"ಇದು ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲದ ಚಿಂತನ"

Thursday, January 18, 2018

ಯಕ್ಷ ಗೋವಿಂದಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಗರಿ .....

 
   ಹಿಂದೆ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮೇಳದ ಆಟವೆಂದರೆ ಅದು ಊರಿಗೆ ಹಬ್ಬ ಜಾತ್ರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನವಾದರೆ ಚೌಕಿಯ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಪೂಜೆಗೆ ಹಣ್ಣುಕ್ಕಾಯಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಸಂಭ್ರಮ, ಇರುಳಿನ ಆಟದ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ರಂಗಸ್ಥಳ ಸಿದ್ದವಾಗುವುದನ್ನು ಬೆರೆಗು ಕಣ್ಣಿಂದ ನೋಡುವ ರೀತಿ. ಈ ನಡುವೆ ನೆತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಕುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಊರೆಲ್ಲ ಕರಪತ್ರವನ್ನು ಚೆಲ್ಲುತ್ತಾ ಆಟದ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಜೀಪು ಮತ್ತೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಕರಪತ್ರವಾದ  ಬಣ್ಣದ ಕಾಗದವನ್ನು ಹೆಕ್ಕುವುದಕ್ಕೆ ಓಡುವ ಚಿಣ್ಣರು, ಊರ ನಡುವೆ ಸರಕಾರಿ ಬಾವಿಯಿದ್ದರೆ ಅದರ ಸುತ್ತ ಮೇಳದ ಕಲಾವಿದರಾದಿಯಾಗಿ ಹಲವರು ಸ್ನಾನ ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಇದೆಲ್ಲ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ದೃಷ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ರಾತ್ರಿಯ ಆಟಕ್ಕೆ ಇಂದ್ರನೋ ಭೀಮನೋ ಶೂರ್ಪನಖಿಯೋ ಆಗುವವರನ್ನು ಮಕ್ಕಳು ಬಾಯಿಯೊಳಗೆ ಬೆರಳಿಟ್ಟು ಸಡಗರದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದೂರಿನ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಆಟವೆಂದರೆ ಹಾಗೆ. ಅದೊಂದು ಪರ್ವ. ಅದೇ ಬಾವಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭುಜದವರೆಗೂ ಇಳಿಬಿಟ್ಟ ಕೂದಲು ಸೊಂಟದೊಲ್ಲೊಂದು ತೋರ್ತಮುಂಡು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಏರು ಜವ್ವನಿಗ ಗೋವಿಂದಣ್ಣನೂ ಒಬ್ಬರು. ಸರಳತೆಯೇ ಮೈವೆತ್ತ ಮುಂಡು ಬೈರಾಸಿನ  ಗೋವಂದಣ್ಣ ಇಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಜೆ  ರಾಷ್ಟ್ರ ಪತಿ ಕೋವಿಂದರ ಎದುರು ಕೈ ಮುಂದೆ ಮಾಡಿ ನಗುತ್ತಾ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಿನ ನಮ್ಮೂರ ಬಾವಿಕಟ್ಟೆ ಎಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪತಿ. ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಆದ್ಯಾಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತರದ ಅಂಕಗಳು ತುಂಡು ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲೇ ಬರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆ ಬದುಕಿನ ಪಯಣ ಸಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾ ರೇಷ್ಮೆಯ ಶಲ್ಯ ಹಗೆಲೇರುತ್ತದೆ. 
ಸೂರಿಕುಮೇರಿ ಅದು ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಎಷ್ಟು ಜನ ಬಲ್ಲವರೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸುಮಾರು ಕಳೆದ ಐದು ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಸಮಯ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮೇಳದ ಕರಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರು ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಾ ಇದೆ. ಈ ಒಂದು ಸಾಧನೆಯೇ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಬಲ್ಲುದು. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದರೆ, ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ಹೀಗೆ ಗೋವಿಂದಣ್ಣನಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿದ್ದೆ. ಫೋನ್ ತೆಗೆದಾಗ ಯಥಾವತ್ ಅದೇ ಶಾಂತ ಸ್ವರ. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮನಸ್ಸು ಹಿಂದಕ್ಕೇ ಓಡಿತು. ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮೇಳದ ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ತಡರಾತ್ರಿ ಉಚ್ಚೆ ಹೊಯಲ್ಲು ಬಯಲಂಚಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕುಳಿತಿರಬೇಕಾದರೆ ಇತ್ತ ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬರದ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಹಿಂದೆಯೇ ಅದೇ ಹರಿತವಾದ ಕಂಠ ಸ್ವರ. ಇಂದ್ರನೋ ವಿಶ್ವಾ ಮಿತ್ರನೋ ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಧೂಳೆಬ್ಬಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿತ್ತು. ಬಯಲಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದವರು ರಂಗಸ್ಥಳದತ್ತ ಓಡಿ ಬರುವಾಗ ಇನ್ನೂ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಕಾಲ ಮೇಲೆ ಹೊಯ್ದರೂ ಪರಿವೆ ಇಲ್ಲ. ಬೆರಗು ಕಣ್ಣಿಂದ ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಗೋವಿಂದಣ್ಣ ಕುತ್ತು ಹಾರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ಗೋವಿಂದಣ್ಣನ ಮೃದು ಸ್ವರ  ಈಗ  ಅತ್ತ ಕಡೆಯಿಂದ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗಲೇ ಹೇಳಿದ್ದರು ಮುಂದಿನವಾರ ಡೆಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಒಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿದೆ. ಆಹಾ,  ಇನ್ನೊಂದು ಗರಿ ಅಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಇವರುನ್ನು ಕಾದು ಕುಳಿತಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿತ್ತು. 
ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ನಿಜ ಜೀವನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಗೋವಿಂದಣ್ಣನಷ್ಟು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನನಗರಿವಿಲ್ಲ. ಗೋವಿಂದಣ್ಣ ಸ್ವತಃ ಬದುಕನ್ನು ಕಂಡ ರೀತಿಯದು. ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಮನುಷ್ಯ. ಬಹಳವಾಗಿ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ತನ್ನನ್ನು ಯಾವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು ಅದೊಂದು ವಿಷಯವೇ ಅಲ್ಲವೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ಹೇಳಿದವರನ್ನು ಮುಗುಳು ನಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿಸುವ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಗೋವಿಂದಣ್ಣ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಜಾತಶತ್ರು. ಬದುಕನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಕಲೆಗೆ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟೆ ಅಂತ ಹೇಳುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇವರು ಅದಾವ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗದೇ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೆ ಅಂತ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅನ್ನುವಷ್ಟು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ದುಡಿಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೀಗ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗರಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರ ಪತಿ ಭವನದ ಗೊಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಲವಾದರೂ ಸೂರಿಕುಮೇರಿ ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ ಅಂತ ಮೊಳಗದೇ ಇರಲಾರದು. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಸಾಧನೆ. 
ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಗೋವಿಂದಣ್ಣನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಷ್ಟೇ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹಿರಿತನವನ್ನು ನಾನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ರಂಗದಲ್ಲಿ ಸುಡು ಜವ್ವನಿಕೆಯ ಗೋವಿಂದಣ್ಣನ ವೇಷವನ್ನೂ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದೀಗ ದಶಕಗಳು ಕಳೆದರೂ ಅದೇ ಗೋವಿಂದಣ್ಣನನ್ನು ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ. ಕಲೆಗಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿದೆ ಇವರ ದೈಹಿಕ ಕ್ಷಮತೆ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಗ ನಿತ್ಯಾನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ಶ್ರಧ್ದೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುವ ಗೋವಿಂದಣ್ಣ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಕೇವಲ ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಬಲ್ಲರು. ನನಗೂ ಯೋಗಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವರು. ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಾತಃ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾರಿಯಾದರೂ ಇವರ ಸ್ಮರಣೆ ಆಗದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಚಿಂತನೆಗೆ  ಚಿತ್ತಶುದ್ದಿಗೆ ಅದೇ ಒಂದು ಪ್ರೇರಣೆ.  ಅಸಂತುಲಿತ ಮನಸ್ಸು ಈ  ಸೌಮ್ಯ ಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ. 

 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಾಗುವ ಮನೋಭಾವ ಗೋವಿಂದಣ್ಣನದಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇಂದಿನ ಸರಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೇ ಯಾವುದೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದಕ್ಕೂ ಶ್ರಮಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇರಬಹುದು. ಅವರಿಗೂ ಒಂದು ಆತ್ಮ ತೃಪ್ತಿ ತಂದಿರಬಹುದು. ಅವರಿಗೂ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಲೇಬೇಕು. 

Wednesday, January 10, 2018

ಶಲ್ಯ ಸಾರಥ್ಯ

ಶಲ್ಯ ಸಾರಥ್ಯ

ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯೆಂದರೆ ಗಾನ ಲಯ ಸಂವಾದಗಳಿಂದ ಹೆಣೆದಿರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಲೋಕ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನವೆಂದರೆ ಆರ್ಭಟ ಬೊಬ್ಬೆ ಕುಣಿತ ಹೀಗೆ ಮೂಗು ಮುರಿಯುವವರಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ನಿಜವಾದ ಸತ್ವ ಇಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ವಾಕ್ ಪ್ರಪಂಚವೆಂಬುದು ಹೀಗೂ ಇದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಈ ಲೇಖನ.
          ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯ ಭಾಗವಿದು. ಶಲ್ಯ ಸಾರಥ್ಯ ಎಂಬ ಪ್ರಸಂಗ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಹಿರಿಯ ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳಾದ  ಶ್ರೀ ಪೆರ್ಲ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಶಲ್ಯನಾಗಿ  ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ತೆಕ್ಕಟ್ಟೆ ಆನಂದ ಮಾಸ್ತರ್ ಕೌರವನಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನು ತೋರಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 
ಅದು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ರಣರಂಗ.ಹದಿನಾರು ದಿನದ ಯುದ್ದ ಅದಾಗಲೇ ಕಳೆದು ಹೋಗಿದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಕಡೆ ಅನುಭವಿಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಹುದು ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದುದ್ದರಿಂದಲೋ ಏನೋ,   ಕೌರವನಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ರಣರಂಗ ಹಗಲು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬೆಂಕಿಯ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿದರೆ ರಾತ್ರೆಯಾಗುತ್ತಲೇ  ಇರುಳ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೆಣೆಯುವ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆ.  ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಮರೆಯಲ್ಲೇ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತಾ ತಮ್ಮನ್ನು ಯಾರೂ ಕಾಣಲಾರರೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದ್ದರೂ ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲೆಯ ಮುಸುಕಿನಲ್ಲಿ  ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ?  ಏನು ನಡೆಯ ಬಲ್ಲುದು? ಎಂಬುದು ಹಗಲಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ಪಷ್ಟ.   ರಾತ್ರಿ ಸಂಚಾರ ರಾತ್ರಿ ಯುದ್ದ ಧರ್ಮದ ನೆರಳಲ್ಲೇ ನಡೆದು ಹೋಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಹದಿನಾರನೆಯ ದಿವಸ. ಸುಯೋಧನ ಮತ್ತೊಂದು ತಂತ್ರಗಾರಿಯ ರಣ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೂಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಬಿಡದಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಡೆದ. ಬಹಳಷ್ಟು ಚಿಂತಿಸಿ ಅದಾಗಲೇ ಕುರು ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆತ್ಮಿಯ ಮಿತ್ರ ಕರ್ಣನನ್ನು  ಕಂಡು ಬಂದಿದ್ದ. ಇನ್ನೊಂದು ಅದ್ಭುತ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಹವಣಿಕೆಯನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ  ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ.
ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಶ್ರೀ ಉಲ್ಲಾಸ್
ಕರ್ಣನಿಗೆ ಭೀಷ್ಮ ದ್ರೋಣರ ನಂತರ ಆತ್ಮೀಯ ಮಿತ್ರ ಕರ್ಣನಿಗೆ ಬಹಳ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಭರವಸೆಯಿಂದಲೇ ಸೇನಾಧಿಪತಿತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇಂದು ಕರ್ಣನ ಅಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾರುಣವಾದ ಸೋಲು ಕೌರವ ಪಡೆಗೆ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರಸಂಗ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಪ್ರಸಂಗ ತಳಹದಿ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಥೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಹೇಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು ಒಡ್ಡೋಲಗ ಪಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಜತೆಗೆ ಕಥಾ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಬಿಡಬೇಕು. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೌರವನಾಗಿ ಶ್ರೀ ತೆಕ್ಕಟ್ಟೆ ಆನಂದ ಮಾಸ್ತರ್ ಅದನ್ನು ಸೊಗಸಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಅಂಶವನ್ನಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತೇನೆ.
ವೀರ ಕರ್ಣನ ನುಡಿಯ ಕೇಳುತ |
ಭೂರಿ ಸಂತಸವೆತ್ತು ಕೌರವ |
ಭೂರಮಣನತಿ ತವಕದಲಿ ಮಾದ್ರೇಶನರಮನೆಗೆ ||
ಚಾರು ವಿಭವದೊಳಯ್ದೆ ಬರಲಾ |
ಚಾರಕರ ಸನ್ನೆಯಲಿ ತಿಳಿದು ವಿ |
ಚಾರಿಸುತ ಬಳಿಕಿದಿರು ಬಂದರಸನನು ಮನ್ನಿಸಿದ || ೨೮ ||
ಇಂದು ಸಂತೋಷವಾಗದೇ ಇದ್ದರೆ ಮುಂದೆ ಎಂದು ಆದೀತು. ಬಹಳ ಭರವಸೆಯಿಂದಲೇ ಕರ್ಣನನ್ನು ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೆ ಸೋಲು. ಸೋಲಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸುವಾಗ ಕರ್ಣನೆಂದ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಬಹಳ ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ. ಯಾಕೆ? ಕರ್ಣ ಹೇಳಿದ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ. ಇಲ್ಲಿ ಬಹು ಜನರ ಆಕ್ಷೇಪ ನನ್ನ ಮೇಲೆ. ಏನು? ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಯಾರು? ಅದು ಕೌರವ!!! ಕುಲಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕರ್ತೃ ನಾನು. ಈ ಯುದ್ದ ಆಗಲೇಬೇಕೆಂದು ಹಟ ಹಿಡಿದ ದುರ್ಯೋಧನ ಕೆಟ್ಟವನೋ ಖೂಳನೋ ಬುದ್ಧಿಹೀನ, ಮೂರ್ಖ  ಹೀಗೆ ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ.
ಈ ಯುದ್ಧ ಆಗಿಯೇ ತೀರಬೇಕು. ಕೌರವ ಹೀಗೆ ಛಲ ಹಿಡಿದದ್ದಾದರೂ ಯಾಕೆ? ಆಧಿಕಾರ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಇದು ತನಕ ಪಾಂಡವರ ಪರವಾಗಿ ವಾಧಿಸಿದವರು ನ್ಯಾಯ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದವರು ಪಾಂಡವರು ಒಳ್ಳೆಯವರು, ಧರ್ಮಾವಲಂಬಿಗಳು ಹೀಗೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈ ಸಿಂಹಾಸನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದರು. ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ವಿಚಾರ ಬರುವಾಗ ಒಳ್ಳೆಯವನೋ ಕೆಟ್ಟವನೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪ್ರಧಾನವೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಕ್ರಮ ಬದ್ದವಾದ ನ್ಯಾಯ ಬದ್ದವಾದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಪ್ರಧಾನ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ತೂಗಿ ನೋಡುವಾಗ ವಿವೇಚಿಸುವಾಗ ನಾನೇ ಕ್ರಮಬದ್ದವಾದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು. ಇದಕ್ಕೆ ಅಡ್ದಿಯಾಗಿ ಬಂದವರು...ಅದು ಪಾಂಡವರು ಎಂಬುದು ಬೇರೆ ಅದು ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ ಶುದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ಸದ್ಧಿಯಂತೆ ನಾನು ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ರಾಜಕಾರಣವೆಂದರೆ ವಿರೋಧಿಯ ದಮನ ಅದು ಪ್ರಭುದ್ದ ರಾಜಕಾರಿಣಿಯ ಲಕ್ಷಣ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಯುದ್ಧವೇ ಬದ್ದ ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು. ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಕೌರವನೇನು ಪ್ರಥಮನೇನಲ್ಲ. ಪ್ರಪಂಚ ಹಲವು ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.
ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವನಾದ ಭೀಮನ ಮದುವೆಯ ಪ್ರಕರಣ, ಅಣ್ಣ ಧರ್ಮರಾಯನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾದದ್ದು ಸಮರ್ಥನೀಯ ಅಂತ ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದ ಮಹಾ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಆದ ವ್ಯಾಸರೂ ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದ ಕಾರಣವಾದರೂ ಏನು? ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಭೀಕರವಾದ ಭಾರತ ಯುದ್ದವಾಗಲಿದೆ ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ರಾತ್ರಿಯ ಯುದ್ದ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಆವಾಗ ಈ ರಕ್ಕಸ ಕನ್ಯೆಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಪುತ್ರನ ಸಹಾಯವಾಗಲಿಕ್ಕಿದೆ. ವ್ಯಾಸರು ಘೋಷಿಸಿದ ವಾಕ್ಯ ಇದು. ಆವಾಗ ಕೌರವನೇನಾದರೂ ಯುದ್ದದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದ್ದನೇ? ಇಲ್ಲ.  ರಾಜ ಸೂಯಾಧ್ವರದ ಸಭೆಯಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಸರು ಇದನ್ನೇ ಹೇಳಿದ್ದರು ಮುಂದೆ ಕುಲಕ್ಷಯಕಾರಕವಾದ ಯುದ್ದ ಈ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುದಕ್ಕಿದೆ. ಇಂತಹ ಪೂರ್ವ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಕೌರವವನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು ಅದು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ? ವ್ಯಾಸರ ನಿರ್ಣಯವೇ ಹಾಗಿರುವಾಗ ,  ಏನು ಕೌರವ ಯುದ್ದ ಬಯಸಿದ್ದು ಅಪರಾಧವೇ?
ಹತ್ತು ದಿನದ ಭೀಷ್ಮರ ಅಧಿಪತ್ಯ ನಡೆದಾಗ ಅವರಿಂದ ಗೆಲುವಾಗಬೇಕೆಂದು ಆಶೆಯಿತ್ತು. ಆದೀತು ಎಂಬ ಭರವಸೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಯಾಕೇ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಹತ್ತುಸಾವಿರ ಮುಕುಟ ಮರ್ದನರ ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಮಾತು. ಇದರಿಂದ ಕೌರವನಿಗೇನು ಲಾಭ? ಜಯ ಸಿಕ್ಕಿತೆ? ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಜಯ ಬೇಕು ಎಂದು ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದಲ್ಲ. ಜಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಅದು ಸಾಧನವಲ್ಲ. ಚಕ್ರ ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಆಯುಧ ಹಿಡಿದು ಯುದ್ದ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶಪಥ ಮಾಡಿದ ಕೃಷ್ಣ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರ ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಫಲ ಏನು ಬಂತು?   ವಿರೋಧಿಯಾದವನು ಆಯುಧವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯದಂತೆ ನೋಡಬೇಕಾದದ್ದು ಯುದ್ದ ನೀತಿ. ಕೃಷ್ಣ ಆಯುಧ ಹಿಡಿಯದಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನಾವು ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಆತ ಅಯುಧ ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡವನಲ್ಲಿ,  ಆಯುಧ ಹಿಡಿವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದರೆ ಇದು ಪಕ್ಷಗೆಲ್ಲುವ ಶಪಥವಲ್ಲ.  ಯಾವ ಶಪಥವಾದರೂ ಭೀಷ್ಮರು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಸಾವಿರ ಸಾವಿರ ಕತ್ತರಿಸಿದರೂ ಆ ಐದು ಹುಡುಗರನ್ನು ಏನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ!! ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಧಾನ ಜಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಆ ಐವರನ್ನು ಏನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಜನ ಏನು ಬಂತು? ಪಕ್ಷ ನಿಷ್ಠೆಗಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠೆ ದೊಡ್ಡದಾಯಿತು. ಜಯಕ್ಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯ ಏನೋ ಅದು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೇನಿದೆ?
ಆಚಾರ್ಯರ ದ್ರೋಣರದ್ದೂ ಅಷ್ಟೆ. ಅರ್ಜುನನೊಬ್ಬ ತಪ್ಪಿದರೆ ಅಂತ ಹೇಳಿದರು. ಅದು ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೋ. ಶಿಷ್ಯ ವಾತ್ಸಲ್ಯವೋ? ಅಥವಾ ಅರ್ಜುನನ್ನು ಎದುರಿಸಲಾರೆ ಎಂಬ ಆತ್ಮ ದೌರ್ಬಲ್ಯವೋ ? ಅಂತು ಅರ್ಜುನ     ಒಬ್ಬ ತಪ್ಪಿದರೆ ಕಟ್ಟುವೆ ಧರ್ಮಜನ. ನಡೀಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಹತ್ಯೆ. ದಾರುಣವಾಗಿ  ಅವರ ಅಧಿಪತ್ಯವೂ ಮುಗಿಯಿತು. ಎಲ್ಲರ ಪರಾಕ್ರಮವೂ ಪಾಂಡವರ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಡ್ಡುವುದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತ. ಯುದ್ಧಾರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಧರ್ಮರಾಯ ಹಿರಿಯರೆಲ್ಲರ ಕಾಲು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಅಂತೆ. ಆಗ ಹೇಳಿದ್ದರಂತೆ ರಣದಿ ದುರ್ನುಡಿ ಕೇಳ್ದೊಡೆ ವಿರಮಿಸುವೆ.
ದ್ರೋಣರ ನಿರ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೂ  ಧರ್ಮರಾಯನ ಕೈವಾಡ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಭೀಷ್ಮರಾಗಲೀ ದ್ರೋಣರಾಗಲೀ ಒಂದು ದೌರ್ಬಲ್ಯದೊಂದಿಗೇ ಬಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕರ್ಣ..ವೀರ ಕರ್ಣ...ನನಗಾಗಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಿದ್ದವನು. ತಲೆ ಸಾವಿರ ಕಡಿದು ಬಲ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೇನು ಬಂತು? ಯಾರು ಸಾಯ್ಬೇಕೋ ಅವರು ಸಾಯದೇ ಇದ್ದರೆ. ಆದರೆ ಕರ್ಣ ಯಾರು ಸಾಯ್ಬೇಕೋ ?  ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಬದ್ಢದ್ವೇಷ ಇದ್ದವನು ಕರ್ಣ ನನ್ನ ಆತ್ಮಿಯ ಸಖ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಂದಿನ ದಯನೀಸೋಲು..ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಲ್ಲ? ಹಾಗಾಗಿ ಕರ್ಣನನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದ್ದು  ಆವಾಗ ಸೋಲಿಗೆ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ ಹೇಳಿದ ಸಾವಿರ ಇದ್ದರೂ ಸರಿಯಾದ ಸಾರಥಿಯ ಕೊರತೆ. ಶತ್ರು ಪಾಳಯದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಾರದೇ. ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ಕೃಷ್ಣ. ಆತನ ಸಾರಥಿತ್ವದಲ್ಲೇ ಅರ್ಜುನ ವಿಜ್ರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನಗೆ ಸಾರಥಿಯ ಕೊರತೆ ಇದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದರ ಒಳ ಮರ್ಮ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳಿದ. ಆತನಿಗೆ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ಬರಬೇಕಾದವರು ಮಾದ್ರಾಧೀಶ ಶಲ್ಯ ಮಹಾ ಪ್ರಭುಗಳು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆದ ಹಾಗಾಯಿತು.
ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹು ವರ್ಚಸ್ವೀ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿದವರು ಶಲ್ಯ ಭೂಪಾಲರು. ಮಾನಧನರು. ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಮೈ ಸಂಭಂಧವನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಧೀಮಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಉಳ್ಳವರು. ಪಾಂಡುಚಕ್ರವರ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಹಿರಿಮೆ ಇದ್ದವರು.  ಮಾತಿಗೆ ಕಟ್ಟು ಬಿದ್ದು ಇಂದು ನಮ್ಮ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ತಂತ್ರದಿಂದಲೇ ಅವರನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು. ಯುದ್ದ ಆಗ್ತದೆ ಅಂತ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದು ಅಳಿಯನ ಮನೆಗೆ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತವನ್ನು ಚಾಚುವುದಕ್ಕೆ ಬಂದವರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ನನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಫಲಿಸಿತ್ತು. ನಾನಾಗಿ ಕೇಳಿ ಕರೆದು ಈಗ ಸಾರಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಅಪಚಾರವಾಗಲಾರದೇ? ಅವಾಗ ಕರ್ಣ ಅವನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ತೋರಿಸದೇ ಇದ್ದ ಪುಟಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿದ್ದು.  
ಧನುರ್ವಿದ್ಯಾ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುಗಳಾದ ಭಾರ್ಗವರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಸಂದರ್ಭ ಗುರು ಶಾಪ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಶಾಪ. ಆಗ ಹೇಳಿದ್ದರು ಗುರುಗಳು. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕರ್ಣ ನಿನಗೆ ಶಲ್ಯ ಸಾರಥ್ಯ ಇರುವುದೋ ಅಲ್ಲಿಯ ತನಕ ನೀನು ವಿಜಂಭಿಸುತ್ತಿ. ನಿನಗೆ ಸೋಲೆಂಬುದಿಲ್ಲ.  ತ್ರಿಕಾಲ ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಪರಶುರಾಮರು ಸುಮ್ಮನೇ ಹೇಳಿರಲಾರರು. ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ದವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆ ಹೇಳೀದ್ದು. ಹೌದಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ತಾನು ಶಲ್ಯ ಭೂಪಾಲರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಆದದ್ದರಲ್ಲಿ ದೈವ ಸಂಕಲ್ಪ ಇದ್ದಿರಬಹುದಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಇಂದು ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ಒಂದು ಸಂತಸ.

           ಸೋಲಿನಲ್ಲೂ ಸುಯೋಧನನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಕುಹಕ ನಗೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ತಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಸಿದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಳೆ ಕುಲ ಕ್ಷಯವಾಗಿ ಸರ್ವನಾಶವಾಗಲಿ. ಕೌರವ ಪಾತಕಿ ಎಂದವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕು. ಈ ಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಕೌರವನೊಬ್ಬನೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಸೋಲುವ ಕರ್ಣನಿಗೂ ಗೆಲುವಿದೆ ಎಂದಾದರೆ ಅದು ಕೌರವನ ಗೆಲುವಲ್ಲವೇ? ನಾಳೆಯ ಮುಂಜಾನೆ ಮತ್ತೆ ಯುದ್ದ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕು. ಅದರಮೊದಲು ಈ ತಂತ್ರ ಕೈಗೂಡಬೇಕು. ಹಾಗಾಗಿ ಕೌರವ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತ ಬಂದು ನಿಂತದ್ದು ಶಲ್ಯ ಭೂಪಾಲನ ಶಿಬಿರದ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ.. ಕರ್ಣನ ಮೂಲಕ ಸಿಗುವ ಆ ಒಂದು ಗೆಲುವಿಗೂ ಕೌರವ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಮತ್ಸದ್ಧಿಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ ನಗು ಬೇಡದೇ ಇದ್ದರೂ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

(ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು)