ಅರುವತ್ತು ಎಂದರೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟ. ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಾಗ ಐವತ್ತರ ನಂತರ ಮತ್ತು ಹತ್ತು. ಐವತ್ತು ಬದುಕಿನ ಅರ್ಧವನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ಅರುವತ್ತು ಮತ್ತೆ ಉತ್ತರಾರ್ಧವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದುವರೆಗೆ ಮನುಷ್ಯ ತನಗಾಗಿ ಬದುಕಿದರೆ ಆನಂತರದ ಬದುಕು ಅವನದ್ದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದುಕಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಂಶ ಪರಾಧೀನವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ದೇಹ ಮನಸ್ಸು ಚಿಂತನೆ ಎಲ್ಲವೂ ಪರಾಧೀನ. ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಅದು ಮೀಸಲು. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಓರ್ವ ಮೇಧಾವಿ ಕಲಾವಿದ ಶ್ರೀ ಸುಣ್ಣಂಬಳ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇದು ಐವತ್ತರಿಂದ ನಂತರ ಅಂತ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕಲೆಗಾಗಿ ತನ್ನದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀಸಲೆಂಬಂತೆ ಬೆಳೆದು ನಿಂತವರು.
ಒಂದು ಸಲ ಕೃಷ್ಣ ಸಂಧಾನದ ವಿದುರನ ಪಾತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಾನು ಭಕ್ತಿ ಪರವಶನಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಮೃಣ್ಮಯನಾದ ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರದವನು ಚಿನ್ಮಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಾಣುವ ಪಾತ್ರವದು. ಮಂದವಾಗಿ ತೊಡಗುವ ಸುಣ್ಣಂಬಳ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಅದು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಬಿಟ್ಟು ಮನಸ್ಸು ಲೌಕಿಕ ಬದುಕಿನಿಂದ ಅಲೌಕಿಕತೆಗೆ ಜಾರಿಬಿಟ್ಟಿತು.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಷಯಾಧಾರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾತ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುವ ವಿಷಯಗಳು ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಆ ಪಾತ್ರದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯಾಗಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಆ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ. ಸುಣ್ಣಂಬಳ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಈ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವುದು ಯಕ್ಷಗಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿಬಿಡುತದೆ. ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇರಲಿ, ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೀಗೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇವರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಮೆರೆಯುವ ಪರಿ ಅದು. ಅವರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯ ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅವರು ವಿಚಲಿತರಾಗದೇ ಸಲೀಸಾಗಿ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಇಷ್ಟು ಸರಳವೇ ಅಂತ ಹಲವು ಸಲ ಅನಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕ ಹಾಡುವಾಗ ನಾವು ಜತೆಗೆ ಹಾಡಿದಂತೆ...ಗಾಯಕನ ಗಾಯನ ನಿಂತೊಡನೆ ನಮ್ಮದು ಏನೂ ಅಲ್ಲದ ಶೂನ್ಯತೆ ಆವರಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಅಷ್ಟು ಸರಳವಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇವರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯ ಶೈಲಿ ಸುಲಭ ಅಂತ ಕಂಡರೂ ಅಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿಷಯಗಳು ಚಿಂತನೆಗಳು ಅದು ಮಂಡನೆಯಾಗುವ ರೀತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಬಹಳ ಕಠಿಣ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವ ವಿಚಾರಗಳು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸರಳ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಕಠಿಣವಾದ ಪಾಠವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸುವಂತೆ.
ನಮ್ಮ ಕಾಲಯುಗದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೆಳೆತವಿತ್ತು. ಅದೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಆಗ ಇದ್ದ ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳು. ಸಾಮಗ ಶೇಣಿ ಪೆರ್ಲ ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರದೂ ಒಂದೊಂದು ವಿಧ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೇ ಸೆಳೆತ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸೆಳೆತವನ್ನೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡವರು ಸುಣ್ಣಂಬಳರು. ಅವರ ಹಾಗೋ ಇವರ ಹಾಗೋ ಅಂತ ಅನುಮಾನ ಬಂದರೂ ಇದು ಅದಲ್ಲ ಇದೊಂದು ಬೇರೆ ಸಮನ್ವಯದ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ, ಇದು ಸುಣ್ಣಂಬಳರ ಶೈಲಿ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಧಾಳಿ ಪ್ರತಿಧಾಳಿ ಕಾಲೆಳೆಯುವುದು, ದಮನ ಮಾಡುವುದು ಎಲ್ಲವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದು ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸುಣ್ಣಂಬಳರು ಆಕ್ರಮಣವಿಲ್ಲ, ಧಾಳಿ ಪ್ರತಿಧಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲೇ ಬೇಕೆಂಬ ಛಲವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇವರದ್ದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗೆಲುವಿನ ಹಾದಿ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನೂ ಪಾತ್ರದ ಸಂದರ್ಭದ ಔಚಿತ್ಯವನ್ನು ಎಂದೂ ಮೀರದ ಶಿಸ್ತು ಬದ್ದ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ತಾನು ಸೋಲುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಗೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ತಾನು ಸೋಲದೆ ಇರುವುದು ದೊಡ್ಡಗುಣ. ಮುಂದೆ ಹೋಗುವವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಾಕುವ ಧಾವಂತ ಇದ್ದರೆ ಹೇಗೇ ಆಗಲಿ ಆತ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದರೆ ಸಾಕು ಎಂಬ ಹವಣಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಆತನ ಹಾದಿಗೆ ತಡೆ ಒಡ್ಡಿದರೆ ಸಾಕು. ಹಾಗಾಗಿ ಇವರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಅದು ನಿಂತಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
ಹಲವರಿಗೆ ಹಲವು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಂಬಳರು ಇಷ್ಟವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ರಂಗ ವೇರಿದರೆ ಎಲ್ಲೀಯೂ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ. ತೀರಾ ಲೌಕಿಕ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾತ್ರದ ಔಚಿತ್ಯ ಮೀರಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳೇ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ತಾಳ ಮದ್ದಲೆ ಇವರು ನೆಟ್ಟಗೆ ಕುಳಿತು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಒಂದು ಭಂಗಿ ಸಾಕು ಎದುರಿಗಿದ್ದವರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ರಸಿಕತನದ ಪಾತ್ರವರಲಿ, ಹಾಸ್ಯವಿರಲಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಅತಿಗಂಭೀರವಿರಲಿ, ರುದ್ರ ಕ್ರೌರ್ಯ ಏನೂ ಇರಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಇವರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಉದ್ಯುಕ್ತವಾದಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಇವರ ಗಂಭೀರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಮಯ ಸನ್ನಿವೇಷದಲ್ಲಿ, ಕರ್ಣ, ಮಯೂರ ಧ್ವಜ, ವಿದುರ, ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಇಂತಹ ಪಾತ್ರಗಳು ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾರವನ್ನು ಅಧಿಕವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲೂ ಅದ್ಭುತ ಆಕರ್ಷಣೆ ಇದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ದಂತ ಕಥೆ ಶ್ರೀ ಶೇಣಿಯವರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಕೇಳುವಾಗ, ಅಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರಭಾರ, ಏರಿಳಿತ ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಶೇಣಿಯವರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದು ಆ ಸ್ವರ ಭಾರಕ್ಕೆ, ಜತೆಗೆ ಅಲ್ಲಿರುವ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ. ಶೇಣಿಯವರ ಆಸ್ತಿ ಎಂದರೆ ಆ ಸ್ವರ ಭಾರ. ವಿಷಯಗಳು ಹೇಗೆ ಇರಲಿ ಅದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಾಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆ ಶೈಲಿಯಿಂದ. ಬಹುಶಃ ಈ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳು ಆ ಸ್ವರಭಾರ ಸುಣ್ಣಂಬಳರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯೆಥೇಚ್ಚವಾಗಿದೆ. ಎರುವ ಇಳಿಯುವ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಾಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವರ ಸ್ವರಭಾರ ಒಂದು ಆಸ್ತಿಯಾದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಶಬ್ದಗಳು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಸರಿ...ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಶಬ್ದದ ಬದಲು ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಹೇಗೆ ಎಂದು ನಾವು ಕಲ್ಪಿಸಿದರೂ..ಇಲ್ಲ ಅದಕ್ಕೆ ಅದುವೇ ಸರಿ , ಅವರು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಯಾವ ಶಬ್ದವೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದೆ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಮಾರು ಹೋಗಲೇ ಬೇಕು. ಅಯಾಚಿತವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಇವರು ಹೇಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬರೆದಿಟ್ಟ ಸಂಭಾಷಣೆಯಂತೆ, ಸುಂದರ ಕಾವ್ಯದಂತೆ ಆ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿಬಿಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬರುವಾಗ ಅವರಂತೆ ಇವರು ಅಂತ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವವನ್ನು ನಾವೇ ಹೇರಿ ಬಿಟ್ಟು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಸುತ್ತೇವೆ. ಎಲ್ಲೋ ಆರಂಭವಾದ ರೇಖೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಹಾಗೆ ಇವರನ್ನು ಶೇಣಿಯವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದು ಇದೆ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬೊರನ್ನು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇವರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ಆರಂಭವಾದ ರೇಖೆಯಲ್ಲ. ಆ ರೇಖೆಯನ್ನು ಇವರೇ ಎಳೆದು ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು ಯಾರು ಇದನ್ನು ಮುಂದೆ ಎಳೆಯುತ್ತಾರೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಎಳೆಯುವುದು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಅದು ಸುಣ್ಣಂಬಳವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ.
ಬದುಕಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಳುತ್ತದೆ. ಆರು ಹತ್ತುವರು ಈ ಬದುಕೆಂಬ ಪರ್ವತವನ್ನು. ಆರು ಹತ್ತುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಅರುವತ್ತು ಆಗುವಾಗ ಉತ್ತರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಯುತರಿಗೆ ಅರುವತ್ತರ ಸಂಭ್ರಮದ ಶುಭ ಹಾರೈಕೆಗಳು. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟರು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಲಿ.
