ಈ ಪ್ರಪಂಚವೇ ರಂಗಸ್ಥಳ,
ಇಲ್ಲಿ ಇರುವುದೆಲ್ಲ ವೇಷಗಳು ಆವೇಷಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಕ
ಥೆಗಳು ! ಜಗವೇ ನಾಟರಂಗ !! ಎಂದು
ಇದನ್ನೇ ಕವಿಗಳು ಹಾಡಿದರೆ,,,ಈ ರಂಗಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ’ ಬಣ್ಣದ ಕೋಣೆ ’ ಅಂದರೆ ಚೌಕಿ ಯಾವುದು? ಇಲ್ಲಿ
ನಿಜವನ್ನು ಮರೆಸಿ ಸುಳ್ಳಿನ ಒಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದು ಕೆಲವೊಂದುಸಲ ಬಣ್ಣದ ಮನೆಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ
ಅನಿಸುವುದುಂಟು. ಚೌಕಿಯಲ್ಲಿನ ರೂಪ ನಿಜವೇ ಅಲ್ಲ ರಂಗದ ಮೇಲಿನ ಭಾವ ನಿಜವೇ? ಚೌಕಿಯಿಂದ
ರಂಗಕ್ಕಿರುವ ಅಂತರದ ಸಂಬಂಧವೇನು? ತ್ರೇತಾಯುಗದ
ರಾಮ ಮರೆತ ಚೌಕಿಯ ನೆನಪು ಕಾಲಾತೀತವೇ? ಯಕ್ಷಗಾನದ ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರಸಂಗವೇ ’ಶ್ರೀ
ರಾಮ ನಿರ್ಯಾಣ ಅಥವಾ ಶ್ರೀರಾಮ ಪರಂಧಾಮ’
ರಾಮಾಯಣ ಎಂದೊಡನೆ ಸುಂದರ ಸೌಮ್ಯತೆಯ ಭಾವ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ
ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಲಾವಾರು
ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಅದರಂತೇ ಭಾವ ಸ್ಪಂದನವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಹಲವಾರು ಪಾತ್ರಗಳು ನಮ್ಮ ಸ್ಮೃತಿ
ಪಟದಲದಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತವೆ. ಯಾಕಂದರೆ ರಾಮಾಯಣ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳ ಒಂದು ಸಮುಚ್ಚಯ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಹ ಭಾವೋತ್ಕಟನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಆ
ಭಾವವನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅದರಲ್ಲೂ ಪಾದುಕಾ ಪ್ರದಾನ, ಶಬರೀ ಮೋಕ್ಷ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮ ನಿರ್ಯಾಣ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ಭಾವಸ್ಪಂದನವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯಿಂದಲೂ
ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಿಂದಲೂ ನೃತ್ಯಾಭಿನಯದಿಂದಲೂ ಕಥೆ ಸನ್ನಿವೇಶ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಕಥೆಯ
ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಪಾತ್ರಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಚಿಂತನೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ
ಕೊಡುತ್ತವೆ.
ರಾಮ ನಿರ್ಯಾಣ, ರಾಮಾಯಣದ
ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರವನ್ನು ಸತ್ವವನ್ನೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ತೋರುವಂತಹ ಪ್ರಸಂಗ. ರಾಮ ರಾಜ್ಯದ
ಸಂಕಲ್ಪ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಎಂಬ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಅಂತಿಮ ರೂಪವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ರಾಮ ಅವತರಿಸುವ ಮೊದಲೇ ರಾಮ ನಾಮ ಎಂಬುದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಆವರಣ ಆಲಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ
ಆವರಣದ ಒಳಗೇ ರಾಮ ಜನನ ಆ ನಾಮ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ
ರಾಮನಿರ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಆ ಆವರಣ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
’ಧರ್ಮೋಹಿ ಪರಮೋ ಲೋಕೆ ಧರ್ಮೇ ಸತ್ಯಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಂ.’ ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನೇ
ಆದರ್ಶವನ್ನಾಗಿಸಿ ರಾಮ ತನ್ನ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯನಾದವನು ಇತರ ಎಲ್ಲ
ವಿಷಯಗಳಿಗಿಂತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಅತೀ ಮುಖ್ಯ. ರಾಮ ತನ್ನ ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ
ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬದುಕಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಆತ ಮರ್ಯಾದಾ ಪುರುಷೋತ್ತಮ
ಎನಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತಂದೆಗೆ ಮಗನಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿ ಪುತ್ರಧರ್ಮವನ್ನು
ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಹೋದರರಿಗೆ ಅಣ್ಣನಾಗಿ ಭಾತೃ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ
ಸೀತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಪತಿ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿಹಂತದಲ್ಲೂ ಸಂಕೀರ್ಣ
ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೀಯೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೈ ಬಿಡದೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿ, ಪ್ರಜಾ
ರಂಜಕನಾಗಿ ರಾಮ ರಾಜ್ಯವೆಂಬ ಆದರ್ಶಮಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ರಾಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಾಮ ಡಾಮರಗಳಿಲ್ಲ. ರೋಗ ರುಜಿನಗಳಿಲ್ಲ, ಬಡತನ ಹಿಂಸೆ ಮೋಸ ವಂಚನೆ ಇದಾವುದೂ
ಇಲ್ಲದ ಒಂದು ಸುಖೀರಾಜ್ಯ, ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಏನು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಬೇಕೋ ಅದು
ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣಗಳಿಲ್ಲ, ಹೀಗೆ ಸತ್ಯ ಧರ್ಮ ನ್ಯಾಯ ನೀತಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು
ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಸಂತೃಪ್ತ ಬದುಕನ್ನು ಪೂರ್ಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿದ ರಾಮ ಅದರ್ಶಮಯ
ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನುಷ್ಯನಾದವನು ಹೇಗೆ ಬದಕಬೇಕೋ ಹಾಗೆ ಬದುಕಿ ತೋರಿಸುವ ರಾಮ,
ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೆಜ್ಜೆ
ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ರಾಮ, ಕಾಲಧರ್ಮಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ರಾಮ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ
ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರಾಮ ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರೆ, ರಾಮನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಕಾಲ
ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾಲಪುರುಷನೇ ಬರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಂತೃಪ್ತ ಆದರ್ಶಮಯ
ರಾಮ ರಾಜ್ಯ ಅತ್ಯುನ್ನತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಕಾಲ ಪುರುಷ
ಅಂದರೆ ಯಮಧರ್ಮನ ಆಗಮನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ಧರ್ಮ ದೇವತೆಯಲ್ಲವೇ?.
ದುಷ್ಟ ಸಂಹಾರ ಧರ್ಮ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ
ವೈಕುಂಠವಾಸಿ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ ರಾಮನಾಗಿ ಮಾನವನಾಗಿ ಅವತಾರವೆತ್ತಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯದ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆನಂತರ
ತನ್ನ ಸ್ವಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾದ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಬಾರದೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮನಾಗಿಯೇ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಅವತಾರದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಸಹಜವಾಗಿ
ಕಾಲಧರ್ಮವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಅದಾಗಲೇ ಸಿರಿಯಾದ
ಸೀತಾದೇವಿ ತನ್ನ ಅವತಾರವನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿ ವೈಕುಂಠವನ್ನು ಸೇರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿಲ್ಲದ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಪುನಃ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸುವಂತೆ ದೇವೇಂದ್ರನೇ
ಕಾಲ ಪುರುಷನಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಮ ರಾಜ್ಯದ ಸೊಗಸಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಷಃ ಕಾಲನೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮರೆತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದಿರೆದ್ದು
ಬಂದು ಮನ್ನಿಸಿ ಕರೆದೊಯ್ದಾಗ | ಮುದದಿಂದ ಪೀಠವಿತ್ತು
ಪದಕೆರಗುತಲೆಂದ
ಧರ್ಮ ದೇವನೇ ನೀ ಬಂದುದಕೆ ಸಂತೋಷವಾಯ್ತೂ
ದಿವ್ಯ ಪ್ರಭೆಯೊಂದು
ಬಂದು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾದುದನ್ನು ರಾಮ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲ ಪುರುಷ ಬಂದುದನ್ನು
ತಿಳಿದು ಸತ್ಕರಿಸಿ ಅವನ ಭಿನ್ನಹವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಪರಮ ಪುರುಷ ಕೇಳು ಭವಿತ ರಹಸ್ಯ ಮಾತಿರುವುದು ನಿನ್ನೊಳೊಂದು
ಅರಸ ಏಕಾಂತ ಸಮ್ಮಿಲನಕೆ ಸಮಯವು ದೊರೆವುದೇ ಪೇಳು ನೀನು.
ತನ್ನೊಡನೆಯ ಸಮಾಲೋಚನೆಗೆ ಏಕಾಂತವನ್ನು ಕಾಲ ಪುರುಷ
ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತರಂಗ ಭವನ ಆವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾನೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯ ನಡುವೆ ಯಾರೂ ಒಳ ಬಾರದಂತೆ
ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ ಬಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ರಾಜದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಅಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾನೆ.
ಬಂದವನು ಕಾಲಪುರುಷ.
ಅವನ ಅಪೇಕ್ಷೇ ಅದೂ ಸಕಲರ ಅಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬಲ್ಲ
ಶ್ರೀರಾಮನಲ್ಲಿ. ಅಯೋಧ್ಯೆ, ಅಂತರಂಗ ಬಹಿರಂಗ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದ ಒಂದು ರಾಮ ರಾಜ್ಯ.
ಅಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಪುರುಷ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಎಂದರೆ ರಾಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಅತೀತವಾದ
ಒಂದು ದೇವ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕಾಲಾತೀತನಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿ ಕಾಲಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾಲಪುರುಷ,
ಧರ್ಮದೇವತೆ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಪಾತ್ರದ ಅವಧಿ
ಮುಗಿದಾಗ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಬೇಕು ಎಂದಾಗ ಪಾತ್ರ ಲಂಬಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ? ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ರಹಸ್ಯ
ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಇರಬೇಕು. ಪಾತ್ರ ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಿಗೆ ಪಾತ್ರದ ಮುಕ್ತಾಯ ಮೊದಲೇ
ಅರಿವಾಗಬಾರದಲ್ಲ?
ಕಾಲಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಮಃ
“ಲಕ್ಷ್ಮಣ ನೀಬೇಗ ಗೌಪ್ಯದ
ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಈಗ ಇಚ್ಛೆಯಿದೆನುತಲೆ ಭಾವಿಸು ಅತಿಥಿಯ ಪೇಕ್ಷೆಯ ಸಲಿಸುವ ಹೊಣೆ ನಮಗೊದಗಿದೆ “
ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೆಲಸ
ಒಂದಿದ್ದರೆ ರಾಮ ವಿಶ್ವಾಸ ತಳೆಯುವುದು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಲ್ಲಿ. ರಾಮನ ಭಾವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣನಾಗಿ
ಅರಿಯುವುದಿದ್ದರೆ ಅದು ಲಕ್ಷ್ಮಣ. ಹಾಗಾಗಿ ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ? ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ
ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಮಗಾಗಿ ರಹಸ್ಯ ಸ್ಥಳವೊಂದನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ. ಆಲ್ಲಿಗೆ ಅವನನ್ನೇ
ಕಾವಲುಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನಿಯಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಾರನ್ನು ಎಂತಹುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಒಳ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ
ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಆಜ್ಞೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದರೆ ಅಪರಾಧಿಯ ಶಿರಚ್ಛೇದನದ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗುವುದು.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟನೆಗೂ ಕಾಲ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಅಥವಾ ಅಂತಿಮ ಉತ್ತರ ಕಾಲಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.
ಭಾವಿಸದೆಮ್ಮಯ ತೋಷವ ಸೂಚಿಸು ದೇವ ರಹಸ್ಯವನು | ಈವರೆಗೊದಗದ
ಸಂದರ್ಶನದೀ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿಹೆನು.
ರಹಸ್ಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ
ರಾಮ ಮತ್ತು ಕಾಲಪುರುಷನ ಗೌಪ್ಯ ಸಂಭಾಷಣೆ. ರಾಮ ತನ್ನಿಂದಾದ
ಚ್ಯುತಿ ಇದ್ದರೆ ಅರುಹುವಂತೆ ಧರ್ಮದೇವತೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಇನಕುಲ ಸಂಜಾತ
ಶ್ರೀರಾಮನಲ್ಲಿ ಇನಪುತ್ರ ಯಮಧರ್ಮರಾಯ ಅರ್ಥಾತ್
ಕಾಲ ಪುರುಷ ತಾನು ಬಂದ ರಹಸ್ಯ ದೌತ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ರಾಮ, ಸ್ವರ್ಗ ವಾಸಿಗಳಾದ ದೇವತೆಗಳ ಹುಯ್ಯಲನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವತಾರ
ಎತ್ತಿದವನು ನೀನು. ಮನುಷ್ಯಾವತಾರ ತಾಳಿ ರಾವಣಾದಿ
ದುಷ್ಟರ ಸಂಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಧರ್ಮವು ಜ್ಯುತಿಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡೆ. ಸಾಕೇತದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ
ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಆದರ್ಶಮಯವಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ, ತಮ್ಮನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಅಣ್ಣನಾಗಿ, ಸತಿಗೆ ಪತಿಯಾಗಿ,
ಪಿತನಿಗೆ ಮಗನಾಗಿ, ಗುರುವಿಗೆ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಭುವಾಗಿ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮರ್ಯಾದಾ
ಪುರುಷೋತ್ತಮನಾಗಿ, ಆದರ್ಶಮಯವಾಗಿ ಬದುಕಿದವನು ನೀನು. ಆದರೆ ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪೂರ್ಣವಾದ ಅಂಶ
ಇಲ್ಲದೆ ಕಾಲ ಹಲವು ಸಂದಿತು. ಬಂದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪೂರೈಸಿದ ಮೇಲೂ ವೈಕುಂಠವನ್ನು
ಮರೆತು ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಶಕ್ಯವೇ? ಪಾತ್ರ ಮುಗಿದು ನೇಪಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿದು ವೇಷ ಕಳಚಬೇಡವೇ? ಹಾಗಾಗಿ ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಕಳವಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ
ಕಾಲ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದವನು ನಾನು. ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿಗೆ
ಸೇರುವಂತಹ ಕಾಲ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆ.
ಕಾಲ ಪುರುಷನ
ದೌತ್ಯವನ್ನು ರಾಮ ಅರ್ಥವಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಅದರೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ “ ಕಾಲ ಪುರುಷ ವೇಷ ಮುಗಿದ ಅನುಭವವೇ ಅಗುತ್ತಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ
ಒಳ್ಳೆಯ ನಟ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನರ ಸಮಕ್ಷಮ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ
ಮೇಲೆ ಈ ಪಾತ್ರ, ಅಭಿನಯ ಸಾಕು ಎಂಬ ಅನಾಸಕ್ತಿ ಅವನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಡವೇ? ಅದು ಇನ್ನು
ರಾಮನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ರಾಮ ಇನ್ನೂ ಜಾಗ್ರತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹಲವು ಸಲ ಕಲಾವಿದ ತಾನು ವೇಷವಾಗಿ ಅದರಲ್ಲೆ
ಲೀನನಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಅಪರಾಧವುಅಲ್ಲ ಅಪಚಾರವೂ ಅಲ್ಲ.
ನಾಟಕ ಮುಗಿದ ಮೇಲೂ
ನೇಪಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿದ ಮೇಲೂ ವೇಷವನ್ನು ಕಳಚದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಮನ ವೇಷ
ಅದಾಗಲೇ ನೇಪಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಕಾಲ ಪುರುಷ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಮ ಎಂಬ ಪರಿಪೂರ್ಣ
ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕಾಲ ಪುರುಷ ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಯೋಚಿಸೋಣ ಎಂಬ
ಆಶ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ರಾಮ ನೀಡಿ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳು ಕಳವಳ ಪಡದಿರುವಂತೆ
ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ಈ ಮನುಷ್ಯವತಾರವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಲೋಕಾಂತರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಎಂದು
ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೇನು
ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲೇ ಇರುವಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಋಷಿ ದೂರ್ವಾಸರ ಅಗಮನವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಮನ ಆಶ್ವಾಸನೆ
ಭರವಸೆಯಲ್ಲೇ ಕಾಲ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರತೊಡಗಿದ.
ರಾಮ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಬಂದವನು. ಇಂತಹ ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರ
ನೇಪಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಯೋಜ್ಯವಾದ ಸಮಯ ಸಂದರ್ಭವೂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬೇಕಲ್ಲ. ಈ ಮಾನವ
ವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಈ ಅವತಾರ ನಿರ್ಯಾಣವಾಗಬೇಕು.
ಅಂದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇಲ್ಲವಾಗಬೇಕು. ಬಂದ ದೂರ್ವಾಸರ ಆಗಮನ ಆ ನಿಮಿತ್ತವನ್ನೇ ಸಾರಿಬಿಟ್ಟಿತು.
ದೂರ್ವಾಸನ ಆಗಮನ
ಎಲ್ಲಿ ಅಗುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿ ಅಘಟಿತ ಘಟನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿ ದೀರ್ಘ
ಕಾಲ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕಳೆದ ದೂರ್ವಾಸನಿಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಬದಲಾದದ್ದೇ ತಿಳಿಯದಾಗುತ್ತದೆ.
ಅತೀ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ನಿರಾಹಾರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಬಂದ ದೂರ್ವಾಸ ಮೊದಲೇ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ
ಉದ್ರೇಕಿತನಾಗಿಯೇ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ರಾಮನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು
ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಆತನನ್ನು ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ ರಹಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ
ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ರಾಮನ ಹಾಗೂ ಅರಸನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ
ಮಹರ್ಷಿಯ ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದಕ್ಕೆ ಶಕ್ಯನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದೂರ್ವಾಸ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ
ಮನ್ನಣೆಯನ್ನಾಗಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ಉಪಚಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ
ಮತ್ತಷ್ಟು ಕ್ರೋಧೋನ್ಮತ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಎನುತ
ಘರ್ಜಿಸೆ ಸರ್ವನಾಶವಪ್ಪುದರಿಂದ |
ಎನಗಾಗ
ಮರಣ ಲೇಸೆಂದ |
ಮುನಿಯ
ಹೋಗಲೊಳಗೆ ಬರೆನುಡಿಯ ತಡೆದು ಸೌಮಿತ್ರಿ ಯೋಚಿಸಿದ ||
ಮೊದಲೇ ದೂರ್ವಾಸ,
ಇನ್ನು ಕ್ರೋಧಗೊಂಡರೆ ಕೇಳಬೇಕೆ. ತನ್ನನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರೆ ತನ್ನ ಶಾಪದಿಂದ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನೇ
ಸುಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ದೂರ್ವಾಸ ಶಾಪದಿಂದ ಸೂರ್ಯವಂಶವೇ ಭಾಧಿತವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಭಯವನ್ನು
ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಕಂಗಾಲಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಯಾರನ್ನೂ ಒಳ ಬಿಡದಂತಹ ಅಣ್ಣನಾಜ್ಞೆ
ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ರಾಜಾಜ್ಞೆ.ಈ ಮಹನೀಯನನ್ನು ತಡೆದನೆಂದಾದರೆ ಇಡಿ ಸೂರ್ಯವಂಶವೇ ದೂರ್ವಾಸ ಶಾಪಕ್ಕೆ
ಬಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಯೋಧ್ಯೆ ಸುಟ್ಟು ಹೋಗಬಲ್ಲುದು. ಈಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ದೃಢನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು
ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ನಿರ್ಧಾರವೇ ರಾಮ ನಿರ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
ದೂರ್ವಾಸ ಶಾಪದಿ
ತನ್ನ ವಂಶವನ್ನೂ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ರಾಜಾಜ್ಞೆಗಿಂತಲೂ ತನ್ನ
ಶಿರಸ್ಸಿಗಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ತಲೆ ಹೋದರೆ ಹೋಗಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆ ಉಳಿಯಲಿ
ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಘನತೆ ಉಳಿಯಲಿ. ಯೋಚಿಸಿದ ಸೌಮಿತ್ರಿ,
ದೂರ್ವಾಸರನ್ನು ತಾನೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಒಳಗೆ
ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ರಾಮ ತಬ್ಬಿಬ್ಬಾಗುತ್ತಾನೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರಾಜದ್ರೋಹಿಯಾಗಿ
ಎದುರು ನಿಂತನೇ?
ಏಕಾಂತ ಭಂಗವಾದುದನ್ನು ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ಕಾಲ ಪುರುಷ ಎದ್ದು
ಹೊರಡಲನುವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಅತಿಕ್ರಮವಾದ ಪ್ರವೇಶ ನೋಡಿ ರಾಮ ಕಾಲ ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ
ಹೇಳುತ್ತಾನೆ? “ಮಾತಿನಿಂದ ಆಗದೇ ಇದ್ದದ್ದನ್ನು
ಕೃತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದೆಯಲ್ಲಾ ಕಾಲ ಪುರುಷನೇ? ” ರಾಮನ
ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಂಪನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರಾಜ ದ್ರೋಹಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟನಲ್ಲ?
ಆದರೆ
ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದ ದೂರ್ವಾಸರನ್ನು ಯಥೋಚಿತ ಉಪಚಾರ ಗೈದು ರಾಮ ಬಂದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು
ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಉದರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ದೂರ್ವಾಸ
ಬಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಅತೀ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಉಪವಾಸ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಗಳ
ಹಸ್ತೋದಕವೇ ಯುಕ್ತ. ಇಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಯೋಗ್ಯವ್ಯಕ್ತಿ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?
ರಾಮನಿಂದ ಹಸ್ತೋದಕ ಕೈಗೊಂಡು ಪುಷ್ಕಳ ಭೋಜನವನ್ನುಂಡು ತೇಗುತ್ತಾ ದೂರ್ವಾಸ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರೆ
ರಾಜಾಜ್ಞೆಗೆ ರಾಮ ರಾಜದಂಡವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಬಂದ ತಮ್ಮನ ರಾಮ
ಕಂಡೇನೆಂದೆನಲು ತಪ್ಪಿದೆ ತವಾಜ್ಞೆಯ........ರಾಮ ಮರುಗುತ್ತಾನೆ. ಇದೇನಾಗಿ ಹೋಯಿತು?
ರಾಮನ ಹೃದಯವೇ
ಆಗಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣ. ರಾಮನ ಚಿತ್ತದುಮ್ಮಳವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಿಸಬಲ್ಲನೆಂದರೆ ಅದು ಲಕ್ಷ್ಮಣ.
ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ದೂರ್ವಾಸರ ಆಗಮನವಾಯಿತು, ಅದರ ಜತೆಯಲ್ಲೇ ರಾಮನನ್ನು ಕಾಣಲೇಬೇಕೆಂಬ ಅವರ
ತೀವ್ರತೆಯನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಾಜ್ಞೆಯಂತೆ
ಅವರನ್ನು ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ತಡೆದರೆ ಇಡೀ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನೇ ಸುಟ್ಟು ಬಿಡುವಂತೆ ಶಪಿಸುವ ಬೆದರಿಕೆ.
ಅಯೋಧ್ಯೆಗಿಂತ ತನ್ನ ತಲೆ ಅಮೂಲ್ಯವಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ರುದ್ರ ರೂಪಿಯಾದ ದೂರ್ವಾಸನಿಗೆ ಎಕಾಂತ ವಲಯದ ದ್ವಾರವನ್ನು ತೆರೆದುಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ರಾಮ
ಮೌನಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೆ ವಿಧಿಯಿಲ್ಲ.
ಅಣ್ಣನ ತಳಮಳವನ್ನು
ಅರ್ಥವಿಸಿದ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ
“ ಅಣ್ಣಾ ಈ ರಾಜದ್ರೋಹಿಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸು, ಶಿಕ್ಷಿಸು.
ನಾನು ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಅಪ್ಪಣೆಕೊಡು ರಾಮನ ಮಾತು ಅದೆಂದಿಗೂ ಸುಳ್ಳಾಗ ಕೂಡದು.ದಂಡನೆಯನ್ನು
ವಿದಿಸು ”
ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸ್ವಯಂ
ಅಪರಾಧೀ ಭಾವದಲ್ಲಿ ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈಮುಖವನ್ನು ತೋರಲಾರೆ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ರಾಮ ಪಾದವನ್ನೇ
ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಾದವೇ ಮುಖವೆಂದು ಹಲವು ಬಾರಿ ತಿಳಿದವನು ಲಕ್ಷ್ಮಣ. ದಂಡಿಸುವ ಮೊದಲು ತಮ್ಮಾ
ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಒಂದು ಬಾರಿ ಒಂದು ಬಾರಿ ತಬ್ಬಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವ ರಾಮ. ಕೆಲವು ಘಳಿಗೆಯ
ಹಿರಿತನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಜನ್ಮ ಪರ್ಯಂತ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಆ ದೇಹ ಭುಜಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಭುಜಗಳಿಂದ
ಆಲಿಂಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಶ್ರೀರಾಮ.
ಆಗ ಶ್ರೀ ಶೇಣಿಯವರ
ಶ್ರೀರಾಮ ಸಂತೈಸುವುದು ಹೀಗೆ.
“ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ
ಚಕ್ರವರ್ತೀ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ನಾವು. ಆದರೆ ಚಕ್ರವರ್ತೀ ಪುತ್ರರಾಗಿ ವ್ಯಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾವು
ಎಷ್ಟು ಸುಖೋಪಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕೋ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನು ನಾವು ಸಮಷ್ಟಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಟ್ಟು ಸಮಷ್ಠಿಯ
ಕ್ಲೇಷಗಳನ್ನು ನಮ್ಮದೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಾಳಿ ಬದುಕಿದೆವು. ಸೂರ್ಯವಂಶದ ರಕ್ತ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಿ
ತೋರಿಸಿತು. ಎಲ್ಲಿಯ ರಾವಣ ? ಎಲ್ಲಿಯ ದಂಡಕಾರಣ್ಯ? ಎಲ್ಲಿಯ ಸೀತೆ? ಎಲ್ಲಿಯ ಮಾರೀಚ? ಅದಕ್ಕಿಂತ
ಆಚೆಗೆ ಹೋದರೆ ಎಲ್ಲಿಯ ಮಂಥರೆ ಎಲ್ಲಿಯ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಆಡಳಿತ? ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕಾಣದ ಕೈ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ
ನಮ್ಮ ಮನೆತನವನ್ನೇ ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತಾ ಇದೆ ಎಂದು
ಹಲವು ಸಲ ಹೇಳಿದ್ದೇನಲ್ಲ? ಈಗಲೂ ಒಳಗೆ ಬಂದವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರೂಪಿ ಯಾರು? ಕಾಲ ಪುರುಷ. ಹೌದು ಅವನೇ
ಹೇಳಿದನಲ್ಲ ಇಷ್ಟಕ್ಕೆಲ್ಲ ಕಾರಣ ಪುರುಷ ಅವನೇ ಅವನೇ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಭೂಜಾತೆಯಾದ ಸೀತೆಗೆ ಬಂಗಾರದ
ಮೈಬಣ್ಣದ ಮೃಗದ ವಾಂಛೆಯಾದರೂ ಯಾಕೆ ಬರಬೇಕು. ( ಹೌದಲ್ಲ ಭೂಮಿ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭೆ..!!) ಅವಳು ಏನೋ ಕೆಡು ನುಡಿಯನ್ನಾಡಿದಳು ಎಂದು ಸಿಟ್ಟು
ಮಾಡಿಕೊಂಡು ರೇಖೆಯೆಳೆದು ಹೋದವನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೇನು? ಇದೆಲ್ಲ ಹೇಗೆ ಅಂತ ಅಂದರೆ ರಾವಾಣಾದಿಗಳ
ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿಮಿತ್ತ. ಇದೆಲ್ಲ ದೈವ ಸಂಕಲ್ಪ ಆಮೇಲೆ ಋಷಿಗಳ ಸಂಕಲ್ಪ. ಹೀಗೊಂದು
ಅವತಾರವಾಗಲಿ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚತುರ್ಭುಜಗಳಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲಿ. ಹಾಗಾಗಿ ದೇವತೆಗಳ
ನೇತಾರನಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ . ಋಷಿಗಳ ನೇತಾರನಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಋಷಿ ಮುನಿ. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ
ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರಲ್ಲ? ಬಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಕಾಲ ಪುರುಷ, ಯಮ
ಧರ್ಮ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ ಎಷ್ಟುದಿನ ಈ ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು? ವೇಷ
ಕಳಚುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಳಗಿನಿಂದ ಪ್ರಚೋದನೆ ಆಯ್ತು ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದೆ. ಆಗಲೇ ಈ ಘಟನೆ ಘಟಿಸಿ ಹೋಯಿತು ನೋಡು.”
ಸಾಕ್ಷಾತ್
ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನೇ ಶ್ರೀರಾಮ, ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ತಲ್ಪವಾದ ಆದಿಶೇಷನೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣ.
ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ. ಮೊದಲಾಗಿ ತಾನು ಹೋಗಿ
ಅವನಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಬೇಕು. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ತನ್ನ
ಅವತಾರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಮಡದಿಯೊಂದಿಗೆ ಗಂಗಾ ತಟದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಗ್ನನಾಗಿ
ಆದಿಶೇಷನ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿ ಗಂಗಾನದಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ವೈಕುಂಠ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಒಂದು
ಸ್ತಂಭ ಈ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಳಚಿದರೆ ಭರತ ಶತ್ರುಘ್ನರು ರಾಮ ವಿಯೋಗದಿಂದ ನಂತರ ಮುಂದುವರೆಯುವರೆ? ರಾಮ
ವನಾಂತರಕ್ಕೆ ಹೋದವನೆಂದಾಗ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಳಾದ ಹೆತ್ತವ್ವೆ ಕೈಕೇಯಿಯ ಶಿರವನ್ನೇ ಕಡಿಯುವೆನೆಂದ ಭರತ
ರಾಮನ ಹಿಂದೆ ಬಾರದಿರುವನೇ?
ಹಾಗಾಗಿ ಇಬ್ಬರೂ
ಸಹೋದರರನ್ನು ರಾಮ ಹತ್ತಿರ ಕರೆದು ನಾವು ಅವತಾರ ಪುರುಷರು ನಮ್ಮ ಅವತಾರದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದು
ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯ ಹೇಳಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನು ಏಕ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಮೂಂದೆ
ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಂಚಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆ
ಮೂಲಕ ಕಳಚಿಹೋದ ರಾಜ್ಯದ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಂಭಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ರಾಮ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಯಾರಿಗೂ
ಅರಿವಿರದಂತೆ ಆದಿಶೇಷನಾಗಿ ಅದೃಶ್ಯನಾದರೆ ಭರತ ಶತ್ರುಘ್ನರು ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶ
ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿ ವಿಧಾನದಿಂದ ಜನರ ಮುಂದೆಯೇ
ದೇಹತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದನಾಗುತ್ತಾನೆ ರಾಮ. ವಸಿಷ್ಠಾದಿಗಳ ಆಶಯವೂ ಅದೇ ಅಗಿತ್ತು. ಮಹಾಪುರುಷನಾದ
ಶ್ರೀರಾಮ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೂ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವನು
ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಬಲು ದೊಡ್ಡ ಬೆಳಕನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟವನು,
ಆತನ ನಿರ್ಯಾಣವೂ ಮಹಾ ಪುರುಷರಿಗೆ ಆದರ್ಶ ಮಯವಾಗಬೇಕು. ಹೀಗೆ ವಸಿಷ್ಠರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಂತೆ
ಮಂತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ತನ್ನ ಪರಂಧಾಮ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೇನು ನದಿಗೆ
ಇಳಿಯಬೇಕೆಂಬಾಗ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ಮಿಡಿಯುವ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಶ್ರೀರಾಮ.
ಹನುಮನನ್ನು ಹತ್ತಿರ
ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿ ಬಂದ ಹನುಮ ಹೇಳ್ತಾನೆ.
”ರಾಮ ನಿನಗಿದು ಲೀಲೆಯಾಗಬಹುದು. ಹೊರಮನೆಯಿಂದ ಒಳ ಮನೆಗೆ
ಹೋದಂತೆ ಹೊರಟು ನಿಂತಿರುವೆ. ಆದರೆ ಚಿರಂಜೀವಿತ್ವ ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಶಾಪವಾಯಿತೇ?
ರಾಮನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಹನುಮನ ಇರವು ಸಾಧ್ಯವುಂಟೆ? “
ಅಂತಿಮವಾಗಿ
ರಾಮನಾಡುವ ಮಾತುಗಳು, ( ಶೇಣಿಯವರ ರಾಮನ ಭಾವಾನುವಾದ) “ ಹನುಮ , ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ನೀನು ರಾಮನನ್ನು
ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದು? ನೀನು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲೂ ಕಾಣ ಬಲ್ಲೆ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ ರಾಮ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡುವ
ನಿನಗೆ ದೈಹಿಕವಾದ ರಾಮನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅಗತ್ಯ ಇದೆಯೇ? ನಿನ್ನಂತಹ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಋಷಿ ಮುನಿಗಳು
ರಾಮನನ್ನು ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು ಕೇವಲ ಶಬ್ದ ಮಾತ್ರದಿಂದ. ಹಿಂದೆ ಅಂಜನಾ ದೇವಿ ಬಾಲ್ಯದೊಳು
ಮುಂದೆ ರಾಮನೆಂಬವನ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಮೂಲಕ ಜೀವನ ಪಾವನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು
ನಿನ್ನ ಚಿತ್ತಭಿತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತಲ್ಲವೇ?
ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ವಿಗ್ರಹ
ಮುಂದೆ ಪಂಪಾತೀರದಲ್ಲಿ ಮೈಒಡೆದು ಬಂದಾಗ ಆ ರೂಪವೇ ನಿನಗೆ ಗೋಚರಿಸಿತ್ತಲ್ಲವೇ? ಎಚ್ಚರದಲ್ಲಿ ರಾಮ
ದಾಸನಾಗುವ ನೀನು, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ರಾಮನೇ ಆಗಿಬಿಡುವೆಯಲ್ಲ? ಇಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಗೂ ಹನುಮನಿಗೂ ವೆತ್ಯಾಸವೇ
ಇಲ್ಲ.”
ಆದರೂ ರಾಮ ಹನುಮನ
ಇಚ್ಚೆಯಂತೆ ಮುಂದೆ ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ರಾಮದರ್ಶನವನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಆಶ್ವಾಸನೆಯನ್ನು
ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ರಾಮನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದಂತೆ ರಾಮನ ನಿರ್ಯಾಣಕ್ಕೂ ಹನುಮ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠರು ಮಂತ್ರೋಪದೇಶ ಮಾಡಿದಂತೆ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಸರಯೂ ನದಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮ ಲೀನನಾಗಿ ನಿರ್ಯಾಣವಾಗಿ
ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ರಾಮ ನಿರ್ಯಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಜೈ ಶ್ರೀರಾಮ
