ವೇಷ ಕಳಚಿದ ಸಮಯ.

ಒಂದು ಕಥೆ..ಇದನ್ನು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಬರೆಯಲು ತೊಡಗಿದ್ದೆ. ಮೊದಲು ತೀರ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಬರೆಯ ಬೇಕೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಬರೆಯುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಭಾವನೆಗಳು ವಿಕಸಿಸುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಬಹುಶ: ಮನುಷ್ಯನ ಕಥೆ ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ವಿಕಸನ. ಅದಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ಇಲ್ಲ . ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹತ್ತು ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಬಂದಿರಬಹುದು. ಅದರಂತೆ ಇದೂ ಒಂದು. ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗೆ ಕೊಟ್ಟ ರೂಪ ಮಾತ್ರ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೊಸತನ ಇದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿಲ್ಲ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದನ ಬದುಕಿನ ಹಲವುಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಅಂತ ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ.ಬವಣೆಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅದರೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಎಂದಾಗ ಏನೋ ಒಂದು ತನ್ನದು ಎಂಬ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನ. ಇಂದು ಹತ್ತು ಹಲವು ಕಲೆಗಳು ಜನಜೀವನದ ಮಧ್ಯೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲ, ಕಾಣಲು ಹೆಣಗಾಡಬಹುದು. ಸಿನಿಮಾ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲ ಕಲೆಯನ್ನು ನುಂಗಿ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಲೋ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವಂತಹ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಕಲೆಗೆ ಭವಿಷ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುವುದು ಕಷ್ಟ. ಹಾಗೇನೆ, ಈ ಕಲೆಯ ಅಂಗಗಳಾದ ಕಲಾವಿದರ ಬದುಕು ಸಹ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದನ ಮಾತ್ರ ವಲ್ಲ ಅದರ ರಂಗಕರ್ಮಿಯೇ ಆಗಲಿ ಬದುಕು ತೀರ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುವಾಗ.ಇಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಈ ಕಥೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಾಗಬಹುದೋ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾತ್ರ.

ಭಾಗ ೧

ತೊಟ್ಟ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಕಳಚಿಡುತ್ತಾ ಭಟ್ಟರು ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಸಲ ನೋಡಿದರು. ಚೌಕಿಯ ಮೇಲೆತ್ತಿದ ತರ್ಪಾಲಿನ ಸಂದಿಯಿಂದ ಹಲವು ಮುಖಗಳು ಇಣುಕುತ್ತಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲವೂ ಅಪರಿಚಿತ ಮುಖಗಳು. ಪರಿಚಾರಕ ಕಿಟ್ಟ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು " ಅಣ್ಣೆರೆ..." ಎಂದು ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ತೊಟ್ಟ ಭುಜ ಕೀರ್ತಿ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳಚುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ.ಬೆವರುತ್ತಿದ್ದ ಬರಿ ಮೈಗೆ ತಂಗಾಳಿ ಸವರುತ್ತಲೇ ಹಾಯೆನಿಸಿತು. ಗೆಜ್ಜೆ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೇಲ್ಲ ಸ್ವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಉಜ್ಜುತ್ತ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಲ ಮುಖ ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಎಲ್ಲ ನಿತ್ಯದಂತೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಅದರೂ ಇಂದೇಕೋ ಅಬ್ಬರಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕುಣಿದದ್ದು ಜಾಸ್ತಿಯಯಿತೋ ಏನೋ.. ಇವತ್ತು ತ್ರಿಜನ್ಮ ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಸಂಗದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಪಾತ್ರ. ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು ವಧೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನೆರೆದಿದ್ದ ಜನ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಸುರಿಮಳೆಗೈದರೂ ಭಟ್ಟರ ಮನಸ್ಸು ಮ್ಲಾನವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ಕಯಾದುವಿನ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು "ಎಂತ ಭಟ್ರೇ.ಇದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು ಆವೇಶ ? ಒಳ್ಳೆ ರೈಸಿದೆ ಇವತ್ತು. " ಕಿರುನಗು ಬೀರಿ ಭಟ್ಟರು ಚೌಕಿಯ ಹೊರಗೆ ಇಣುಕಿದರು. ವಸಂತ ದೂರದಲ್ಲೇ ಯಾರಲ್ಲೋ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡು ಬೈಕಿನ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತು ಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಚೌಕಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಂಡೆಯಿಂದ ಒಂದು ಚೊಂಬು ನೀರು ಗಟಗಟನೆ ಕುಡಿದು ನಿಟ್ಟುಸಿರೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಬಣ್ಣದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಮೇಲೆ ಕಾಲು ನೀಡಿ ಕುಳಿತು ತಮ್ಮ ಕೈ ಬ್ಯಾಗು ತೆರೆದು ಪಂಚೆ ಶರಟು ತೆಗೆದು ಧರಿಸಿದರು. ಚೌಕಿಯ ಮಹಾಗಣಪತಿಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಮುಖ ಒಂದುಸಲ ನೋಡಿ ಕಣ್ಸನ್ನೆ ಮಾಡಿ ಹೊರನಡೆದರು. ವಸಂತ ಇವರನ್ನು ನೋಡಿ ಬೈಕು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಮಾಡಿ ಹತ್ತಿರ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಉಟ್ಟಿದ್ದ ಪಂಚೆ ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟಿ ವಸಂತನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು.

ಭಟ್ಟರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸುಸ್ತಾದಂತೆ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಕಾಲು ಈಗ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ , ದೇಹಕ್ಕೆ ವಯಸ್ಸಾಯಿತು. ವಸಂತ ಮೆಲ್ಲನೆ ಉಸುರಿದ " ಎಂತದು ಇವತ್ತು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಆವೇಶ ಬಂತಾ?" "ನಿಮ್ಮ ಆರ್ಭಟೆಗೆ ಆ ಮಾಣಿ ಅಲ್ಲೇ ಉಚ್ಚೆ ಮಾಡಿರಬಹುದು.. !!!" ಎಂದ. ಮಾಣಿ ಎಂದದ್ದು ಪ್ರಹ್ಲಾದ ವೇಷಧಾರಿಯನ್ನು . "ಹೌದೆ?" ತನ್ನಲ್ಲೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಂಡರು ಭಟ್ಟರು. ಇಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾನಸಿಕ ಉದ್ರೇಕ ಜಾಸ್ತಿಯಯಿತೆ? ಇಂದು ಬೆಳಗ್ಗಿನಿಂದಲೇ ಮನಸ್ಸು ತೀರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರೂ ಸ್ವಭಾವತಃ ತಣ್ಣಗಿನ ಸ್ವಭಾವದವರಾದುದರಿಂದ ಅದು ಹೊರಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗದೆ ಹಾಗೆ ಸುಪ್ತವಾಗಿದ್ದುದು, ರಂಗದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳದ ಹಠಮಾರಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಮುಖ ನೋಡಿದಾಗ ನಿಜಕ್ಕೂ ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡಿತು. ದೊಡ್ಡ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಹೊರ ಬಂತು. ಮೈಕೈ ಎಲ್ಲ ಯಾಕೋ ಇಂದು ಅಧಿಕ ನೋವಾದಂತೆ ಎನಿಸಿತು.. ಇಂದು ಈ ಸಣಕಲು ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಧಿಕ ಕೆಲಸ ಕೊಟ್ಟೆ ನೇ? ಅನುಮಾನಿಸಿದರು.

ಯಾವಾಗಲೂ ಆಟ ಮುಗಿದು ಹೀಗೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂದು ೨೦ ಕಿ. ಮಿ ದೂರದ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವ್ದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹತ್ತಿರದ ಮನೆಯ ವಸಂತನನ್ನು ಬೈಕು ತೆಕ್ಕೊಂಡು ಬರ ಹೇಳಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಅಕ್ಕರೆ ಯಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಮಗನ ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗ.ಸ್ವಲ್ಪ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹುಚ್ಚು ಬಿಟ್ರೆ ಭಟ್ರಿಗೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಬೇರೇನೂ ಕಂಡೂ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ತುಂಬಾ ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದಾಗ ವಸಂತನನ್ನು ಕರೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಇಂದು ಆಟಕ್ಕೆ ರಜೆ ಹಾಕುವ ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲದೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೆ ಇವರ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಪಾತ್ರ ಇವರ ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಬೆಳಗಿನ ಶಿಶುಪಾಲ ಮಾಡುವ ಭಟ್ಟರು ಇಂದು ತುಸು ಬೇಗ ಹೋಗುವ ಎಂದು ಕಶಿಪು ವೇಷ ವಹಿಸಿ , ಈಗ ಅದನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಮನೆ ಕಡೆ ಹೊರಟಿದ್ದರು. ಹೆಂಡತಿ ಭಾಗಿರಥಿ ಮುಖ ನೋಡಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳದೆ ಇದ್ದರೆ ತಾನು ಹೇಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಪಾಪ ಅವಳ ಮುಖ ನೆನಸಿ ದುಃಖ ಒತ್ತರಿಸಿ ಬಂದರೂ ಬರೀ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು ಹತೋಟಿಗೆ ತಂದರು.

ವಸಂತ ಆಟದ ಬಗ್ಗೆ ಏನೋ ವಟವಟ ಎಂದು ವಟಗುಟ್ಟುತ್ತ ಮುಂಜಾವಿನ ನೀರವ ಮೌನವನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿದ್ದ ಬೈಕಿನ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಇಂತಹ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟರು ತಾವು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಕುಶಾಲು ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದು ಮನಸ್ಸು ಅಂತರ್ಮುಖಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮನಸ್ಸಿನ ಕವಾಟಗಳೆಲ್ಲ ಭದ್ರವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿ ಮೌನದ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಗೆ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಕರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಾಯ ಹೋದಂತೆಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯ ಅಂತರ್ಮುಖಿಯಾಗುವುದೇ ಅಧಿಕ. ಜೀವನದ ಸತ್ಯತೆ ತಿಳಿಯುವ ಬಾಳಿನ ಅಸ್ತಂಗತ ದಿನಗಳೇ ಇವು? ಮನುಷ್ಯ ಎಂದರೆ ಇಷ್ಟೇ. ಆದರೂ ನಿರಪರಾಧಿ ಮನಸ್ಸು ಹೀಗೆ ವೇದನೆಯನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ? ಭಟ್ಟರ ಮನಸ್ಸು ಹಾಗೆ ಎಂದೂ ಯಾರಿಗೂ ನೋವು ಕೊಟ್ಟವರಲ್ಲ. ಹಿಂಸೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹಿಸದ ಜೀವಾತ್ಮ ಅವರದ್ದು. ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲಿ ವಾಗ್ವಾದ ಇದೆಯೋ, ಎಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷ ಇದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಲಾಯನ ಹೇಳುವ ಮನಸ್ಸು. ಈ ಸಂಘರ್ಷ ವಾಗ್ವಾದ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತವಾದರೆ ಅದು ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಪಾತ್ರಮುಖೇನ ಮಾತ್ರ. ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಸೋಲೊಪ್ಪದ ಅತೃಪ್ತ ಮನಸ್ಸಾದರೆ ರಂಗವಿಳಿದ ಮೇಲೆ ತೀರ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ. ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದರಲ್ಲೇ ಅಮೃತವನ್ನು ಕಾಣುವ ಮನೋಭಾವ. ಹಾಗಾಗಿ ಸಾಂಸಾರಿಕವಾಗಿ ಎಂದೂ ತನ್ನಾಭಿಲಾಷೆಗೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದವರಲ್ಲ.ತನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅರಿತು ಯಾರಾದರೂ ವ್ಯವಹರಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನೇ ಖುಷಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮನೋಭಾವ. ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಆದರೂ ಹೊರಗಾದರೂ ಅಷ್ಟೇ. ಪತ್ನಿ ಭಾಗಿರಥಿ ಇವರ ಬದುಕಿಗೆ ನಿಜವರ್ಥದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿರಥಿ ಸರ್ವಕಲ್ಪವೂ ಆದವಳು. ಇವರ ಮನಸ್ಸರಿತು ನಡೆದ ಹೆಣ್ಣು. ಮನೆಯ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟರ ಮನಸ್ಸು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಓಡಿತು.ಮನಸ್ಸು ಜೀವನದ ಮಜಲುಗಳ ಒಂದೊಂದೇ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಇಳಿಯತೊಡಗಿತು.

ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಗೆ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ನೆಲೆಯೂರಿದಾಗ ತನ್ನ ಚಿಂತನೆಯ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸ್ತಬ್ಧಗೊಳಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಡುಗೆ ಭಟ್ಟರ ಮಗನಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಭಟ್ಟರಿಗೆ ಹಲವು ಜನ ದಾಯಾದಿಗಳು. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಬಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಅವತಾರವಾಗಿದ್ದ ತಂದೆ ಇಷ್ಟು ಜನ ಮಕ್ಕಳ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿದ್ದು ಹೇಗೋ? ಇಷ್ಟು ಜನ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಳಿ ಅದು ಹೇಗೆ ಸಾರ್ಥಕ ಬದುಕು ಕಂಡರೋ..ತನಗಿರುವ ಒಬ್ಬನ ಮಗನ ಚಿಂತೆಯಿಂದಲೇ ಸೋತುಹೋದ ಭಟ್ಟರು ತೆಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಸಲ ಅಚ್ಚರಿ ಪಡುವುದು ಇದೆ. ಬಹುಶಃ ತಂದೆಯ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೆ ಇರಬೇಕು.ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಎಳ್ಳು ನೀರು , ಪಿಂಡ ಬಿಟ್ಟು ಮತ್ತೇನೂ ಬಯಸದ ಜೀವ ಅದು. ಹಾಗಾಗಿ ಮಮಕಾರ ಆತ್ಮೀಯತೆ ಎಲ್ಲ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುವ ಪದಗಳಾಗಿದ್ದವು.

ಬಡತನದ ಬಾಲ್ಯ ಬಹುಶಃ ಬಡತನ ಅಂತ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಪ್ರಬುದ್ದರಾಗಿ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಜ್ಞಾನ ಬಂದ ನಂತರ. ಬಾಲ್ಯ ಹೇಗೋ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದರೆ ಸಾಕು ಅಂತ ದಿನ ಕಳೆದ ರೀತಿ. ಉಪನಯನ ಆಗುವ ವರೆಗೆ ಒಂದು ರೀತಿ ಇದ್ದ ಜೀವನ ಮತ್ತೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಿಂದ ತೊಡಗಿತು. ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಂದಿರ ಜತೆ ಕಷ್ಟದಲ್ಲೇ ಹೋದದ್ದು. ಹೊಟ್ಟೆ ಹಸಿವೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಶಾಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿ ಅಪ್ಪನ ಜತೆ ಅಡುಗೆ ಭಟ್ಟನಾದದ್ದು. ಸಹಜವಾಗಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹುಚ್ಚು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡದ್ದು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಾವಾಸನೆ ಇಲ್ಲವಾದರೂ ತಾವು ಹೇಗೆ ಅದರ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದೆವೋ ದೇವರೇ ಬಲ್ಲ. ಅಡುಗೆ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿ ಹೊಸಬದುಕು ಕಂಡದ್ದು. ಬಿಸಿ ರಕ್ತದ ದಿನಗಳವು. ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಬಹುಬೇಗನೆ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಗೆ ಬಂದರು. ಕಲಾವಿದ ಜೀವನದ ಒಂದೊಂದೇ ಮಜಲುಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ಇವರು ತುಂಬಿದ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಬಹುಬೇಗನೆ ದೂರವಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಬಹುಶಃ ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ತಿರುಗಾಟದಲ್ಲೇ ಕಳೆದು ಮನೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸ್ವವಿಳಾಸದ ಗುರುತಿಗೆ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿತ್ತು.ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯನ್ನು ಮೇಳದ ದೇವಸ್ತಾನದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದೇ ಮತ್ತೆ ಖಾಯಂ ಆಗಿ ಮನೆಯ ಸಂಬಂಧ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಅದು ಇಲ್ಲ ಎಂದೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಮನೆಗೆ ತನ್ನಿಂದ ಆದಾಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿದಿಡುವ ಆತ್ಮಿಯತೆಯೂ ಅದರ ಜತೆ ಬದುಕಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಎಂಬ ಸಮಾಧಾನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೂ ಅಂತೂ ಆ ದಿನ ಕಳೆದುವು ಒಂದು ಹಂತದವರೆಗೆ. ಹೆಸರಾಂತ ಪುಂಡು ವೇಷಧಾರಿಯಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಸಮಯ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಭಾಗೀರಥಿ ಪತ್ನಿಯಾದಳು. ಆವಾಗ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದ ದಿನಗಳೆಂಥವು? ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಪರ್ವಕಾಲ. ಸರೀ ನೆನಪಿದೆ, ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತೇಳು ವರ್ಷದ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ. ಮೇಳ ಘಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿತ್ತು. ಎರಡು ಮೂರು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೂಡ ಬರುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆವಾಗಿನ ದಿನಗಳು ಗಂಟೆ ಗಟ್ಲೆ ಬಸ್ಸಿಗೆ ಕಾದು ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಮನೆಗೆ ಬರುವ ಹಾಗು ಇಲ್ಲ.ಬಂದರೂ ಪುನಃ ಆಟದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಕೂಡ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಮದುವೆಯಾದ ಹೊಸತು. ಮನಸ್ಸು ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಇರದೇ ಮನೆಯತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸಸಪತ್ನೀಕ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಬಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತೀರ ಅತೃಪ್ತವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಮೊದಲ ಮಗುವಿನ ತಾಯಿಯಾಗುವ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ ಭಾಗಿರಥಿ ತಾಯಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲವದು. ಘಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೇಳ ಬಿಟ್ಟು ಆಗಾಗ ಮನೆಗೆ ಬರುವಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವಂತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸುಲಭ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ. ಊರಿಗೆ ಒಂದು ಫೋನ್ ಬಿಡಿ ರಸ್ತೆಯೇ ಇಲ್ಲದಂತಹ ಕಾಲ. ಹೀಗಾಗಿ ತುಂಬಿದ ಬಸುರಿನ ಪತ್ನಿಯ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಚಾರ ದಿನಗಳು ಕಳೆದು ತಿಳಿಯುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಒಂದು ದಿನ ಭಾಗೀರಥಿ ಸೋದರ ಆಟ ನಡೆಯುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಅದು ಹೇಗೆ ಬಂದನೋ ಸಿಹಿ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ತಂದಿದ್ದ.

" ಬಾವ, ಅಕ್ಕನ ಹೆರಿಗೆ ಆಯಿತು ನಿನ್ನೆ ಸಾಯಂಕಾಲ.ಗಂಡು ಮಗು "

ಸ್ನಾತಕ ಪದವಿ ಪಡೆದಂತೆ ಭಟ್ಟರು ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದರು. ಒಂದು ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮನಃಪಟಲದಲ್ಲಿ ಸರಿದು ಹೋದ ಕನಸುಗಳೇನು? ಭಾವನೆಗಳೇನು? ಅಪ್ಪನಾದ ವಿಚಾರ ಚೌಕಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿ ಒಂದು ಗೌಜಿಯ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಆಟದ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಸಂತೆಯಿಂದ ಮಿಠಾಯಿಯನ್ನು ತಂದು ಸಿಕ್ಕವರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಹಂಚಿಯಾಯಿತು. ಚೌಕಿಯ ಗಣಪನಿಗೆ ಹಣ್ಣುಕ್ಕಾಯಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಯಾಯಿತು .ಮಗನಿಗೆ ಚಿನ್ಮಯನೆಂಬ ಹೆಸರು ಅದಾಗಲೇ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಕ್ಕಿತ್ತು. ಅದನ್ನೇ ಆರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇಂತಹುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳಿಲ್ಲ. ಹಲವುಸಲ ಭಗವಂತ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ತನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹಲವು ಸಲ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದೇಕೋ ಕೃಷ್ಣನ ಚಿನ್ಮಯ ಸ್ವರೂಪ ನೆನಸಿಯೇ ಭಾವ ಪರವಶರಾದದ್ದು ಇದೆ. ಬಹುಶಃ ಇದೆ ಭಾವನೆ ಆ ಚಿನ್ಮಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಮಗನಲ್ಲಿ ಕಂಡರೋ, ಚಿನ್ಮಯ ಮುಂದೆ ಭಟ್ಟರ ಬದುಕಿನ ಮೂಲ ಸೆಲೆಯಾದ.

ಆನಂತರದ ದಿನಗಳೆಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು. ಮಗುವಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದ ಘಳಿಗೆಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಮನಃಪಟಲದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿ ಬಿಟ್ಟಿವೆ. ಕಾಲ ಅಂದರೆ ಇದುವೇ ಅಲ್ಲವೇ ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ವರ್ತಮಾನದ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಕನಸು ಕಟ್ಟುವುದು. ಒಂದೊಂದು ಕಳೆದಂತೆ ಬದುಕು ಸವೆಯುತ್ತಿರುವ ಬಗೆ ಅರಿವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ತಾನು ಪಟ್ಟ ಕಷ್ಟ ತನ್ನ ಮಗ ಪಡಬಾರದು. ಬಹುಶಃ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾತಾ ಪಿತೃಗಳು ಯೋಚಿಸುವುದು ಇದನ್ನೇ. ತಮ್ಮ ಜೀವನವೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ. ಯಾವುದರಿಂದ ಕಷ್ಟಕರ ? ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದಲೇ ?ಆರೋಗ್ಯದಿಂದಲೇ? ಜೀವನ ಶೈಲಿಯಿಂದಲೇ? ಯಾವುದೂ ಯೋಚನೆಗೆ ನಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಸುಖವಾಗಿರಬೇಕು.ಮಕ್ಕಳು ಬೆಳೆದಂತೆ ಮನೋಭಾವ ಬೇರಾಗುತ್ತದೆ.ಜೀವನ ಶೈಲಿಯೇ ಬದಲಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ . ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳ ಚಿಂತನೆಗಳೇ ಬದಲಾಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಇದ್ದ ಚಿಂತನೆ ಮುಂದೆ ಇರಲಾರದು. ಇಂದು ಬಯಸಿದ ಬಯಕೆಗಳು ಮುಂದೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾಗಿಬಿಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಬಯಕೆಗಳು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಏನಿದ್ದವು? ಎಂದು ಈಗ ಆಲೋಚಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಮನೆಯೊಳಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಇಷ್ಟನ್ನೇ ಬಯಸಿದ್ದು. ಯಾರಲ್ಲೂ ರೇಗಿಕೊಳ್ಳದ ಭಟ್ಟರು ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಒಂದು ರೀತಿ ಸೌಮ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನಿತ್ಯಮಂತ್ರವಾಗಿಸಿದ್ದರು.

ಹಲವರು ಹೇಳಿದ್ದರು ಅಪ್ಪನಂತೆ ಮಗ ಕಲಾವಿದನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು. ಭಟ್ಟರ ತೀರ ಅಂತರ್ಗತ ಭಾವನೆ ಬೇರೆಯೇ ಇತ್ತು . ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಮುಂದೆ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬದುಕಬಹುದೇ? ವೃತ್ತಿಪರ ಕಲಾವಿದರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು ಸ್ವತಹ ಅನುಭವಿಸಿದ ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆ ತುಂಬಾ ಕಠಿಣದ್ದು ಅಂತ ಅನ್ನಿಸಿತ್ತು.

ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ಭಟ್ಟರ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿಮಿತಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಶ್ರಮಿಸಿತು. ಮನೆಯ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬೈಕು ಮೌನಿಯಯಿತು. ಮುಂಜಾವಿನ ನೀರವ ಮೌನ. ಮನೆಯ ಒಳಗೆ ಭಾಗಿರಥಿ ಏನೋ ಕೆಲಸದಲಿದ್ದವಳು ಒಂದು ಸಲ ಹೊರಗಿಣಿಕಿದ್ದು ಭಟ್ಟರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಗೊತ್ತಾಗದೆ ಇರಲು ಕಾರಣಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಜೀವನಾನುಭವವೇ ಅದು. ಆಕೆ ಇಣುಕಿದ್ದು ಏಕೆ ಎಂದು ಭಟ್ಟರು ಊಹಿಸಬಲ್ಲರು. ತನ್ನ ಮುಖಭಾವ ಹೇಗಿದೆ? ಇಷ್ಟಕ್ಕೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಭಟ್ಟರು ಮನಸ್ಸಿನ ದುಮ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಅದುಮುತ್ತ ಒಂದು ಸಲ ಒಣ ಖೆಮ್ಮನ್ನೇ ಜೋರಾಗಿ ಖೆಮ್ಮಿದರು. ಎಂದಿನಂತೆ ಕೈಕಾಲು ತೊಳೆದು ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಕಾಲು ಚಾಚಿ ಕುಳಿತರು. ಭಾಗಿರಥಿ ಎರಡು ಗ್ಲಾಸಿನಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಚಹಾ ತಂದು ಮುಂದಿಟ್ಟಳು. ಒಂದನ್ನು ವಸಂತ ತೆಗೆದು ಕೊಂಡು ಜಗಲಿಯ ಇನ್ನೊದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ. ಅವನು ಇನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟದ ಗುಂಗಿನಲ್ಲೇ ಇದ್ದ.

ಭಟ್ಟರೊಮ್ಮೆ ಮಡದಿಯ ಮುಖ ನೋಡಿದರು.ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ವರುಷಗಳನ್ನು ಸವೆಸಿದ ಸಾಧ್ವಿಯ ಮುಖ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಭಟ್ಟರು ಕರಗಿದರು. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೇಳಿದರು " ಎಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಹೋಗೋಣ? ವಸಂತನಲ್ಲಿ ಜೀಪು ತರಲಿಕ್ಕೆ ಹೇಳುದ?" ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದ ಮಾಮೂಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯದು. ಎಂದಿನಂತೆ ಆವರೇ ಅಂತಹುದನ್ನೆಲ್ಲ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಾದರು ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂವಹನ ಅಷ್ಟೇ.

(ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು. )