ಸಂಗೀತಾ ನೆನಪಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸುರುಳಿಗಳು

“ಕಂಡು ನಮಿಸಿದ ತಾಯಿಯಂಘ್ರಿಗೇ ....”  ಈ ಪದ ಕೇಳಿದಾಗ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಕಟ್ಟಿದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕರ್ಣ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ.. ನೋಡುತ್ತ ತನ್ನನ್ನೇ ಮರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅದಾಗಲೇ ಆತನಿಗೆ ತನ್ನ ಜನ್ಮದಾತ ಯಾರೆಂಬ ಅರಿವಾಗಿದೆ. ಸೂತ ಪುತ್ರನೆಂಬ ಭಾವನೆಯ ತಿರುಳು ಬದಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಲೋಕದವರ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆತನಿನ್ನೂ ರಾಧೇಯ ಸೂತನ ಮಗ. ಸೂತಪುತ್ರನ ಆ ಒಂದು ಹೊರಕವಚ ಹಾಗೇ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ.  ಆಗ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಂದ ತಾಯಿ ಕುಂತಿ ದೂರದಿಂದಲೇ ಕರ್ಣನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾಳೆ. ಕರ್ಣನ ಹಿಂಭಾಗವಷ್ಟೇ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

“  ಮಗನೇ ಕರ್ಣ” ಎಂದು ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಬಂದ ಕಾರಣವನ್ನೂ ಹೇಳಿ ಐವರು ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಡೆಂದು ಬೇಡುತ್ತಾಳೆ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ನೋಡಿದ ಅಮ್ಮನ ಆಶೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿ ಐದು ಮಕ್ಕಳ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಳಿದ ಅಭಯದ ತನ್ನ ಅಚಲವಾದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ತಾಯಿ ಕುಂತಿ ಅಧೀರಳಾಗುತ್ತಾಳೆ..ತನ್ನ ಕಣ್ಣೀರಿಗೆ ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ತುಸು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕರ್ಣ ಕೇಳುವ ಮಾತು  “ ಕಾಡ್ತಿಯಾ ತಾಯಿ?”

          ಆಳದಿಂದ ದುಮ್ಮಾನವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬರುವ ಕರ್ಣನ ದನ್ಯವಾದ ಮಾತು  ಕೇಳುವಾಗ  ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಂಚು ತೇವಗೊಳ್ಳದೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?

          ಇದು ಬಹಳ ಹಳೆಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯಾದ ರಣವೀಳ್ಯ ಕರ್ಣಭೇದನದ  ಒಂದು ಭಾಗ. ಸಂಗೀತ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಬಳಗ ಹೊರತಂದ ಹಲವು ಯಕ್ಷಗಾನ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಹಾಗೇನೇ ಇನ್ನು ಹಲವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುರುಳಿಗಳನ್ನ ಇದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯವರು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಬಿಚ್ಚಿ ಇಟ್ಟು ಬಹಳ ಕಾಲ ಸಂದಿತು.

ಇತ್ತೀಚೇಗೆ ಸಂಗೀತಾ ಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನ  ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ  ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಯಕ್ಷಗಾನ  ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪುನಃ  ಕೇಳುಗರಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿತು.. ಇದರ ಸದುಪಯೋಗ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವನಿ ಸುರುಳಿ ನನ್ನ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಭೀಷ್ಮ ವಿಜಯ ಎಂಬ ಪ್ರಸಂಗದ ಸುರುಳಿ ಅರಸುತ್ತಿದ್ದವನಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿಟ್ಟಿತು.

ಹೀಗೆ ರಣ ವೀಳ್ಯ ಕರ್ಣ ಬೇದನ ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮ ವಿಜಯ ಎರಡು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಕೊಂಡು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದತ್ತ ಒಂದು ಬಾರಿ ಹೋಗಿ ಬಂದೆ. ಈ ಎರಡು ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ನಾನು ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು ಕೊಂಡುಕೊಂಡ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಗಳು. ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯದು. ಅದು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ ಎಂಬಂತಹ ಕಾಲ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಧ್ವನಿ ಸುರುಳಿಗಳು ಇತರ ವರ್ಗದ ಧ್ವನಿ ಸುರುಳಿಗಳಿಗೆ ಸಡ್ಡು ಹೊಡೆವಷ್ಟು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.  ಆಗ ಬಂದ ರಣವೀಳ್ಯ ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮ ವಿಜಯ ಇವುಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸಂಗೀತದವರೇ ಹೊರಡಿಸಿದ ವಾಲಿಮೋಕ್ಷ , ಅಂಗದ ಸಂಧಾನ್, ಅಶ್ವಥಾಮ, ಶಲ್ಯ ಹೀಗೆ ಕೆಲವು ಕ್ಯಾಸೆಟಗಳ ಕಲಾವಿದರುಗಳು ಒಂದೇ ತಂಡದಂತೆ ಇದ್ದು,  ಹಿಮ್ಮೇಳದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪ್ಪರು, ನಿಡ್ಲೆ, ಚಿಪ್ಪಾರು, ಹಾಗೆ ಮುಮ್ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳೆ, ಉಡುವೆಕೋಡಿ, ಕೋಳ್ಯೂರು, ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಷಿ ಈ ಜತೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ರಣವೀಳ್ಯ ಕರ್ಣ ಭೇದನ ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮ ವಿಜಯ.

ರಣವೀಳ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವತರಾಗಿ ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತ, ಮದ್ದಲೆವಾದಕರಾಗಿ ಚಿಪ್ಪಾರು ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ ಬಲ್ಲಾಲ್, ಚೆಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿಡ್ಲೆ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್  ಇನ್ನು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ಎಂ ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಷಿ, ಕೌರವನಾಗಿ ಉಡುವೆಕೋಡಿ ಸುಬ್ಬಪ್ಪಯ್ಯ, ಕರ್ಣನಾಗಿ ಕುಂಬಳೆ ಸುಂದರ್ ರಾವ್, ಕುಂತಿಯಾಗಿ ಕೋಳ್ಯೂರು ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್, ಹೀಗೆ ಸೀಮಿತ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಅದ್ಭುತ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಲ ಈ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಮಾಡುವ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ನಾಟಕೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸುಳಿಯುತ್ತದೆ, ಪದವೇ ಇಲ್ಲದೆ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ರಣವೀಳ್ಯ ಕರ್ಣ ಭೇದನದಲ್ಲಿ ಅದ್ಯಾವ ನಾಟಕೀಯತೆ ಸುಳಿಯದೆ ಒಂದು ಅಚ್ಚು ಕಟ್ಟಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬರು ಕೌರವ ಕೃಷ್ಣರ ಸಂಭಾಷಣೆ ಚುಟುಕಾಗಿದ್ದರೂ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಆವೇಶ ಕೇಳುಗನಿಗೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಉಡುವೆಕೋಡಿಯವರ ಕೌರವನಂತೂ ಕಿಡಿ ಉರಿಸಿದಂತೆ ಮಿಂಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕೌರವನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಇಂದಿಗೂ ಸಂಧಾನದ ಕೌರವನೆಂದರೆ ಅದೇ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ನಾಗಿ ಜೋಷಿಯವರೂ  ಬಹಳ ಹಿತಮಿತವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಾರಸ್ಯಭರಿತ ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕೌರವನ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮುಂದೆ ಕರ್ಣನ ಜತೆಗಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲೂ ಸನ್ನಿವೇಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಷಿಯವರ ಚಿನಕುರುಳಿಯಂತಹ ಚುರುಕಿನ ಮಾತುಗಾರಿಕೆ ಅಧ್ಬುತ. ಇಡೀ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಕುಂಬಳೆಯವರ ಕರ್ಣ. ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮೇಳದ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಸಂಗ ಮಹಾರಥಿಕರ್ಣ ್ದ ಅದೇ ಪಾತ್ರ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಕುಂಬಳೆಯವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆನಂತರದ ಈ ಪ್ರಸಂಗದ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅನುಕರಿಸುವಂತೆ ಅಗಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಇತಿಹಾಸ.

ಕರ್ಣನ ಜನ್ಮ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಅರುಹುದಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾ ಆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಪದಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ರೀತಿ ಕೇಳುಗನನ್ನು ಸಮ್ಮೋಹನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸರಸವಾಡುವಂತೆ ಛೇಡಿಸುತ್ತಾ .. ಕೃಷ್ಣ ಕರ್ಣನನ್ನು ಅತ್ತೆಯಮಗ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ ಆಗ ಕರ್ಣ ಹೇಳುವ ಮಾತು “ ಯಾವ ಅತ್ತೆಯ ಮಗೆ? ನಿನಗೆಷ್ಟು ಅತ್ತೆಯರುಂಟು ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಇಟ್ಟವರಾರು? ನಿನ್ನ ಅತ್ತೆಯರ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಾಯಿ ಪತ್ತೆ ಆಗಬೇಕೋ ಬೇಡ್ವೋ?” ಇಂತಹ ಮಾರ್ಮಿಕ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕೇಳುಗರು ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದಿನ ಸನ್ನಿವೇಶ ಕುಂತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಣನ ಭೇಟಿ. ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಕೃಷ್ಣ ಆದೇಶದಂತೆ ಬರುವ ಕುಂತಿ ಆ ಭಾವಾವೇಶವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಕರ್ಣ ಮಾತ್ರ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಬಹಳ ಭಾವುಕನಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಚುರುಕು ಸಂಭಾಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಲಿಪ್ಪರ “ಚಿನ್ನಾ ಕೇಳೆನಗೆ ಹಿರಿಯ ನಂದನಾಗಿ....” ಎಂಬ ಪದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನೂ ಗಂಬೀರತೆಗೆ ತಳ್ಳಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಎಕಾಂತ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಯಬ್ಧ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಈ ಯಕ್ಷಗಾನ ಒಂದಲ್ಲ ಹಲವು ಸಲ ಕೇಳಿದರೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಕೌರವ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವಾಘೆಯ ತುದಿ ಕೃಷ್ಣ ನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯದೇ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅತ್ಯಂತ ಯೋಜನಾಬದ್ಧವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಅದೆಷ್ಟು ಸಹಜವಾಗಿ ಒಂದು ಘಂಟೆಯ ಧ್ವನಿ ಸುರುಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಸಂಕಲನ ಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಶ ನನಗೆ ಅಪ್ಯಾಯಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದು ಚಿಪ್ಪಾರು ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ ಬಲ್ಲಾಳರ ಮದ್ದಲೆ.ಪ್ರತೀ ಯೊಂದು ಪೆಟ್ಟುಗಳು ನೆನಪಿನ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಿದ ಮುದ್ರೆಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತದೆ. ಆ ಮೃದಂಗದಿಂದ ಬರೆದ ಕಾವ್ಯ  ಅದ್ಭುತ.

ಇದೇ ಯಕ್ಷಗಾನದೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡ ಇನ್ನೊಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ ಭೀಷ್ಮ ವಿಜಯ... ಇದೇ ತಂಡದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಯಕ್ಷಗಾನ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಲಿಪ್ಪ ,ನಿಡ್ಲೆ, ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪಾರು ಹಿಮ್ಮೇಳದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಭೀಷ್ಮನಾಗಿ ಕುಂಬಳೆ  , ಸಾಲ್ವನಾಗಿ ಉಡುವೆಕೋಡಿ, ಪರಶುರಾಮನಾಗಿ ಜೋಷಿ ಹಾಗು ಅಂಬೆಯಾಗಿ ಕೋಳ್ಯೂರು. ನಿಡ್ಲೆ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ ರವರ ಮದ್ದಲೆ ವಾದನ ಬಹಳ ಅಪರೂಪ. ಹದವಾದ ನಿಡ್ಲೆ ಶೈಲಿ ಪ್ರತಿಯೋಂದು ಪದವನ್ನೂ ಬಿಡದೆ ಆಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. “ ಎನುತಲಾಜ್ಞೆಯನಿಂತು ಕಾಶೀ ಜನಪ...” ಒಡ್ಡೋಲಗದ ಪದ, “ ಸರಸಿಜಾನನೆ  ಕೇಳು ಪೇಳುವೆನು.. ...” “ ವಸುಧೇಶ ಕೇಳಯ್ಯ...” ಮುಂತಾದ ಪದಗಳು ಕೇಳಿ ಮುಗಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತಿನ ಪದಕೇಳಲು ಅರ್ಥ ಯಾವಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ತವಕದಿಂದ ಕಾಯುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೇಳವೂ ಮುಮ್ಮೇಳವೂ ಸಮ ತೂಕದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹೂರಣದ ತುಣೂಕನ್ನು ಸವಿದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಹಸ್ರ ಸಹಸ್ರ ಸಂಖ್ಯಯಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಧ್ವನಿ ಸುರುಳಿಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇವುಗಳು ಅಗ್ರಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ  ಈ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಕಾಣಬಹುದು.ಇಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಮೂಲಕವೆ ಇದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಹಲವು ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಗಳು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ದಾಖಲೀಕರಣ ಎನ್ನಬಹುದು. ಬಲಿಪ್ಪ ನಿಡ್ಲೆ ಚಿಪ್ಪಾರು ಜತೆಗಾರಿಕೆಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದಗಳು ಕೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಇಂದು ಇವುಗಳ ಮೊರೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಮುಂದಿನ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಇವರುಗಳ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕಿದ್ದರೆ  ಇವುಗಳು ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಬಲ್ಲುದು.

ಯಾವುದೇ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಳುವಂತಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅವುಗಳ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣದ ಪಾಲು ಮಹತ್ವವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೂ ಅನ್ಯ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೂ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳವೆತ್ಯಾಸವಿದೆ. ದ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಆಗದೇ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಚೆಂಡೆ ಮದ್ದಲೆ ಪೆಟ್ಟುಗಳಾಗಲೀ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಶೃತಿಯಾಗಲೀ ಸಹಜವಾಗಿ ಕೇಳಿಸದೇ ಇನ್ನಾವುದೋ ದ್ವನಿ ತಂರಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸಿ ಸಹಜ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸೊಗಡನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಗೀತಾ ವೆಬ್ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ

 ಸಂಗೀತದವರ ದ್ವನಿ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗು ಶುಭ್ರ ದ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ. ಚೆಂಡೆ ಮದ್ದಲೆ ಪೆಟ್ಟುಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ದ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಕರ್ಣಾನಂದಕರವಾಗಿದ್ದು ಕೇಳುವಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾಗಿ ಆಲೀಸಬಹುದು.ಸಂಗೀತಾ ಕಂಪೆನಿಯವರು ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಕಡತಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಪುನಃ ಬಹಿರಂಗ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟದ್ದು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಳುಗರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಬಲ್ಲುದು. ಸ್ಮರಣೀಯ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಹಲವು ಯಕ್ಷಗಾನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಅವರ ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟು ಅದರಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ತಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಒಂದು ಸಲ ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಕಡಿಮೆ ಎಂದರೆ ನೂರು ರೂಪಾಯಿಗಲ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಹಣ ಪಾವತಿಯಾದ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬಯಕೆಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಳುಗರು ಇವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.