ಮಂಗಳೂರಿನ ನಮ್ಮ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಈ ಮೇಲ್ ಗಳನ್ನು
ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮಜರಾಯಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕಾರಣ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಹೊರಡುವ ಅವಸರವೂ
ಇತ್ತು. ಯಾರದ್ದೋ ಕರೆಗಾಗಿ ಕಾದು ಕುಳಿತಿದ್ದೆ. ಆದರೂ ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಹಲವು ಸಂದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಂದೇಶ ಕುತೂಹಲವನ್ನು
ಹುಟ್ಟಿಸಿತು. ಅದು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಘನ ವಿದ್ವಾಂಸ, ಸಂಶೋಧಕ ಹಿರಿಯ ಅರ್ಥದಾರಿ ಶ್ರೀ ಎಂ ಪ್ರಭಾಕರ
ಜೋಷಿಗಳ ಮೇಲ್ ಸಂದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದಿನ ದಿನವಷ್ಟೇ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮುಖತಃ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದೆ.
ಅದೇ ರಾತ್ರಿ ಮಂಗಳೂರು ಹೊರಟು ಬಂದಿದ್ದೆ. ಇದೀಗ ಮೇಲ್ ಪುಂಜಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರೂ ಕಂಡಾಗ ಏನಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅದಮ್ಯ
ಕುತೂಹಲವದು ಮೇಲ್ ಅಂಚೆ ತೆರೆದು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ
ತಣಿಯಿತು. ಬಹಳ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಶ್ರೀ ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಷಿಯವರು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. “ ನಿನ್ನೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬೇಟಿಯಾಗಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಂತೋಷ ತಂದಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು
ಕಡೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಸಮಯವಕಾಶವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕರೆಮಾಡಿ. ಮುಖತಃ ಕುಳಿತು ಒಂದಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು
ಕಳೆಯೋಣ” ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ನೇರ
ಮಾತುಗಳು.
ಅವರ ಈ ಮೇಲ್ ಗಳು ಇಂದೇನು ಹೊಸತಲ್ಲ. ಅಗಾಗ ಬರೀತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವೆಲ್ಲ ಆತ್ಮಿಯವಾದ ಸಂಕ್ಷೇಪ ಮಾತುಗಳು. ಹಲವು ಸಲ ನನ್ನ
ಬ್ಲಾಗ್ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಅದರಬಗ್ಗೆಯೂ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದು
ಒಂದೆರಡು ವಾಕ್ಯದೊಳಗಿನ ಬರಹಗಳು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ
ಸಂಕೋಚದಿಂದ ನನ್ನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ
ಕಳುಹಿಸದೇ ಉಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಅವರಂತಹ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ
ನನ್ನ ಬಾಲಿಷ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು
ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು ಇದೊಂದು ನಾನು ಅವರಿಗೆ . ಸುಮ್ಮನೆ ನೀಡುವ ಹಿಂಸೆ ಎಂಬ ಹಿಂಜರಿಕೆ ನನ್ನದಾದರೆ, ನಾನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಯಾವುದೇ
ಲೇಖನವಾಗಲಿ ಒಂದೂ ಸಹ ಅವರ ಪ್ರತಿಕಿಯೆ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಿರುವ
ಪ್ರೀತಿ ಅಂತ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗೆಗಿರುವ ಅವರ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು
ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅದ್ಭುತ ಎನ್ನುವಂತಹ ಲೇಖಕರ ಒಡನಾಟದಲ್ಲಿರುವ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ನನ್ನ
ಲೇಖನ ಕಿರಿ ಕಿರಿಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಅವರು
ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಿಳಿಸಿದಾಗ ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟಿದ ಅನುಭವ ನನಗಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನ
ಕಳುಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ವಿಚಾರ ಇರಲೇಬೇಕು.
ಅವರ ಸಂದೇಶ ಅರ್ಧ ಓದಿದ ಕೂಡಲೇ
ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಬಹಳ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿಯೇ ಬರೆದೆ. ”ನಾನು ಮಂಗಳೂರಲ್ಲಿ
ಇದ್ದೇನೆ.” ಮೇಲ್ ಕಳುಹಿಸಿ ಎರಡು
ನಿಮಿಷವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕರೆ ಬಂತು. ನನ್ನ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿ ಸಮಯವಿದ್ದರೆ ಸಾಯಂಕಾಲ ನನಗೆ
ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಡುವಿದೆ ನಿಮಗೆ ಬಿಡುವಾದಾಗ ತಿಳಿಸಿ ನೀವಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಕರೆದು ಕೊಂಡು
ಬರುತ್ತೇನೆ. ನನಗೆ ನಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಸಲ ಯಕ್ಷಚಿಂತನದಲ್ಲಿ ಅವರ
ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸರಳ ನುಡಿ ನಮನ ಬರೆದಿದ್ದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಅದನ್ನು ಪುನಃ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ
ಪಡಿದಿದ್ದರು. ಅದು ಯಾಕೆ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಲೂ ಇಲ್ಲ. ನನಗದರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಬಿಡಿ.
ಸಾಯಂಕಾಲ ನಾಲ್ಕು ಐದು ಘಂಟೆಯಷ್ಟು
ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾನೇ ಕರೆ ಮಾಡಿದೆ. ಕೂಡಲೆ ನಾನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರ್ತೇನೆ
ಅಂತ ಹೇಳಿದಾಗ ನಾನು ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಬೆವೆತು ಹೋದೆ. ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆಯ ಬಳಿಗೆ ಬರ್ತೇನೆ ಅಂತ ಹೇಳಿದರೆ,
ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಕರೆ ಮಾಡಿ ಬರ್ತೇನೆ ಅಂತ ಹೇಳಿದರು. ಹೇಳಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನನ್ನ ಬರವನ್ನು
ಕಾದು ಕುಳಿತಂತೆ ಕಾರು ಚಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಬಿಟ್ಟರು. ಹಾಗೇ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಮನೆಯತ್ತ ಕರೆದುಕೊಂಡು
ಹೋದರೆ ಹಿರಿಯ ಸಂಬಂಧಿಯೊಬ್ಬರ ಹಿಂದೆ ನಡೆದಂತೆ ಭಾಸವಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವರ ಜತೆಯಾದೆ.
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ಆದರ ಉಪಚಾರ ಮಾಡಿದ ನಂತರ
ಜೋಷಿಯವರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮೀಯವಾದ ಸಂವಾದ. ನನಗಂತೂ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮೂರೇ ಗೇಣು. ಹಲವು ಕಡೆ
ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಒಂದು ಪರಿಧಿಯಿರುತ್ತಿತ್ತು.
ಇಲ್ಲಿ ಅದಾವುದೂ ಇಲ್ಲದೇ, ಶುದ್ದ ಆತ್ಮೀಯ
ಸಂವಾದ. ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಲ್ಲ ಜಗಳವಾಡಿ
ಗುದ್ದಾಡಿದರೂ ಗಂಧದ ಜತೆಗೆ ಆಗಬೇಕಂತೆ. ಇದು ಬೇರೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂವಾದ. ಅದು ಅಲ್ಲಿನ ನನ್ನ ಅನುಭವ.
ಜೋಷಿ ಎಂಬ ಗಂಧ ತೇಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪರಿಮಳ
ಬೀರುವುದಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಜಗಳವಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಗಂಧ ಕಡ್ಡಿಯ ಪೊಟ್ಟಣ
ತೆರೆದಂತೆ ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ಘಮ ಘಮವಾಗಿ ಪುಂಖಾನು
ಪುಂಖವಾಗಿ ವಿಚಾರಗಳು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅದೆಷ್ಟು ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದರೆ
ನಾನು ಮಾತಿಲ್ಲದೇ ಕುಳಿತೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾತುಗಳು ಇಂದಿನ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗ್ಗೆ. ಹಳೆಯ ಕೆಲವು ನೆನಪುಗಳ
ಬಗ್ಗೆ, ಇದ್ದರೆ ಮತ್ತದೇ ತಮ್ಮ ವಿಚಾರ ಲಹರಿಗಳು.
ಮನೆಯೊಳಗೆ ವಿಪರೀತ ಸೆಕೆ ಅಂತ ಕಿಟಕಿ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದರೆ ಚಂಡ ಮಾರುತದಂತೆ ಕುಳಿರ್ಗಾಳಿ ಒಮ್ಮೆಲೇ
ನುಗ್ಗಿ ಬಂದರೆ ಹೇಗಾಗಬಹುದು? ಹಾಗೆ ಇವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳು ಪುಂಖಾನು ಪುಂಖವಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ನಾನು
ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋದ ಅನುಭವ. ಯಾವುದನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಿ? ಎಂಬ ಗೊಂದಲ. ಅದರೆ ಪ್ರತಿಯೋಂದು ಚಿಂತನಾರ್ಹ. ಅದ್ಭುತ
ರಮ್ಯ ವಿಚಾರಗಳು.
ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಜೋಷಿಯವರ
ಪ್ರವಚನ ಭಾಷಣ ಇದ್ದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದನಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಪ್ರತೀ
ಶಬ್ದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೀರುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ. ನಮ್ಮ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಭಿನಂದನಾ
ಭಾಷಣದ ರೂಪದರ್ಶಿತ್ವ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಜೋಷಿಯವರ ಮಾತುಗಳು ಎಂಬಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರಭಾಷಣ ಕಲೆ
ರಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಃ ಉಪನ್ಯಾಸಕಾರದ ಇವರು ಕೇಳುಗರನ್ನು ಬೇಗನೇ ಸಂಮೋಹನ
ಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಸ್ಯವಾಗಿ, ವಿಡಂಬನೆಯಾಗಿ ಹಲವು ಸಲ ತೀವ್ರವಾದ ಭಾವ ಉತ್ಕರ್ಷಕ್ಕೆ
ಕಾರಣವಾಗುವಂತೆ ಮಾತನಾಡಿ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಬಹಳ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳೇ
ಅಲೌಕಿಕತೆಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಅದವರ ಮಾತುಗಳ ಶೈಲಿ. ಮೊದಲೇ ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬಿಡದ
ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಸಮಯವನ್ನು ಹಾಗೆ ವ್ಯಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಕಿವಿಯೊಂದಿಗೆ
ಮನಸ್ಸು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೆ.
ಜೋಷಿಯವರು ಹಲವು ಸಲ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪೆದಂಬು. ಅದು ನಾನು ಜೀವನದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುವ ಅವಲೋಕಿಸುವ
ರೀತಿ. ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನೂ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ. ಇದವರ ವಿಲಕ್ಷಣತೆಯ ಬಣ್ಣ. ಎಷ್ಟು ವಿಲಕ್ಷಣವೋ ಅದರಲ್ಲಿ
ಅಷ್ಟೇ ಆತ್ಮೀಯತೆ ಸಲುಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಯಂತೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈಗಂತೂ ಎಪ್ಪತ್ತರ
ಜೀವನಾನುಭವ ಪ್ರತಿ ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಅದು
ಯಕ್ಷಗಾನದ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಹಾಗೆ. ಅದನ್ನು
ಅರ್ಥವಿಸುವುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಗಹನವಾದ ವಿಚಾರಗಳು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟವಾದರೂ
ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಹೊಕ್ಕು ನೋಡಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಆ ಮಾತಿನ
ಹೊಯಿಲಿನಿಂದ ಹೊರ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಜೋಷೀ ಶೈಲಿ. ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೀರ್ಘ
ಸಂವಾದವೂ ಇದೇ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡಿತು.
ಯಾವುದೋ ಘಟನೆಯನ್ನು
ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಶ್ವೇತ ಕುಮಾರ ಚರಿತ್ರೆ ಎಂಬ
ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಶ್ವೇತ ಕುಮಾರ ಲೌಕಿಕ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ
ಅಲೌಕಿತೆಯತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಮೋಕ್ಷ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಣ್ಯದ ಕೆಲಸದಿಂದ ಮತ್ತೂ ಅಲೌಕಿಕತೆ
ಹೋಗಬೇಕಾದವನು ರಂಭೆಯ ಮೇಲಿನ ಮೋಹ ಪುನಃ ಲೌಕಿಕ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಎಳೆದು ತರುತ್ತದೆ. ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ
ಹೋದರೂ ಲೌಕಿಕತೆಯ ಚಿಂತನೆಯೇ ಇರುವುದಾದರೆ ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದ ಸಾರ್ಥಕತೆಯಾದರು ಎಂತಹುದು? ಅಲ್ಲೂ
ಲೌಕಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದಾದರೆ ದೇವಲೋಕ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವೆಂತಹಹುದು? ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಂಗ
ಕರ್ತ ಇಂತಹ ಲೌಕಿಕ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಚಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲೇ ಪ್ರಸಂಗ ರಚಿಸಿದರೂ ಯಾವೊಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನು
ಪ್ರಸಂಗದ ಗಾಢವಾದ ತತ್ವವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೇ ಇನ್ನೇನೋ ಮಸಾಲೆ ಸೇರಿಸಿ ಇನ್ನೇನೋ
ಮಾಡಿ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಸಂಗ ಅರ್ಥಹೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗದ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಶಿವನಾಮ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಲೌಕಿಕತೆಯತ್ತ ಹೊರಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವಾದರೂ ಏನು? ಪ್ರಸಂಗದ ತತ್ವ
ನಿಗೂಢವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳು ನನ್ನಂಥಹವನಿಗೆ ಗಾಢ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದು
ಕೇವಲ ರಂಜನೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಗಮನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ
ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಶೇಣಿಯ ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಯ ತಾಳಮದ್ದಲೆಗಳು ಸಪ್ಪೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು. ಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೆ
ಇರುವ ತಾತ್ವಿಕ ವಿಚಾರಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಲವು ಸಲ ಅರ್ಥಧಾರಿ ಪಾತ್ರದ ಒಳ ಹೊಕ್ಕರು ಆತ
ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಗಮನ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಏನಾದರೂ ಚರ್ಚೆ ಮುರುಟುವಾದ ಬರುವಾಗಲಷ್ಟೇ
ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಇಂದಿನ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯ ದಿಕ್ಕೂ ಅದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಶ್ವೇತ ಕುಮಾರ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯದ ಆತ್ಮ ಪುನಃ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಬರುವಂತಾಗುವಾಗ ಅದರ
ತಾತ್ವಿಕ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಯಾರೂ ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರೇತ ವೇಷದವನು ಏನೋ ಸರ್ಕಸ್ ಮಾಡಿ
ಹಾಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಶ್ಲೀಲತೆಯನ್ನೇ ತೋರಿಸುವಾಗ ಪ್ರಸಂಗದ ಆಶಯವೂ ಸಾಯುತ್ತದೆ. ಶುದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ
ಪಾತ್ರವಾಗಲೀ ಅದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತೀಕರಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶವಾಗಲೀ ಪ್ರಸಂಗದ ಚೌಕಟ್ಟು ಮೀರುವಂತಿರಬಾರದು.
ಮತ್ತದಕ್ಕೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ತಳಹದಿಯೂ ಅಗತ್ಯ. ಪಾತ್ರ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶ ಒಂದು ಪದ ಇಷ್ಟನ್ನೇ
ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸಾಕೇ? ಹಾಗಾಗಿ ನಾಟ್ಯಾಭಿನಯ ವಿಕೃತಿಯಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುವುದು. ಅದು ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ
ಅನಿವಾರ್ಯವೇ? ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಅದರ ಕೊರತೆ ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಇದನ್ನು ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟು
ಹೊಸತನವಾಗಬೇಕು. ಜನರಂಜನೆ ಆಗ್ಬೇಕು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿಗದಿಯಾಗಬೇಕು.
ಇದಿಷ್ಟೇ ಕಲಾವಿದನ ಕರ್ತವ್ಯವಾದರೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಕಲಾಸೇವೆ ಏನು ಬಂತು? ತನಗೆಲ್ಲವನ್ನೂ
ಕೊಟ್ಟ ಕಲೆಗೆ ಕಲಾವಿದನಾದವನು ಕೊಡುವ ದೇಣಿಗೆ
ಎಂತಹುದು? ಅದು ಹಿತವಾಗಿ ಸಭ್ಯವಾಗಿ ಇರಬೇಕಾದದ್ದು ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲವೇ? ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನೂ ಒಬ್ಬ ಪಾಲುದಾರ.
ಜೋಷಿಯವರು ಚಿಂತನೆಗಳು
ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸೀಮೆ ಪರಿಮಿತಿಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಕ್ಷಗಾನದಿಂದಾಚೆವರೆಗೂ ಸ್ವಾರಸ್ಯವನ್ನು
ತುಂಬಬಲ್ಲರು. ಆದರೂ ಯಕ್ಷಗಾನೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆರೆಯುತ್ತಾರೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಅಂಗ ಅಂಗ ರೋಮ ರೋಮಗಳು ಅವರಿಗೆ ಚಿರ ಪರಿಚಿತ.
ತೀರ ಚಿಕ್ಕ ಕಲಾವಿದನಾದರೂ ಅವರ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಕಲಾವಿದನ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿರುತ್ತದೆ.
ಯಕ್ಷಗಾನವೆಂದರೆ ಇಂದು ಹಲವು ಮನೆಯ ಹಸಿವನ್ನು
ನೀಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಮಂದಿಯ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂರೈವತ್ತಕ್ಕೂ
ಮಿಕ್ಕಿ ಕಲಾವಿದರು ಬದುಕನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಸ್ಮಯ ತರುವ ವಿಚಾರ.
ಆಗ ನನ್ನ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ನನ್ನ
ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಿದೆ. ಐದಾರು ಮೇಳಗಳು ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತವೆ.
ಅದರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಕಲಾವಿದರ ಬದುಕು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದಿಯ ತಾಳ ತಪ್ಪಿದರೂ
ಕಲಾವಿದರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಅದೆಷ್ಟೋ
ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಇಂದು
ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಶುದ್ದವಾದ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ
ಒಂದು ಮೇಳವಾದರೂ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿರಿಸಿ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ
ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಿ ಹೊಂದಾಣಿಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಕೇವಲ ಹಿಂದಿನ
ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಹೇಗಿತ್ತೋ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ
ಅದಕ್ಕೇ ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕುಣಿತ, ಅಥವಾ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯಂತಹ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಅದಾವುದೂ ಇಲ್ಲದ ಕೇವಲ ಶುದ್ದ ಪರಂಪರೆಗೆ
ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಏನಿತ್ತೋ ಅದರ
ಅಧ್ಯಯನದ ಜತೆಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಒಂದು ಶುದ್ದವಾದ
ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿದಂತಹ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯವೂ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟು ಮೇಳಗಳು ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಅಂಕೆಗೆ ಸಿಗದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದ್ದು ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಯಕ್ಷಗಾನದ ಗುಣಮಟ್ಟ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ
ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ಐದಾರು ಮೇಳಗಳು ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹೊರಡುವಾಗ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೇಳದ, ಪೂರ್ಣ ಆಟವಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೂ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗವನ್ನಾದರೂ
ಶುದ್ದ ಪರಂಪರೆಗೆ ಮೀಸಲಿರಿಸಬಾರದೇ? ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ
ಪ್ರೇಕ್ಷಕರತ್ತ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲಾವಿದ ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೂ,
ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೆ ಮರುಗುವಾಗ ಯಾರಿಗೂ ಯಕ್ಷಗಾನದದ
ಬಗ್ಗೆ ಮರುಗುವ ಮತ್ತು ಕನಿಕರ ತೋರಿಸುವ
ಮನಸ್ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಲೆ ಹಾಳಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿ ಹೋದರೂ ಕಲಾವಿದ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿರಬೇಕು. ತಾನು ಉದ್ದಾರವಾಗಬೇಕು ನಮಗೆ ರಂಜನೆ ಸಿಗಬೇಕು ಎನ್ನುವ
ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಏನು ಹೇಳಬಹುದು? ಹೊಸ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೊಸತನಕೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನೇನೋ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಹತ್ತು
ಮೇಳಗಳು ಇರುವಾಗ ನೂರಾರು ಕಲಾವಿದರು ಇರುವಾಗ ಒಂದು ಮೇಳ ಒಂದಷ್ಟು ಕಲಾವಿದರು ಪರಂಫರೆಯ
ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನಲು ಸಾಧ್ಯವೇ. ಮನುಷ್ಯ ಇಷ್ಟೂ ಸ್ವಾರ್ಥಿಯಾಗಬಹುದೇ.
ಪ್ರೇಕ್ಷಕರತ್ತ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡುವಾಗ ಇಂದು ಹರಕೇ ಆಟಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟಿದೆ?
ಯಾವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳು? ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೂ ಅದರ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ
ಕೊಡದೆ ಶುದ್ದ ಹರಕೆಯಂತೆ ಪರಂಪರೆಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಎಂದರೆ ಇದು ಎಂದು
ತೋರುವಂತಾಗಬೇಕು. ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಸಂಖ್ಯೆ ದೊಡ್ಡದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ತೀರ
ಬೇಕಾಗಿದ್ದು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಮೂಡುವುದಿಲ್ಲ. ತಪ್ಪಿದ ಹಾದಿಯನ್ನೇ ತಿಳಿದೂ ತಿಳಿದೂ
ತುಳಿಯುವ ಹಂಬಲ.
ಯಕ್ಷಗಾನವೆಂದರೆ ಇಂದು ಸೂಪರ್
ಮಾರ್ಕೆಟ್ ತರಹ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಸರಕುಗಳೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯೂ
ಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಹಿಮ್ಮೇಳವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ನರ್ತನವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ..ಭರತ
ನಾಟ್ಯದಿಂದ ತೊಡಗಿ ಯಗಳ ಗೀತೆಯ ವರೆಗೂ ಸಿಗುವ ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಆಗಿಹೋಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಇಂತಹುದೇ
ಒಂದು ನಿಯಮಿವಲ್ಲ. ನಾವು ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುವ ದೇವರ ಕೋಣೆಯೊಂದಿದೆ
ಎಂದುಕೊಂಡರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮಂಗಳ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಪೂಜಾಸುವಸ್ತುಗಳು ಮಾತ್ರಾ ಇರುವುದನ್ನು
ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಚಪ್ಪಲಿಯೋ ಮಾಂಸವೋ ಮತ್ತೊಂದೊ ಮಗುದೊಂದೋ ಇದ್ದರೆ, ನಮಗೆ ದೇವರ ಮೇಲೆ
ಭಕ್ತಿ ಗೌರವ ಮೂಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೇನೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅದು ಶುದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು. ಅಶ್ಲೀಲತೆಯಿಂದ
ದೂರವಾಗಿರಬೇಕು. ಹಾಗಾದರೆ ಅದರ ಗೌರವ ಭಾವ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಚಿಂತನೆಗಳು ಹಲವು.
ದರ್ಮಸ್ಥಳದ ಮೇಳದ ಆಟಗಳು ಮತ್ತು
ಕಡತೋಕರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಾತು ಬಂತು. ಕುಂಬಳೆ ಸುಂದರ್ ರಾವ್, ಪುತ್ತೂರು ನಾರಾಯಣ ಹೆಗಡೆ,
ಸೂರಿಕುಮೇರಿ ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ ಈ ಮೂರು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟು ಪಾತ್ರ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರಾದರೂ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟು ಇಡೀ ರಾತ್ರಿಯ
ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವಂತೆ ಪಾತಾಳ
ವೆಂಕಟ್ರಮಣ ಭಟ್, ಎಂಪೆಕೆಟ್ಟೆ ರಾಮಯ್ಯ ರೈ,
ಶ್ರೀಧರ ಭಂಡಾರಿ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಅಂಬು, ಪಕಳ ಕುಂಜ
ಕೃಷ್ನ ನಾಯ್ಕ ಮುಂತಾದ ಕಲಾವಿದ ಪ್ರಮುಖರ ಗಡಣವೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನ ಗಮನ ಸದಾ
ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.
ಇಂದು ಕಲಾವಿದರನ್ನು
ನೋಡಿ ಪ್ರಸಂಗ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರಸಂಗವಾದರೆ ಅವನಿಗೆ ವೇಷವಿಲ್ಲ ಇದಾದರೆ ಇವರಿಗೆ
ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ ಮೊದಲು ಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೆ ಕಲಾವಿದ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಅದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಡತೋಕರ
ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮೇಳ ವಿಜ್ರಂಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ.
ನನ್ನ ಲೇಖನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮರೆಯದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ
ಲೇಖನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
“ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಲೇಖನಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳು ಯದ್ವಾ ತದ್ವಾ
ಹೊಗಳಿಯೇ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದು ಅತಿರೇಕ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ
ಬರೆಯುವಾಗ ಆತನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದು ಅತಿಶಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದಕ್ಕೋ ಹೋಲಿಸಿ ಅಂಥವರು ಇಂಥವರು ಅಂತ
ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಓದುವಾಗ ಸಂತೋಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗಾಬರಿಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅದು ನಮಗೆ ನಾವೇ
ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಆತ್ಮವಂಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಇರುವುದು ಅಲ್ಲೇ. ಅಲ್ಲಿ
ಕೇವಲ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವ ಮಾತ್ರ ಹೇಳುವುದು. ನಿಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಜೋಷಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತವರ
ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ಅತಿಯಾದ ಹೊಗಳಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಅತಿರೇಕದ ಭಾವೋದ್ರೇಕ ಇಲ್ಲ.
ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಅಡಕವಾಗುವ ಯಕ್ಷಗಾನದ
ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು.ಇನ್ನೂ ಬರೀತಾ ಇರಿ.”
ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಒಂದು ಅತಿಯಾದ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿಸಿದ ಅನುಭವ.
ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಕರಣ ನಿಬದ್ದವಾಗಿರದ , ಬಾಲಿಷವಾದ ನನ್ನ ಲೇಖನಗಳೆಲ್ಲಿ ಅದು ಕೇವಲ ಜೋಷಿಯವರ
ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ ಅವರು ಓದಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನ್ನುವುದೇ ಆಭಿಮಾನದ ಹಿರಿಮೆಯಾಗಿ ಭಾಸವಾಗುವಲ್ಲಿ ,
ಇನ್ನೂ ಬರೀತಾ ಇರಿ ಎಂಬ ಆಶೀರ್ವಾದ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ತಂದಿತು.
ವಿಚಾರಗಳು ಹಲವಾರು. ಆದರೆ ಸಮಯ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ನಮ್ಮನ್ನೂ ಮೀರಿ
ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅವಾಗ ಸಮಯದ ಜತೆ ನಾವು ಓಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಗಡಿಯಾರ ನೋಡಿದೆ. ಅದಾಗಲೇ ಎಂಟು
ಗಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರಿಗೂ ಒಂದೆರಡು ಫೋನ್ ಕರೆಗಳು ಈನಡುವೆ ಬಂತು. ಅದಾವುದೋ ಕೌಟುಂಬಿಕ
ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಒದಗಿ ಬಂತು. ಇನ್ನು ನಾನು ಹೊರಡಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನಾದೆ.
ನನ್ನನ್ನು ಆಸನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿದರು. ನಾನು ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಯಾದೆ. ಶಾಲೊಂದನ್ನು ನನಗೆ ಹೊದೆದು
ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. “ಮೊದಲ ಸಲ
ಬಂದಿದ್ದೀರ. ಇದು ನನ್ನ ಖುಷಿಗೆ.” ಜೋಷಿಯವರ ಖುಷಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಮೂಕನಾದೆ. ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳು,
ಒಂದು ಅವರದೇ ಕೃತಿ. “ಯಕ್ಷಗಾನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ.” ಇನ್ನೊಂದು “ಪುಚ್ಚೆಕೆರೆ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟ ಜೀವನ
ಸಾಧನೆ”
ಈ ವರೆಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನನಗೆ
ಇಂತಹ ಅನುಭವವಾಗಿಲ್ಲ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ
ಹಿರಿಯರೊಬ್ಬರು ನನ್ನ ಆದರಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸಿದರು. ಯಾವೊಂದೂ
ಅರ್ಹತೆಯಿಲ್ಲದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕಂಡರು. ಹತ್ತಿರದ ಬಂಧುವಂತೆ ಉಪಚರಿಸಿದರು.
ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ನಾನು ಕೃತಜ್ಜ ಎನ್ನುವ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ನಾನಿದ್ದೆ. ಹೊರಡುತ್ತಾ ಎಲ್ಲಿ ಬಿಡಬೇಕು
ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಹಾಗೇನೆ ನಾನು ಹೋಗಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಂದು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಇದೇ ರೀತಿ
ಭೇಟಿಯಾಗೋಣ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಬೀಳ್ಕೊಂಡಾಗ ಆತ್ಮೀಯ ಬಂಧು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಬಂದ ಅನುಭವ.
ಪೈವಳಿಕೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬಳಿಯ ವಳಚ್ಚಾಲು. (ಮುಳಿ ಹುಲ್ಲಿನ ಗುಡ್ಡೆ)ಯ
ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸುರತ್ಕಲ್ ಮೇಳದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟ. ಪ್ರಸಂಗ “ ಅಮರ ಶಿಲ್ಪಿ ವೀರ ಕಲ್ಕುಡ”. ಅದರ
ಒಂದು ಸನ್ನೀವೇಶ ಇಂದಿಗೂ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸುರತ್ಕಲ್ ಮೇಳದವರ ಪ್ರಸಂಗಗಳು
ಕನ್ನಡ ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು. ಇದು ಎರಡೂ ಸೇರಿದ ಪ್ರಸಂಗ. ಇದರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ
ಕಲ್ಕುಡ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಎರಡೂ ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ ಯರಾಗಿ ಜನ್ಮವೆತ್ತುತ್ತವೆ. ಅದಾಗಲೇ ತಂದೆಯನ್ನು
ಕಳೆದುಕೊಂಡು ತಬ್ಬಲಿಗಳಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಕಾಲ. ಊರ ಬೈರರಸನ ಕುತಂತ್ರದಿಂದ ಅಣ್ಣ ವೀರ ಕಲ್ಕುಡ
ಕೈ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತಂಗಿ ಅಣ್ಣನನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಸನ್ನಿವೇಶ. ಅಣ್ಣಾ ಅಣ್ಣಾ ಎಂಬ
ತಂಗಿಯ ಧ್ವನಿಗೆ ಆರ್ತತೆಯಿಂದ ತಂಗಡೀ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಧ್ವನಿ ಎಂತಹವರ ಮನಸ್ಸನು ಕಲಕುತ್ತದೆ.
ಅತ್ಯಂತ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಅಭಿನಯ. ಈ ಭಾವ ಪೂರ್ಣ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಸಭೆ ದಂಗಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರು ಮಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
ಅಭಿನಯಿಸುವ ಕಲಾವಿದರು ಆಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಪರಿಚಿತರೇ. ಸುರತ್ಕಲ್ ಮೇಳದ ಪ್ರಥಮ ಆಟ ಬೇರೆ. ಆ
ಕಲಾವಿದರು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ. ಮಾತಿನಲ್ಲಿಯೂ
ಭಾವಾಭಿನಯದಲ್ಲೂ ನಾಟ್ಯದಲ್ಲೂ ಹೆಣ್ಣಾಗಿ ತಂಗಿಯಾಗಿ ಹೆಸರಾಂತ ಕಲಾವಿದ ಎಂ ಕೆ, ರಮೇಶ್ ಆಚಾರ್,
ಅಣ್ಣ ವೀರಕಲ್ಕುಡನಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಪುಂಡುವೇಷಧಾರಿ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾಮ ಜೋಗಿ. ಜೋಗಿಯವರ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿ, ಅಪ್ಪಟ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಆಳವಾದ ಸ್ವರವದು. ಎಂತಹವರನ್ನೂ ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ
ಸೆಳೆತ ಅದರಲ್ಲಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಂಗದ ಆರಂಭದ ಭಾಗ ಪೌರಾಣಿಕ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅದಾಗಲೇ
ಶೇಣಿಯವರು ವಿಶ್ವರೂಪ ಮುನಿಯಾಗಿ ಮೋಡಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇನ್ನೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಆ ಗುಂಗಿನಿಂದ
ಹೊರಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ತೆಕ್ಕಟ್ಟೇ ಮಾಸ್ತರ್ ರವರ ಶಂಭು ಕಲ್ಕುಡ. ಇದೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಅಪ್ಪಟ ಪುಂಡುವೇಷಧಾರಿಯ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಸೊಗಸಾಗಿ
ಜನಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಶೇಣಿಯವರು, ತೆಕ್ಕಟ್ಟೆ ಮಾಸ್ತರ್, ಕೊಕ್ಕಡ ಈಶ್ವರ ಭಟ್, ಬಾಬು
ಕುಡ್ತಡ್ಕ ಹೀಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತುಂಗದ ಕಲಾವಿದ ಅತಿರಥ ಮಹಾರಥರಿರುವಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ತನ್ನ
ಮಾತಿನಿದಿಂದಲೂ ಕುಣಿತದಿಂದಲೂ ಜೋಗಿಯವರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕಲಾವಿದರೂ ಯಾರಪ್ಪಾ?
ಎನ್ನುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅದು ಅಂತಹ
ಕಲಾವಿದರ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವೇನಲ್ಲ.
