ಭಾಷ್ಪಾಂಜಲಿ ಸ್ಪಟಿಕವಾಗಲಿ

ತುಳಸೀ ಜಲಂಧರ ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಸಂಗ ಒಂದಿದೆ.  ಅಸುರರು ದೇವೇಂದ್ರನಿಗೆ ಹೆಂಡ ಕುಡಿಸಿ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಆಗ್ರಹಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವೆಂದ್ರನಿಗೆ ಅದು ದುರ್ವ್ಯಸನವಲ್ಲ.  ಆದರೆ ಅಸುರರ ಮಾಯೆಗೆ ಆತ ಪ್ರಚೋದಿತನಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ವಶವರ್ತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಯೋಗ್ಯತೇಯ ಜತೆಗೆ ಪರರ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಮರೆತು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.  ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ರಾಕ್ಷಸೀ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ಮನುಷ್ಯರೂ ಹೊರತಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅಪ್ಪಟ ಸತ್ಯ.  ತಾನು ಕೆಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಊರ ಕೆಡಿಸಿತು ಎಂಬ ಗಾದೆಯಂತೆ ಊರು ಕೆಡುತ್ತದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಆದರೆ ನಶೆಯಲ್ಲಿ ಆತನ ಪಾಲಿಗೆ ಕೆಟ್ಟು ಹೋದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತೆ ಸರಿಯಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ.

“ಅನುಭವ” ಮನುಷ್ಯ ಹುಟ್ಟಿದಕೂಡಲೆ ನೋಡುವಂತಹ ಮುಖವಿದು. ಅದೊಂದು ಪಾಠವಿದ್ದಂತೆ. ನಮ್ಮ ವರ್ತಮಾನದ ಘಟನೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಸಮಯ ಜಾರಿದಂತೆ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಕಳೆದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಭವಿಷ್ಯತ್ ಗೆ ಅನುಭವವೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅನುಭವದಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಪಾಠ ಕಲಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಲವುಘಟನೆಗಳು ಶ್ರುತ ಪಡಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೊಂದು ದುರ್ವ್ಯಸನ.  ಬದುಕಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹಿರಿದಾಗಿ ತೋರಿಸಿ, ಭ್ರಾಮಕ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶಮನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಣಿಕ ಮುಕ್ತತೆಯನ್ನು ವ್ಯಸನ ಮುಖನಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.

ದುರ್ವ್ಯಸನ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಪರಿಸರವನ್ನು ಮೊದಲು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು. ಶರೀರಕ್ಕೆ ಗಾಯವಾದಾಗ ಆ ಗಾಯ ಶಮನವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ( ಆಂಟಿ ಬಯೋಟಿಕ್) ಔಷಧವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅದರ ಕೆಲಸ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಬೇರೆ ರೋಗಗಳು ಬಾರದಿರುವಂತೆ ಕೇವಲ ತಡೆಯುವುದಷ್ಟೇ ಕೆಲಸ. ಶಮನ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ.  ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಆ ಗಾಯ ಗುಣವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ರೋಗ ಶಮನವನ್ನು ಶರೀರವೇ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದಾಯಿತಲ್ಲ? ಹಾಗಾಗಿ  ಪರಿಸರವನ್ನು ಶುದ್ದವಾಗಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ಕೆಟ್ಟು ಹೊದರೆ ಎಂತಹ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಜೀವವಾದರೂ ಜೀವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಬ್ಬ ದುರ್ವ್ಯಸನ ಬಾಧಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದಾದರೆ ಪೂರ್ಣ  ಪರಿಸರ ಕೆಟ್ಟಿದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಆತನ ಸುತ್ತಲು ಪರಿಸರ ಕೆಡದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದದ್ದು ಮೊದಲ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕೆಡಿಸಿ ದುರ್ವ್ಯಸನಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಪಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ ಅನುಭವದಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದೇ ಖೇದ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು.

ವ್ಯಸನ ಬಾಧೆ ಎಂಬುದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾದರೂ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಗಣನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ರಕೃತಿ ನಿಯಮ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ವಿಪುಲ ಅವಕಾಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಸಮರ್ಥನೆಗಳೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಸಲ ಇದನ್ನು ಸ್ವಯಂಕೃತ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಮುಖಗಳಾಗಿ ಕಂಡಾಗ ಕಲಾವಿದ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಅಂಗವೇ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇದೊಂದು ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ.  ಕಲಾವಿದ ಕೆಡುವಾಗ ಕಲೆಯೂ ಕೆಟ್ಟಹಾಗೆ. ಕಲಾವಿದ ನೇಪಥ್ಯದಿಂದ ಸರಿದಾಗಲೂ ಕಲೆಯಿಂದ ದೂರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಹೂವನ್ನು  ದೇವರ ಪ್ರಸಾದ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ  ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ಕಾರಣ ಅದು ದೇವರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿರುವುದು.  ಈ ಸಂಬಂಧದ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಅರಿತಾಗ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದನ ಅನ್ವರ್ಥ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು.  ಕಲಾವಿದನ ಕಲಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ನೈಪುಣ್ಯತೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವಾಗ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕಲೆಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೋ ಕಲಾವಿದನ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು  ಸತ್ಕರಿಸಿ ಹುರಿದುಂಬಿಸುವುದು ಕಲೆಗೆ ಅಪಚಾರವೆಸಗಿದಂತೆ. ಆದರೆ ಅಪ್ಪಟ ಕಲಾಭಿಮಾನ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಇಂತಹ ಗಹನ ವಿಚಾರಗಳು ಯೋಚನೆಗೆ ಸಿಲುಕುವುದೇ ಇಲ್ಲ.  ದೀಪದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಬತ್ತಿಹೋದಾಗ ತುಸು ನೀರು ಹಾಕಿದರೂ ದೀಪ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಉರಿಯುತ್ತದೆ. ಹಾಕಿದ  ನೀರಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಿಂಡಿ,  ಹೀರಿ ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥ,  ದೀಪ ಒಂದಷ್ಟು ಉರಿದರೆ ಸಾಕು. ಮತ್ತೆ ಆರಿ ಹೋದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ. ದೀಪವನ್ನು ಎಸೆದು ಬಿಡುವ ಮನೋಭಾವ ಇಂದು ಕಲಾವಿದನನ್ನು ದುರಂತದತ್ತ ಮುಖಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.  ಹೀಗಿರುವಾಗ ಮಿಡಿವ ಕಂಬನಿಯ  ಹೃದಯದ ಭಾವನೆಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಗೇಲಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.   

ಕಾಲ ಮಿತಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಇಂತಹ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಸತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿದೆಯೋ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.  ಆದರೆ ಬೇಗನೇ ಮುಗಿಯುವ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇದಕ್ಕಂತೂ ಕಾಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಇದು ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವುದು ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲೂ ಗೋಚರಿಸುವ ಅಪ್ಪಟ ಸತ್ಯ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ರಹಸ್ಯ ಅಜೆಂಡಾ ಆಗಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕಳವಳಿಸಬೇಕು.    ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಾಯೋಜಕರ ಹಣ ಇದಕ್ಕೂ ವಿನಿಯೋಗವಾಗುವುದು ಹಲವು ಸಲ ಪ್ರಾಯೋಜಕರಿಗೂ ಅರಿವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅರಿವಿದ್ದರೂ ಅವರಿಗೆ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.  ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ನೀಡಿದ ದೇಣಿಗೆ ಹೀಗೆ ದುರ್ವ್ಯಸನಗಳಿಗೆ  ದುರ್ವಿನಿಯೋಗ ವಾಗುವುದಿದ್ದರೆ ಕೊಟ್ಟವರಿಗೆ ಹೇಗಾಗಬೇಡ. ?  ಪೂಜೆಯಾದಮೇಲೆ ಸಮಾರಾಧನೆ ಸಹಜವೇ. ಆದರೆ ಸಮವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಆರಾಧನೆ ಹೀಗೆ ದುರಂತ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ವಿತರಿಸಬಾರದು.

ಇಂತಹ ವಿಷವರ್ತುತಲದಿಂದ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಹೊರತರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಕಲೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮಾನವೀಯತೆಯಿಂದಲೂ ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಆದರೇನು ಮಾಡುವುದು?  ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣದ ದೌರ್ಬಲ್ಯದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸೋತುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ  ಎಂಬ ಗಾದೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕಲೆಗಿಂತಲೂ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಅಭಿಮಾನಿಸುವ ಉತ್ಕಟ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತವರ ಅಭಿಮಾನದ ಪ್ರಕಟನೆ.  ಕ್ಷಣವೊಂದರ ಮೋಜಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಬಲಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಅಣಕಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.  ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದರೆ ಅದು ನಶೆಯೊಳಗಿನ ಲೋಕವಾದರೆ, ಆವಾಗ ಬಂದು ಬಳಗ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹಿತೈಷಿಗಳು ಹೀಗೆ ಪರಿಸರವೇ ಅಸಹಜವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.  ಜೀವನ ಎಂಬುದು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ವಿರುದ್ದವಾದ ಜೀವನವಾಗುತ್ತದೆ.  

ಪ್ರೀತಿ ಪಾತ್ರರು ಅಭಿಮಾನವೆತ್ತವರ ಬದುಕು ದುರಂತಮಯವಾದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸು ಪರಿತಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆ. ಭಾವನೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದಾಗ ನಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿರಬೇಡವೇ? ಭಾವನೆಗೆ ವಿರುದ್ದವಾದ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೆ ದುರಂತದ ಅರಿವಿದ್ದರೂ ಆದುರಂತದೆಡೆಗೆ ತಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯೆ ನಮ್ಮದಾದರೆ, ನಮ್ಮ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಾವೇ ಅಣಕಿಸಿದಂತೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನಾವೇ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾದಂತೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಮಿಡಿಯುವ ಕಂಬನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗೆ ಅರ್ಥವಾದರೂ ಏನು?  ಕಾಯಾ ವಾಚಾ ಮನಸಾ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾದಾಗ ಕಳೆದು ಅನುಭವಗಳು ಪಾಠವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಆವಾಗ ಭಾಷ್ಪಾಂಜಲಿ ಸ್ಪಟಿಕದಂತೆ ತನ್ನೊಳಗೆ ಕೇವಲ ಭಾವನೆಯನ್ನಷ್ಟೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಾವು ಸುರಿಸುವ ಭಾಷ್ಪಾಂಜಲಿ ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟು ಕಲುಷಿತವಾಗಿ ಅದು ತೋರಿಕೆಯ ವಂಚನೆಯಾದೀತೆ ಹೊರತು ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಯಾಗದು. ಹಾಗಾಗಿ ಕಳೆದು ಹೋದದ್ದು ನಮ್ಮ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಎಂದು ಸಾಂತ್ವನಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದೆಯಾದರೂ ನಮ್ಮ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಅಭಿಮಾನದ ಕುರುಡು ನೋಟವಾಗದಿರಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುವ.

ಈ ಲೇಖನ ಈ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ. ಯಾರನ್ನೂ  ನೋಯಿಸಲು ಬಯಸದ ವಿಷಾದನೀಯ ಮಾತುಗಳು. ಯಾವುದೇ ಬ್ಲಾಗಿನಿಂದ ಎರವಲು ಅಥವಾ ಕದ್ದು ಬರೆದು ನನ್ನ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸುವ ಆ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲಿರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೋಂದು ಅನಿಸಿಕೆಗಳೂ ನನಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತ. ಎಲ್ಲರ ಭಾವನೆ ಇದೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದೇನು ಇಲ್ಲವಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಓದುವಂತೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರುವ ಮನೋಭಾವ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದ ಅವಲೋಕನ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದೇ ನನ್ನ ಭಾವನೆ.

ಅಭಿಮಾನಿ ಎಂಬ ಶತಮೂರ್ಖ.....( ವಿಷಾದದಿಂದ)

ಕಲೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಭಾರವನ್ನು ಹಗುರವಾಗಿಸುವಂತಹ ಸಾಧನಗಳು. ನಿತ್ಯಬದುಕಿನ ಗೊಂದಲಗಳಿಂದ ದೂರಾಗಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ನಾವು ನಾವಾಗಿಯೇ ಇರುವ ಎಂಬ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತಿದ್ದರೆ ಅದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಸ್ವಾರ್ಥದ ವಿಭವಗಳು ಸೇರಿ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಳಿದವುಗಳೇ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸುವಂತಹ ಪ್ರಮೇಯ ಬಂದಾಗ ಕಲಾಸ್ವಾದನೆ ಎಂಬುದು ಶತ ಮೂರ್ಖತನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಸಿದ ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ನವಿಟ್ಟರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಅದು ಶ್ರದ್ದೆಯಿಂದ ಅನ್ನವನ್ನೇ ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಆನಂತರ ಆ ಪಾತ್ರೆಯೊಳಗೇ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟು ಅನ್ನವನ್ನೆಲ್ಲ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಹಳ ಖೇದದಿಂದ ಉದಾಹರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಹಸಿದಾಗ ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಗೌರವ ಹೊಟ್ಟೆತುಂಬಿದ ನಂತರ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಅಭಿಮಾನಂ ದಂತ ಭಗ್ನಂ  (ಅಭಿಮಾನಂ ದಂತ ಭಗ್ನಂ ಲೇಖನ) ಎಂಬ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯ ಅಹಿತಕರ ಘಟನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗಸ್ಥಳ ವೇದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದಾಗ ಬಹಳ ಖೇದವಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರದ್ದೆಯಿಂದ ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿಟ್ಟ ಆಹಾರ ಚೆಲ್ಲಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಆನಂತರ ಅದನ್ನೆ ಹೆಕ್ಕಿ ತಿನ್ನುವ ಪ್ರಮೇಯ ಬಾರದಿರಬಹುದೇ? ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕಲಾವಿದರು ಯಾವುದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದ್ವೇಷಾಸೂಯೆ ಇಲ್ಲವಾದರೂ ಸ್ವಭಾವದೋಷದಿಂದ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚೆಗಿಳಿದದ್ದು ವಿಚಿತ್ರವೇ ಸರಿ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನೂ ಮೀರಿ ತಮ್ಮ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡುವುದು ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರ ಸರಿ ಎಂದು ತೋರಿದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಅಭಾಸ ಉಂಟಾದಾಗ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಕಲಾವಿದರೇನು ...ಹಾಳಾದರೆ ಒಂದು ಆಟ , ನಾಳೆ ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತೊಂದು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.  ಹಾಗಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಖನಾಗುವುದು ಯಾರು? ಹೀಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಮೂರ್ಖನಾಗಿಯೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಒಲವು ಮತ್ತೂ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದಾದರೆ ಆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನ ಅಭಿಮಾನ ಮನೋಭಾವ ಇವರಿಗೆ ಅದೇಕೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ?

ಒಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೆಲವು ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಸಲ ರಸಭಂಗ ಅನುಭವಿಸುವುದುಂಟು. ಮಧ್ಯೆ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಸಭಾಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೋ, ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಕಟನೆಗೋ ಅಥವಾ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೋ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಧ್ಯೆ ವಿರಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗಲೂ ನಿಜವಾದ ಯಕ್ಷಗಾನ ರಸಿಕ ಒದಗುವ ರಸಭಂಗಕ್ಕೆ ತಳಮಳಿಸುವುದುಂಟು. ಆದರೂ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಸಹ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು...??? ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗಸ್ಥಳವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ರಸ್ತೆಯಂತೆ ಬೇಕಾದಾಗ ಹತ್ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರಲ್ಲ? ಅದೇನು ಸಲುಗೆ  ? ಅದೇನು ಪ್ರೀತಿ ಇದು?  ಇದನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ಎಂದರೆ ಅಮಾಯಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಗಲ್ಲಕ್ಕೆ ಕೈ ಊರಿ ಸುಮ್ಮನಾಗಬೇಕಷ್ಟೆ.  ಹೊಟ್ಟೆತುಂಬಿದ ನಂತರ ಆಹಾರದ ಮೌಲ್ಯ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಸಲ ಹಲವರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ ನಮಗೆ ಇದರಿಂದಲೇ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆಯುವ ಅಗತ್ಯ ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಸಿದ್ಧ ಉತ್ತರ ಬರುತ್ತದೆ. ಆವಾಗ ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಛೇ ಎಂತಹ ಅಪ್ಪಟ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಭಿಮಾನವಿದು.  ಆದರೆ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದಾವುದೂ ನೆರವಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ?  ಅದಕ್ಕೆ ಹೇಳುವುದು ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಬಿಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು.  ಆದರೂ ಒಂದು ಅನಿಸಿಕೆ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ್ದರೆ ಹೀಗೆ ತಾತ್ಸಾರವನ್ನು ತಾಳುವ ಬದಲು ಬದಿಗೆ ಸರಿದು ನಿಂತರೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಹಸಿವಾದರೂ ನೀಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಹಸಿವಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದೂ ಒಂದು ಪ್ರಮಾದ .

ಹಲವು ಸಲ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿಸಿಕೆ ಹೇಳುವಾಗ ನೋಡಿ ಹೇಳಬೇಕು ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕ್ಷೇಪ ಬರುವುದುಂಟು. ಇಂತಹುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಆಕ್ಷೇಪಿಸುವವರು ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ದೂರದ ಊರಲ್ಲಿ ಅನಾಚಾರವೋ ಕಳ್ಳತನವೋ ನಡೆದಾಗ ನಾವು ಅದನ್ನು ನೋಡದೇ ಇದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯರಾಗಿ ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತೇವೆ.  ನೋಡದೇ ಇದ್ದವನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಂತೆ. ಹೀಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶವಾದರೂ ಎನು?  ತಮ್ಮ ಕಷ್ಮಲವನ್ನು ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುವ ಪ್ರಮೇಯವೇ?  ನೀರಿನ ತಳದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಷ ಸುರಿದರೂ ಅದು ನಮ್ಮಿಂದ ಮೊದಲು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.  ಇಂದಿನ ಮಾಧ್ಯಮ ಈ ರೀತಿ ಬೆಳೆದಿರುವಾಗ ಶ್ವೇತ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವನು ಅದರ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಅರಿತಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಆತ ಅರ್ಹನಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಜಾನ.

ಈಗ ನಡೆದು ಹೋಗಿದೆ.  ಹಲವು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣಗಳು ತೇಪೆಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಒದಗಿ ಬರಬಹುದು. ಕಲಾವಿದರಾದ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವೈಷಮ್ಯ  ಇಲ್ಲಎಂದು ಪೋಸುಕೊಡಬಹುದು.  ಆದರೆ ಒಂದು ಸಲ ಯೋಚಿಸುವ,  ಆಗಿ ಹೋದ ಆಭಾಸದಿಂದ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಹರಡಿದ ಮಸಿಯನ್ನು. ಇಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋದದ್ದು ಮಸಿ ಎಂಬ ಅರಿವಾದರೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದರೆ,   ಅಷ್ಟು ಯೋಚಿಸುವ ವ್ಯವಧಾನವಿದ್ದರೆ  ಹೀಗಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.  ಮತ್ತೇನು ಉಳಿದಿದೆ? ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ನೊಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಹತಾಶೆಯ ಮಾತುಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಇದರ ಅಂತರಾರ್ಥ ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.