ಅಂಬಾ ವೃತ್ತಾಂತ

"ಎನುತಾಲಾಜ್ಞೆಯೊಳಿಂತು ಕಾಶಿ ಜನಪ ನಂದನೆಯರನು..." ಹಲಸಿನಹಳ್ಳಿ ನರಸಿಂಹಯ್ಯ ಬರೆದ "ಭೀಷ್ಮ ವಿಜಯ" ಎಂಬ ಪ್ರಸಂಗದ ಈ ಪದದಿಂದ ತೊಡಗುವ ಭೀಷ್ಮನ ಒಡ್ಡೋಲಗದ ಸ್ವಗತ ಮಾತುಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಭೀಷ್ಮನಾಗಿ ಶೇಣಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಪ್ರಸಂಗದ ಆದಿಯ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಭೀಷ್ಮನ ಪರಕಾಯ ಪ್ರವೇಶದ ಮೊದಲ ದ್ವಾರವನ್ನು ಹೊಕ್ಕುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಭೀಷ್ಮ ಆವಾಹನೆಗೊಳ್ಳುವಾಗ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ನಮ್ಮನ್ನು ವರ್ತಮಾನದಿಂದ ಹಸ್ತಿವಾತಿಗೆ ಎತ್ತಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಹತ್ತು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಹಳೆಯ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಿದ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ಬಿಚ್ಜುವುದಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಕೆಲಸ. ಮತ್ತೆ ಕಿವಿ ನಿಮಿರ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಭಾವನೆಯ ಗರಿಯಿಂದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಪಳಗಿದ ಚಿತ್ರಕಾರನಂತೆ `ಯಕ್ಷಗಾನ' ಬಿಡಿಸುವ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಒಳಗಣ್ಣು ಕೀಲಿಸದ ನೋಟವನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆರಗಾಗಿ ನಿಂತು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಭೀಷ್ಮ, ಅಂಬೆ ಸಾಲ್ವ, ಪರಶುರಾಮ, ವೃದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪಾತ್ರಗಳ ಬಣ್ಣಗಳು ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಸುಧಾಮೃತದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿಕೊಂಡು ಚಿತ್ರಕಾರನ ಕೈಚಳಕಕ್ಕೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಡ್ದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಭೀಷ್ಮ ವಿಜಯ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ಕಣ್ದೆರೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಾಗ ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಎಂಬ ಪರಮಾನ್ನದ ಪಾಯಸವನ್ನು ಕೌಳಿಗದ ಸೌಟಿನಿಂದ ತುದಿನಾಲಿಗೆಗೆ ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕಿಸಿ ಚಪ್ಪರಿಸಿದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.

ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯ ಹಿಮ್ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಭಾಗವತರು ಕಡತೋಕರೋ ಅಲ್ಲ ನಾವುಡರೋ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಂದಿಗ್ಧತೆ ಆದರೇನಂತೆ ಅಪ್ಪಟ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಯುಗಪುರುಷರ ಪದಕ್ಕೆ ಗುರುತಿಸುವ ಉತ್ತರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅದನ್ನು ಕೇಳುವ ಆತುರ ಮಾತ್ರ ಮುಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಆ ಅನುಮಾನ ಬಗೆಹರಿದಿದೆ. ಬೀಷ್ಮ ಕಾಶಿ ಜನಪನ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಸ್ವಯಂವರ ಮಂಟಪದಿಂದ ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವ ಅಥವಾ ಆ ಕನ್ಯಾರ್ಥಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸುವ ತನ್ನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ವಗತವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಭೀಷ್ಮನಾಗಿ ಶೇಣಿಯವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾಶೀ ದೇಶ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರದೇಶ. ಆದರೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ಹಸ್ತಿನಾವತಿಯ ಸಾಮಂತರು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಕಾಶಿನಂದನೆಯರಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದು ಹಸ್ತಿನಾವತಿಯ ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಭಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತೆ. ಹಸ್ತಿನಾವತಿಯ ಸಾಮಂತರು ಪರಸ್ಪರ ಕಚ್ಚಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಹಸ್ತಿನಾವತಿಯ ಸಿಂಹಾಸನದ ಭದ್ರತೆಗೂ ಇದು ತೊಂದರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಹಸ್ತಿನಾವತಿಯ ಸಿಂಹಾಸನದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿಯೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾಶೀ ಮಂಟಪವನ್ನು ಭೀಷ್ಮ ಪ್ರವೇಶಿಸುಉತ್ತಾನೆ. ಭೀಷ್ಮನ ಪ್ರವೇಶ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಮಾಂಡಲೀಕರು ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ. ಭೀಷ್ಮನ ಹೂಂಕಾರದಿಂದಲೇ ಸ್ವಯಂವರ ವಧುಗಳು ರಥವೇರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ಕರೆತಂದ ಅವರನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಸಹೋದರನ ಕೈ ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಅ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ಆಶಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೇಳುವಲ್ಲಿಂದ ಕಥಾಭಾಗದ ಮೊದಲ ಘಟ್ಟ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಂಬಿಕೆ ಅಂಬಾಲಿಕೆಯರು ಭೀಷ್ಮನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹಿರಿಯಳಾದ ಅಂಬೆ ಭೀಷ್ಮನಲ್ಲಿ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಒಬ್ಬ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಗೆದ್ದು ತಂದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ತಾನು ಅನುಭವಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕೊಡುವುದು ಸರಿಯೇ? ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರ ಬದ್ಧವೇ? ಮೇಲಾಗಿ ತಾನು ಜೀವಂತ ಹೆಣ್ಣು ನನ್ನನ್ನು ಗೆದ್ದು ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಪರರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವುದು ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮ್ಮತವೇ? ಸಂಪ್ರದಾಯವೇ? ಭೀಷ್ಮನ ವಿಷದೀಕರಣ ಬಹಳ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಆ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೊರಡುವಾಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಂಕಲ್ಪ ಮುಖ್ಯ, ಯಾವುದೇ ಕೃತಿಗೆ ಅರ್ಥ ಬರುವುದು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ. ಮನಸ್ಸಿನ ಆಶಯ ಏನಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ಅರ್ಥ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರೂಪ ಮತ್ತು ಆಶಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಎರಡು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿ ಬರಬೇಕು. ಆಶಯಕ್ಕೆ ಅನುಸರಿಸಿ ಕ್ರಿಯೆ ಮೂಡಿಬರಬೇಕು. ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಶಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ತನಗೇ ಬೇಕು ಅಂತ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಯಾವನೇ ಒಬ್ಬ ರಾಜ್ಯವನ್ನೋ ಹೆಣ್ಣನ್ನೋ ಗೆದ್ದು ತರುತ್ತಾನೆ ಎಂದಾದರೆ ಆಗ ಅವನ ಸಂಕಲ್ಪದಂತೆ ಗೆದ್ದುದನ್ನು ಅವನೇ ಭೋಗಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನಿಗಾಗಿ ಅಂತ ಗೆದ್ದು ತರುವಾಗ ತಮ್ಮನಿಗಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಭೀಷ್ಮನ ಚಿಂತನೆಗೆ ಅಂಬೆ ಆಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಾಳೆ,

ತಮ್ಮನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಂಕಲ್ಪವೆಂಬುದು ಬಹಿರಂಗದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಿದೆಯೇ? ಅದು ಕೇವಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಳಗೆ ಇರುವಂತಹುದು. ಭೀಷ್ಮನ ಸಂಕಲ್ಪ ಉಳಿದವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಅರಿವಾಗಬೇಕು? ಹೌದಲ್ಲ...? ಯಾರಾದರೂ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ತನಗಾಗಿ? ಬೇರವರಿಗೆ ಗೆದ್ದು ಕೊಡಬಹುದೆ? ಇಲ್ಲಿ ನಿಯಮ ಹಾಗಿದೆಯಲ್ಲ? ಅಂಬೆ ಕೇಳುವಾಗ ಭೀಷ್ಮ ಸರಳವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ..

ಇಲ್ಲಿ ನಿಯಮ ಯಾರದ್ದು? ಆಕೆಯ ತಂದೆಯದ್ದು ಗೆದ್ದವನಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು.. ಆದರೆ ನಿಯಮ ಭೀಷ್ಮ ನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಾಧಕವಾಗಬೇಕು? ನಿಯಮ ಅದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದವನಿಗೆ ಅದು ಬಾಧಕವಾಗಬೇಕು ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದವನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪದವನಿಗೆ ಅದು ಬಾಧಕವೇ? ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಅದನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿಯಾಗಿದೆಯಲ್ಲ? ಸ್ವಯಂವರವನ್ನೇ ವಿರೋಧಿಸಿ ಏರಿರಿ ಎನ್ನಯ ರಥವನ್ನು ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾನಲ್ಲ? ಭೀಷ್ಮ ಆಮಂತ್ರಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೋದದ್ದಲ್ಲ.

ತರ್ಕಗಳು, ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಪಾತ್ರಗಳ ವರ್ತನೆಗೆ ಆ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಕೊಡುವ ಸಮರ್ಥನೆ ಬಹಳ ಸ್ವಾರಸ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ತರ್ಕ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಸೋಲಬಾರದು. ಅಂಬೆ ಮತ್ತೂ ಚಾಣಾಕ್ಷಳಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. "ಒಂದು ಲೋಕಾಪವಾದ ಬರುವುದಿಲ್ಲವೆ? ತನಗಾಗಿ ಗೆದ್ದ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಪರರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರೆ ಸ್ವತಃ ಘನತೆಗೆ ಕುಂದಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಗೆದ್ದು ತಂದ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಕುಂದಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? "

ಆಗ ಭೀಷ್ಮ ಹೇಳುವ ಮಾತು ಬಹಳ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾದವ ಯುದ್ದವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ತನಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಸೈನಿಕನಾದವ ಅರಸನಿಗಾಗಿ ಯುದ್ದ ಮಾಡಿ ಗೆದ್ದು ತರುತ್ತಾನೆ ವಿನಾ ಅವನಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಮಹಾರಾಜನಿಗಾಗಿ ಅವನು ನಿಯೋಗಿಯಾಗಿ ಗೆದ್ದು ತರುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ತರ್ಕಗಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯವತೀ ದೇವಿಯನ್ನು ತಂದೆ ಶಂತನುಗಾಗಿ ತರುವಾಗ ತಾನು ಮಾಡಿದ ಶಪಥ. ಅದರಿಂದ ಸತ್ಯವೃತನಾದವನು ಭೀಷ್ಮನಾದ ಬಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯವತೀ ದೇವಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು, ತಾನಿನ್ನು ಆ ಜನ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮ ಚಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಶಪಥ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ತಂದೆಯ ಮಾತಿನಂತೆ ಸಿಂಹಾಸನದ ರಕ್ಷಕನಾಗುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮಲತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನಿಗಾಗಿ ಕಾಶೀ ನಂದನೆಯರನ್ನು ಗೆದ್ದು ತರುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅಂಬೆ ಒಂದು ಜಾಣತನದ ಜಿಜ್ಜಾಸೆಯನ್ನು ಭೀಷ್ಮನ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಇದು ಅಂಬೆಯ ಪಾತ್ರ ಪೋಷಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅಂಬೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಆಕೆ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಎಂದು ಸಂದೇಹ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸುತ್ತಾ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಭೀಷ್ಮ ಅವನ ಪರವಾಗಿ ಕಾಶಿ ಸ್ವಯಂವರಕ್ಕೆ ಬಂದುದಾಗಿ ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಆಕೆ, ಅತನನ್ನು ಸ್ವಯಂವರ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಾರದೆ ಅವನ ಪರವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಭೀಷ್ಮನೇ ಸ್ವತಹ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆತ ದುರ್ಬಲ ಎಂದಂತಾಗುದಿಲ್ಲವೇ? ಅಂಬೆಯ ಅಂತರಂಗದ ಮೂಲ ಯೋಚನೆಯ ಹೊಲಬು ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಭೀಷ್ಮನ ಪೌರುಷದತ್ತ ವಾಲುವ ಮನಸ್ಸು. ಪಾತ್ರದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಕೋಳ್ಯೂರರು ತೋರಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದೆ ಇದೇ ಯೋಚನೆ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಭೀಷ್ಮನ ಬದುಕಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಡ್ಡು ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವಾದಗಳು ಪರಿಶುದ್ದ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ಸಂವಾದವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಅಂಬೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಛಾಪನ್ನು ಒತ್ತುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಅಂಬೆಯ ಯೋಚನೆ ಹೇಗೇ ಇರಲಿ ಭೀಷ್ಮ ತನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ರೀತಿಯನ್ನು ಶೇಣಿಯವರು ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನೇ ಕನ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ವಯವರಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಆತ ಇದಿರಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಯಾರನ್ನು? ಕಾಶೀರಾಜನ ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ಬಂದವರೆಲ್ಲರೂ ಹಸ್ತಿನಾವತಿಯ ಸಾಮಂತ ಅರಸರುಗಳು. ಒಬ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಸಾಮಂತರುಗಳೊಡನೆ ಹೋರಾಡುವುದೆಂದರೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಘನತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಾಮಂತರ ಜತೆಗಿನ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಸೋತರೆ...ಸಿಂಹಾಸದ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಅಲುಗಾಡುದಿಲ್ಲವೇ? ಅಂಬೆಯ ಅಪ್ಪನೊಡನೇ ಹೋರಾಡುವುದಾದರೆ ಅದು ಸಹ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತೋ ಎನೋ? ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ಹೋದರು ಅವನ ಸ್ಥಾನವೇ ದೊಡ್ಡದು. ಅವನು ಎಲ್ಲೇ ಹೋದರು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೇ. ಚಕ್ರ ವರ್ತಿ ಮಾಂಡಲೀಕರಿಂದ ಪೆಟ್ಟು ತಿನ್ನುವಂತಾಗಬಾರದು. ಬದಲಾಗಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೇ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ. ಇದಕ್ಕೆ ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಸಂಗವೊಂದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ..ಮಿಥಿಲಾನಗರಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಜತೆಗೆ ರಾಮ ಲಕ್ಷಣರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹರಧನುಸ್ಸನ್ನು ಸೀತಾಸ್ವಯಂವರದ ಪಣವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿತ್ತು. ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಅದನ್ನು ಹದೆ ಏರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸಬೇಕು. ಬಂದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಜನಕರಾಜನಲ್ಲಿ ಹರಧನುಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿದೇ ಎಂದು ಕೇಳುವಾಗ ಜನಕ ಮಹಾರಾಜ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.." ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಪುತ್ರರು ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂದಾದರೆ ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನೇ ನಾನು ಪ್ರಕಟ ಪಡಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.." ಯಾಕೆ? ಈ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಈ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹೆದೆ ಏರಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಪುತ್ರರು ದುರ್ಬಲರು ಎಂದಾಗುದಿಲ್ಲವೇ? ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಮ ಸೋತರೆ... ಅದು ದೇಶದ ಭದ್ರತೆಗೇ ತೊಂದರೆಯಲ್ಲವೇ?

ಹೀಗೆ ಅಂಬೆಯ ಪ್ರತೀಯೋಂದು ವಾದ ಖಂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ತನ್ನ ಬಯಕೆಗಳು ಯೋಚನೆಗಳು ಫಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಾಗ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಅಂಬೆ ಆವರೆಗೂ ಹೇಳದ ಮಾತನ್ನು ತನ್ನ ಅಂತರಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸ್ವಯಂವರದ ಮೊದಲು ನಡೆದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ವಯಂವರದ ಮೊದಲ ದಿನ ಸಾಲ್ವನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದದ್ದು.. ಅಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೃದಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡದ್ದು. ಮದುವೆಯಾಗುವುದಾಗಿ ಮಾತುಕೊಟ್ಟದ್ದು... ಯಾರನ್ನು ಯಾರು ಗೆದ್ದರೂ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಸಾಲ್ವನಿಗೆ ಮಾತುಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.