಲ.

“ ಹಿರಿಯರೆಂದಾ ಮಾತ ಮೀರಿ ಪ್ರಾಣಕಾಂತ.......”

“ಎಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರ ಅನುಗ್ರಹ ಇಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿ ಆ ಕಾರ್ಯ ಸಫಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ನಿಮ್ಮ ಸೀತಾ ಅಪಹರಣದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯ ಹಿರಿಯರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ವಿರಹಿತವೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಹಿರಿಯರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೀವು ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಿರಿ. ಸೀತಾಪಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೋದಾಗ ಮಾರೀಚ ಮಾವ ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೂ ಅವನನ್ನೇ ತಲೆ ಕಡಿತೇನೆ ಅಂತ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಿರಿ ಮತ್ತೆಲ್ಲಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಕಾರ್ಯ ಸಫಲವಾದೀತು? ಆ ಕ್ರಿಯೆ ಆದರೂ ಮತ್ತೆ ಕೂಡಾ ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ ತಮ್ಮನನ್ನು ಬಿಡಬೇಡ..ಸೀತೆ ಬೇಡ ನಮಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡು ಅಂತ ಸಾರಿ ಸಾರಿ ಹೇಳಿದರು. ಇದು ತಾನೇ ತಾನು ಗರ್ವದಿಂದ ಮೆರೆದುದರ ಪಲವಲ್ಲವೇ? ಇನ್ನು ಮರುಗಿ ಫಲವೇನು?  ಇನ್ನು ಕೊನೆಗಾಲಕ್ಕಾದರೂ ಮಾಡಿದ್ದು ತಪ್ಪು ಅಂತ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಯಾಕೆ ತಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು?  ಆ ಶ್ರೀರಾಮನ ಪದಕ್ಕೆರಗಿದರೆ ಆಗದೇ? ಈಗ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಯಾವ ಸೈನ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಆಗದೇ ಸ್ವಾಮೀ”

ಮಂಡೋದರಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದರೂ ರಾವಣನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಾತಿನಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

“ ಸದ್ಯ ನೀನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದೇಲ್ಲ ಮುಗಿಯಿತೋ ಅಲ್ಲ ಇನ್ನೂ ಉಂಟೋ...ಮುಗಿಯಿತೂ ಅಂತಾದರೆ ಮತ್ತೆ ನಾನು ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಬಹುದಲ್ಲ?”

“ಮಂಡೋದರೀ... ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳ್ತೇನೆ...ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು, ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ಪರಿಹಾರಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಾರದು. ಈಗ ನೀನು ಇದು ಮೂರನ್ನೂ ಮಾಡಿಯಾಯ್ತಲ್ಲ? ನನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಕಂಡೆ. ಕಾರಣವನ್ನು ಊಹಿಸಿದೆ, ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ಇನ್ನು ನಾನು ಏನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕುಂಟು.?  ಮಂಡೋದರಿ ಆಲೋಚಿಸು ಎಲ್ಲವರಂಥಲ್ಲ ನೀನು. ಊರಿನವರೆಲ್ಲ ಹೇಳಲಿ,  ‘ದುರುಳ’  ರಾವಣ ಅಂತ. ನಾನು ಅವರ ಹೊಗಳಿಕೆ ಬೇಕಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವನೇ ಅಲ್ಲ. ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನನ್ನ ಸಂಪಾದನೆ ದೇವರಾಣೆಗೂ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಯಲ್ಲ. ಆದಕಾರಣ, ಜನ ನನ್ನನ್ನು ಏನು ಹೇಳ್ತಾರೆ ಅಂತ ನಾನು ಆಕಡೆಗೆ ಕಿವಿ ಹಾಕಿದವನೇ ಅಲ್ಲ. ಸ್ತುತಿಗೆ ಹಿಗ್ಗುವವ, ನಿಂದನೆಗೆ ಕುಗ್ಗುವವ ಈ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಗ್ಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.

“ನನಗೊಂದು ಧ್ಯೇಯವಿದೆ. ಒಂದು ಲಕ್ಷ್ಯವಿದೆ. ನಿನಗೆ ಗೊತ್ತುಂಟು. ಹೌದಲ್ಲ ನೀನಿಗ ಒಂದು ಮಾತು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಳ್ಬೇಕು. ಮದುವೆಯಾದ ತರುಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನನ್ನಂತಹ ಆರೋಗ್ಯ ಇದ್ದ ಪುರುಷನಿಗೆ ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುವುದೇ ಬೇಡ ಅಂತ ತೋರಿ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಹೋಗುವ ಸ್ವಭಾವ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಉಂಟಾ? ಶಾರೀರಿಕ ಸುಖವನ್ನು ಭೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಂಡೋದರಿ ನೀನೆಲ್ಲಿ.. ನೀನು ಇಲ್ಲೇ ನಾನು ಎಲ್ಲಿ? ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೋ. ಹೌದಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ ನೀನು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿದ ಅಜ್ಜಿನೀನು. ಆ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ನನಗಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಂತಹ ಹುಚ್ಚು,  ಈ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂತು ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ರೆ,  ನೀನು ಒಪ್ತಿಯಾ ಅಂತ ನಾನು ಕೇಳುವುದು”

“ಬರ್ಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ ಒಪ್ಪುವುದೂ ಕಷ್ಟ”

“ಬಂತು ಅಂತ ನಿನಗೆ ಯಾರು ಉಪದೇಶ ಮಾಡಿದ್ದು?.  ಆದುದರಿಂದ , ಆದ್ದರಿಂದ  ಓ ಮಂಡೋದರಿ ವಿಚಾರಿಸಿ ಖೂಳನನು ಮಾಡೆನ್ನ. ವಿಚಾರಿಸಿ ಅಂದ್ರೆ ನನ್ನನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿ ಅಂತ ಅಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ಮನದಲ್ಲೇ ವಿಚಾರಿಸಿ...ಆದದ್ದೇನು ಎಂಬುದರ ಕಡೆಗೆ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹರಿಯಿಸಿ ನಿನ್ನದ್ದೇ ಅದಂಥ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಂಥನ ಮಾಡಿ, ವಿವೇಕದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸಿ, ಹೊರತು ಹಿರಿಯರೆಂದ ಮಾತ ಮೀರಿ ....ಹೀಗಾಯಿತೋ... ರಘುನಾಥ ನಿನಗೇನು ಮಾಡಿದ..? ಅವನೇನು ಮಾಡಿದ ಅವನ ಅಪ್ಪ ಏನು ಮಾಡಿದ.? ಇದೆಲ್ಲ ಮಾತೇನೇ? ಒಬ್ಬ ನನ್ನ ನ್ನು ಏನಾದರೂ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಾನು ಅಂತ ಇದ್ರೆ ನಾನು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಎರಡು ಚಿಲಕ ಹಾಕಿ ಮಲಗುದಿಲ್ವಾ? ಯಾರು ಯಾರು ಏನೇನು ಮಾಡ್ತಾರೆ ಅಂತ ಬಹಳ ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದ ಜೀವ ಇದು. ಕೈಲಾಸವನ್ನೆ ಎತ್ತುತ್ತೇನೆ ಅಂತ ಒಬ್ಬ ಹೊರಡ್ತಾನೆ.... ಅಂತ ಆದ್ರೆ ಅವನು ಮನೆಗೆ ಪುನಃ ಬರ್ತಾನೆ ಅಂತ ಹೊರಡುವುದೋ? ಐರಾವತವನ್ನೇ ಮುಷ್ಠಿ ಘಾತದಿಂದ ಮಂಡಿ ಊರಿಸ್ತೇನೆ ಅಂತ ಹೊರಟವ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೆಂಡ್ತಿ ಮಕ್ಕಳ ಮುಖ ಕಂಡೇನು ಅಂತ ಎಣಿಸಿ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವವೇ ಹಾಗೆ,  ನಿನಗೆ ಗೊತ್ತುಂಟು.  ಯಾರೋ ಅಸಾಧ್ಯ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಾರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯ ಅಂತ ಹಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನಾನು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೌದೋ  ಅಂತ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವವ ನಾನು. ಹೀಗೆ ಸಾಹಸವೇ ಜೀವನದ ಜೀವಾಳವಾಗಿ, ಹೋರಾಟವೇ ಜೀವನದ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಗಿ ಹೊರಟ ದೊಡ್ಡ ಚರಿತ್ರೆ ಇದ್ದವ ನಿನ್ನ ಗಂಡ. ಇಷ್ಟು ಗೊತ್ತಿದ್ದು ನೀನು, ರಾಮ ಏನಾದ್ರೂ ಮಾಡಿದ ಅಂತಾದ್ರೆ , ನಾನು ಬಂದು ಹೆಂಡತಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ ಅಂತ ಕೋಣೆಗೆ ಬಂದು ಮುಸುಕು ಹಾಕಿ ಕಣ್ಣೀರು ಇಳಿಸುವ ಷಂಡ ಭಂಡನೋ? ನಿನ್ನ ಗಂಡ?”

ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಾವಣ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸ್ಥಾಪನೆ. ರಾವಣನ ಹತ್ತು ಮುಖದ ಕಲ್ಪನೆ ಏನು? ರಾವಣ ಅಂದರೆ ಏನು ಅದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಶೇಣಿಯವರದ್ದು. ರಾವಣನ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಕಂಡು ಕೊಂಡ ರೀತಿ ಆ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅದ್ಭುತ. ಊಹನೆಗೆ ನಿಲುಕ ರಾವಣನ ದುಗುಡವನ್ನು ಆತನ ಕಣ್ಣೀರ ಹನಿ ಹನಿಗೆ ಅರ್ಥ ಕಟ್ಟುವ ಪರಿ ಅದು ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ.  ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಹಳ ಸರಳ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಅಂತರಂಗದ ರಾವಣ ಭಾಗ ೨

"ಹರನೇ ಶಂಕರನೇ ಶಂಕರ ಪಾರ್ವತಿ ವರನೇ .....ಧುರದೊಳು ರಕ್ಕಸ ಸೇನೆಯು ಬರಿದಾಯಿತೆ ಶಿವನೇ"

ರಾವಣ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಅಂತಃ ಪುರದಲ್ಲಿ ರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಕಳೆದೂ ಕಳೆದೂ ಕೊನೆಗೆ ಯಃಕಶ್ಚಿತ್ ದೂತ ಪರಿಚಾರಕ "ಗೂಢ ಬ್ರಹ್ಮನೊಳು ಹಗೆ ಮಾಡಿ ಕೆಡದಿರು..." ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿರುವ ಲಂಕಾ ಪ್ರಜೆಗಳ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಯತ್ತವಾದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಏನೂ ಇಲ್ಲದೇ ಇದ್ದ ರಕ್ಕಸ ಗಡನಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ದಶಶಿರನಾಗಿ , ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ದಶಕಂಠನಾಗಿ ರಾವಣೋ ಏಕರಾವಣನಾಗಿ ಮೆರೆದವನು ಇಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಕಳೆದು ಕೊಂಡು ರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ದಶಮುಖನಾಗಿ ದಶದಿಕ್ಕುಗಳ ಸುಖವನ್ನು ಕಂಡ ರಾವಣ, ರಕ್ಕಸರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೆರೆದ ಮೇಲೆ ರಕ್ಕಸರ ಇಚ್ಛಾ ಕ್ರಿಯಾ ಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲವೂ ಆದ ರಾವಣ ಲಂಕಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟ... ಪ್ರಜಾಯತ್ತವಾದದ್ದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂದು ಅದೇ ಪ್ರಜೆಗಳು ರಾವಣನ ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿಗೆ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದವರು, ಅದಿಲ್ಲದೇ ಆಗುವಾಗ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಿ... ತನ್ನ ಗಂಡನೆಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣ ನೆಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನೆಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡನೇ? ಶೂನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಲಂಕೆಯನ್ನೇ ರೂಪಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಇಂದು ಗೂಢ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದ ಮೇಲೆ, ಹರನೇ ,,,,,,,,,, ಎಂಬುದು ಈಗ ದಶ ಕಂಠದ ದ್ವನಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತೇ?

" ಹೌದು ನನ್ನನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸುವವರ ಮತಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಪುಷ್ಟಿ ಉಂಟು. ಇದೇನು ಗತಕಾಲದ ವರದಿಯೋ? ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ವರೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಜನ ಕಂಡದ್ದು. ತುಂಬಿದಂತಹ ರಾಜಸಭೆ. ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಎಂತೆಂಥವರು? ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ನಾಚಿಸುವ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಇತರೆ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಕೂಡಾ ತಲೆ ಬಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರ್ಥ ಶಾಸ್ತ್ರವೋ ? ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರವೋ.? ಯಾವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬೇಕು ಹೇಳುವ ಘನವಿದ್ವಾಂಸರ ಬಳಗವೇ ಒಂದು ಕಡೆ ಇತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಮೃತ್ಯುದೇವತೆಯ ಕೋರೆ ದಾಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತು ತಂದು ಕೊಡಬೇಕೆ? ದಂಡಧಾರಿಯಾದ ಯಮನ ದಂಡವನ್ನು ಅವನು ಕೊಡುವ ದಂಡ ಸಮೇತ ನಿಮ್ಮ ಪಾದದ ಬುಡಕ್ಕೆ.......ಎಂದು ಹೇಳುವವರಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುವವರು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಧಾರಾಳ ಸಿಗಬಹುದು. ಕೇಳುವವರು ಅವರಿಗಿಂತ ಸಣ್ಣವರಾದರೆ. ಆದರೆ ರಾವಣನ ಮುಂದೆ ಹೇಳುವವರು ಧೈರ್ಯ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೇಳಿಯಾರ? ಕೇವಲ ಈ ಹುಂಬತನದ ಅಟ್ಟಹಾಸವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೇಳಿ ತಲೆದೂಗುವವನಲ್ಲ ದಶಕಂಠ ರಾವಣ ಅಂತ ಇವರಿಗೆ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಇತಿವೃತ್ತದಿಂದ ಗೊತ್ತುಂಟು. ಆದಕಾರಣ ಯಾರು ಯಾರು ಇಂತಹ ಆ ವೀರಶ್ರೀರಾದಿತ ಗಾತ್ರವಾದ ದೇಹಕಾಂತಿಯಿಂದಲೂ, ಮುಖ ಕಾಂತಿಯಿಂದಲೂ, ಅಲ್ಲ ಅರ್ಥ ಪುಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಜೀವಂತವಾದಂತಹ ಒಂದು ದರ್ಶನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತ ಇದ್ದರೋ ಅಂಥವರು ಇರಬೇಕಾದಂತಹ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ.. ಅಮೇಲೆ ಸಂಗೀತವೋ ನರ್ತನವೋ .. ಬಹಳ ಮಾತ್ಯಾಕೆ.. ರಾವಣೇಶ್ವರನ ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾವಣಾನಾಳುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನುಂಟು ಅಂತ ಒಬ್ಬನೂ ಕೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಏನಿಲ್ಲ? ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ್ದು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ್ದು ಮತ್ತೆಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಿತ್ತಲ್ಲ? ಆದಕಾರಣ ಶೂನ್ಯ ಕಾಣುವುದು ಯಾರಿಗೆ? ನನ್ನನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸುವವರಿಗೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈಗ ಇದ್ದದ್ದು ವರ್ತಮಾನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನಿದ್ದರೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಉಂಟು. ಈ ಜನರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದು ಹಾಗಲ್ವ? ಏಳು ಮಾಳಿಗೆ ಇದ್ದದ್ದು ಕುಸಿದು ಮೂರು ಮಾಳಿಗೆ ಅಗುವಾಗ ಬಡವನಾದದ್ದು. ಒಂದೇ ಮಾಳಿಗೆ ಇದ್ದವ ಇನ್ನೂ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ.. ಏಳು ಮಾಳಿಗೆ ಇದ್ದದ್ದು ಕುಸಿದದ್ದು ಹೌದಲ್ಲ? ಬರಿದಾದದ್ದು ಹೌದಲ್ಲ.?" ರಾವಣ ಉತ್ತುಂಗದಿಂದ ಕುಸಿದದ್ದನ್ನು ಮಥನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕಳೆದು ಹೋದ ಘನತೆ ವರ್ಚಸ್ಸು ಕಳೆಯಿತಲ್ಲಾ ಎಂದು ವ್ಯಾಕುಲನಾದರೂ ಆ ಉತ್ತುಂಗ ಶಿಖರವನ್ನು ಏರಿದುದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಇವತ್ತು ಯಾರಾದ್ರು ರಾಕ್ಷಸ ಶಬ್ಧಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಏನು ಅಂತ ಕೇಳಿ? ಹೊಸ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಾ ಪಂಡಿತರು ಏನು ಹೇಳ್ತಾರೆ? ರಾಕ್ಷಸರು ಅಂತ ಅಂದ್ರೆ ಕೆಟ್ಟವರು. ದುರಾಚಾರಿಗಳು. ಆ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವೇ ವೆತ್ಯಾಸವಾಯಿತು. ನಮ್ಮವರೇ ಮಾಡಿದ್ದು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿಯಾರು? ನಾವು ದುರ್ಬಲರು ಅಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೆ. ನಮ್ಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಇದ್ದರೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಏನೂ ಅಗೋದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ ಅಂತ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿ ಸಕಲ ಧರ್ಮವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಕೊಂಡವರೇ ಅದರ ಭಕ್ಷಕರಾದರಂತೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ಕಥೆ ಕೇಳ್ತೇವೆ 'ವೇದವ ಕದ್ದೊಯ್ದ.... ಆದಿರಾಕ್ಷಸ'. ಕದ್ದು ಎಲ್ಲಿಗೆ ತೆಕ್ಕೊಂಡು ಹೋಗುದು.. ಅದನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದ..ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದ..ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವೇದ ಪುರುಷ ವೇದಾನುದ್ದರತೆ, ಅವನನ್ನು ಕೊಂದು ವೇದವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ. ಈ ವರ್ಗದವರೇ ದುರಾಚಾರಿಗಳು ಅಂತ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟಿದ. ಇವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಢಳಿತ ಕೊಟ್ಟರೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡ್ತಾರೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಧರ್ಮಾಂಗ ತಿಂದು ಹಾಕ್ತಾರೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗಲೇ ಆದಿತೇಯರಿಗೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೊಟ್ಟ. ಹೀಗೆ ಅದಿತೇಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಲೋಕರಕ್ಷಣೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಮ್ಮವರೇ ನಮ್ಮ ದೌರ್ಬಲ್ಯದಿಂದ ನಿಕ್ಶೇಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಇರ್ತಿದ್ದರೆ ಇದು ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತೋ..? ಹೀಗೆ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದಂತಹ ನಾನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ..ಅದೇ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನಾನೂ ಬೆಳೆಯುವುದರ ಜತೆಗೆ ನನ್ನ ಸಮಾಜವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು ಅಂತ ಯತ್ನಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ತಾಯಿಯಂತೂ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬಲು ದೊಡ್ಡದಾದ ತ್ಯಾಗವನ್ನೇ ಮಾಡಿದಳು. ವಿಶ್ರವಸು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸೊಲಿಸಿ, ಆತನ ಕೃಪಾ ಭಿಕ್ಷಾರೂಪವಾಗಿ ವಂಶೋದ್ದಾರಕನಾದ ಸತ್ಪುತ್ರನನ್ನು ಕರುಣಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತುವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿಬೇಕು. ಅಂತ ಕೇಳಿದ್ದರಿಂದ ಉದಾರಚಿತ್ತರಾದಂತಹ ವಿಶ್ರವಸು ಬ್ರಹ್ಮರು ನನ್ನ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ನನ್ನ ಮೂಲಕವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ತಂದರಂತೆ. ಅಂದು ನನ್ನ ತಾಯಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತು. ಮಗನೇ ಮೊದಲು ರಾಕ್ಷಸ ಕುಲದ ಉದ್ದಾರ. ಆಮೇಲೆ ನಿನಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ. ಅಂದು ನಾನು ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಬದ್ಧನಾದದ್ದು. ತಾಯಿ, `ಸುರನರಭುಜಂಗಮ ಭುವನದಲ್ಲಣ' ಅಂತ ಹೇಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ಮುಖಕಂಡೇನು. ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ? ಪ್ರಾಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಸುಖವೆಂಬ ಶಬ್ದದ ಅನುಭವ ಬಿಡಿ ಶ್ರವಣ ನಾನು ಮಾಡ್ಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದು ಎಷ್ಟು ಸಾವಿರ ವರ್ಷವಾದೀತು? ಪಂಚಾಗ್ನಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನಾನು ಮಾಡಿದ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಶತಮಾನ ಶತಮಾನವಾದೀತು. ಇಷ್ಟು ಸಾಧಿಸಿದೆ.ತಾಯಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು. ಗಂಡು ಮಗನ ಹೆಡೆದ ತಾಯಿ ಅಂತ ನಮ್ಮ ಅಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಟ್ಟಳು. ಜತೆಗೆ ತಮ್ಮಂದಿರೂ ಇದ್ದರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮಂದಿರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹತ್ತನೇ ಒಂದು ಅಂಶ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರಿಸಿದ ಅಣ್ಣ ಅಲ್ಲ ನಾನು. ಯಾಕೆ? ದುಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯಇದೆ ಅಂತ ನಂಬಿದವನು ನಾನು. ಮೈ ನನಗೂ ತಮ್ಮಂದಿರಿಗೂ ಒಂದೊಂದೇ? ಆದರೆ ಒಂದು ಮೈಗೆ ಎರಡು ಕೈಯಂತೆ ಒಂದು ತಲೆ ಅವರಿಗೆ ಇದ್ದಿತ್ತು. ನನ್ನ ಒಂದು ಮೈಗೆ ಹದಿನೆಂಟು ಹೆಚ್ಚು ಕೈ ಉಂಟು.. ಒಂಭತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ತಲೆ ಉಂಟು. ಹತ್ತು ತಲೆಗೆ ನನ್ನ ನಿಲುಮೆಗೆ ಇದ್ದದ್ದು ಕಾಲು ಎರಡೇ. ಯಾಕೆಂದರೆ ರಾವಣನ ನಿಲುಮೇ ಒಂದೇ. ಸ್ಥಿರವಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಏನಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು? ಅಹಾ ಸಕಲ ಸಂಪದ್ಭರಿತವಾದಂತಹ ಸುವರ್ಣ ಲಂಕೆಯಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದೆ ನಾನು ಸಹಭಾಗಿಯಾದೆ. ಸಂತೋಷಗೊಂಡೆ. ಬಹುಶಃ ಈ ಮಾತು ಸತ್ಯವೋ ಏನೋ. ಅತ್ಯುನ್ನತಿ ಪತನ ಹೇತುಃ. ಬಹಳ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುವುದು ಬೀಳುವ ಭಯವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೆ. ಆದರೆ ಆ ಭಯ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆದರೆ ಆ ಭಯ ಬಂತಲ್ಲ... ಬಂತಲ್ಲ ಮೊನ್ನೆ. ನನ್ನ ತಂಗೀ..ನನ್ನ ತಂಗಿ.....

" ತಂಗಿಯ ಸವಿ ಮಾತಿಗೆ ನಾ ಹಂಗಿಗನಾದುದರಿಂದಲೀ.."

ಅದೇ ಅದೇ ಶೂರ್ಪನಖ ಬಂದಳು. ಕರ್ಣನಾಸಾಚ್ಹೇದನವಾದ ಬಳಿಕ ಆ ವಿಚಿತ್ರತರವಾದಂತಹ ಭೀಭತ್ಸದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೇ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದಳು. ಏನು ಮಾಡಲಿ? ವೈಭವದ ಒಡ್ಡೋಲಗದಲ್ಲಿ ನಾನಿದ್ದಾಗ ಶೂರ್ಪನಖಿ ಸಭಾ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಕರ್ಣನಾಸಾಚ್ಹೇದನದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ, ನನ್ನ ಅಭಿಮಾನದ ಗೌರವದ ಮುಖಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಳು. ನಿನ್ನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೂಗು ಉಂಟಾ ನೋಡು? ಕಾಲಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಮಃ.ಎನ್ನುವುದೋ? ಅಲ್ಲ ತಸ್ಮೈ ನಮಃ ಕರ್ಮಣೆ ಎನ್ನುವುದೋ? ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದೆ ನಾನು. ಸುದ್ದಿ ಅಕಂಪನದ್ವಾರ ನಮಗೆ ಮೊದಲೇ ಬಂದಿತ್ತು. ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಘುವರನಾದಂತಹ ರಾಮ ಪಂಚವಟಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ. ಜತೆಗೆ ಅವನಿಗೊಬ್ಬಳು ಹೆಂಡತಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ತಮ್ಮ, ಅಲ್ಲಿ ಹೀಗೀಗೆ ನಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ ಸುದ್ದಿ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಏನು ಮಾಡೋಣಾಂತಲೂ ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದೆ. ಶೂರ್ಪನಖ ಪ್ರವೇಶ ಆದ ಬಳಿಕ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಹೇಳಿದಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಇದ್ದಂತಹ ಮಾನಧನನಾದಂತಹ ಲಂಕೇಶ್ವರ ನಾನು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಅನನಗೆ ಅನಿಸುವುದು ಈ ದೊಡ್ಡಸ್ಥಿಕೆ ನನಗೆ ಬೇಡವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಮೊದಲಿನ ಬಡತನದಲ್ಲೇ ನಾನಿರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇಷ್ಟು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಹೋಗುವ ಮರ್ಯಾದೆ ಅಗ ಇರಲಿಲ್ಲ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಹೊಟ್ಟೆ ಹಸಿವಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿ ಋಷಿ ಮುನಿಗಳು ಊಟ ಮಾಡಿದ ಉಚ್ಚಿಷ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದವ. ನಾನು ಅಂತ ಏನು ನನ್ನ ತಮ್ಮ, ತಮ್ಮಂದಿರು ಅಂತ ಏನು ನನ್ನ ಅಮ್ಮ.ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ ಬಂಡೆ ಕಲ್ಲೇ. ಮಲಗಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ ಹಸಿ ಹುಲ್ಲೇ ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯ ಸಂದದೆ. ಆ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂಗಿಯ ಕಿವಿ ಹೋಗಲಿ, ಮೂಗು ಹೋಗಲಿ, ಜೀವವೇ ಹೋಗಲಿ ಅಣ್ಣ ನೀನೆನು ಮಾಡುತ್ತಿ ಅಂತ ಕೇಳುವ ತಂಗಿ ಆಗಿದ್ದಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.

ರಾವಣಾಂತರ್ಯದ ಸುಂದರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ತಂಗಿ ಶೂರ್ಪನಖಿಯ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಷ್ಟು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಎಲ್ಲವೂ ಗಳಿಸಿದಾಗ ಗಳಿಸಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನ. ರಾವಣ ಉನ್ನತಿಗೆ ಏರಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಶೂರ್ಪನಖಿ ಅವನ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಾ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಅವಳೇ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು ನಿಮಿತ್ತ ಎಂದು ಕಂಡರೂ ರಾವಣ ಒಳ ಆಂತರ್ಯದ ಭಾವನೆಯತ್ತ ಶೇಣಿಯವರು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಅದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದೆ ನಾನು ಅಂತ ರಾವಣ ಅಲವತ್ತು ಕೊಂಡರೂ ಕಾಲಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಮಃ ಅಂತ ಆತ ಹೇಳುವುದು ಅದಕ್ಕೆ. ರಾವಣನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದೇ ಅನಿವಾರ್ಯ ಅಂತ ಅದನ್ನೇ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಾಮನನ್ನು ಬರುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ರಾಮ ಬರಬೇಕು ಆ ರಾಮನಿಗೆ ರಾವಣ ಅಂದರೆ ಏನು? ಯಾಕಾಗಿ ಬರುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ? ಮೂಲ ಗೂಢಾರ್ಥದ ಸ್ಥಾಯೀ ಭಾವನನ್ನು ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ರಾವಣ ವಧೆ ಕೇವಲ ರಾವಣ ಸಂಹಾರವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ತಂತ್ರ ಬಹಳ ಅದ್ಭುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಶೂರ್ಪನಖ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ರಾಮ ತನ್ನ ಕೃತಿಯ ಮೂಲಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ತ್ರಿಶಿರಾದಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ದಾನವರ ಶಿರಗಳನ್ನು ನಿಂತ ನಿಲುವಿನಲ್ಲೇ ಕತ್ತರಿಸಿ ನಂತರ ಬೆವರೋರೆಸುತ್ತಾನೆ. ಅಕಂಪನನ ವರದಿ ರಾವಣನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮನವರಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ರಾವಣ ತನ್ನ ಹಲವು ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ನಿಲುಮೆಯ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶೂರ್ಪನಖ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕಾರ ತೋರುವುದು ಹೇಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ರಾಮನಿರುವಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ತೋರುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ರಾವಣನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ರಾಮನನ್ನು ಬರಿಸಬೇಕು.ಅದಕ್ಕೆ ರಾಮನ ಸರ್ವಸ್ವವೇ ಆಗಿರುವ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕರೆತರಬೇಕು. ಅರ್ಥಾತ್ ಸೀತೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಮನನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು. ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸೀತೆ ರಾಮದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬೇಕು. ಸೀತೆಯ ಅಪಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ರಾಮದರ್ಶನ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆ. ರಾವಣ ಭಾವುಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪಲ್ಲಂಗದಲ್ಲಿ ಪವಡಿಸಿದರೂ ನಿದ್ದೆ ಬಾರದೆ ಅನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡದೆ ಪರಿತಪಿಸುತ್ತಾನೆ.