ಮನ ಮುಟ್ಟುವ ಮಿಜಾರು ಹಾಸ್ಯಗಳು

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಹಿರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಹಾಸ್ಯ ವಿಶಾರ ಶ್ರೀ ಮಿಜಾರು ಅಣ್ಣಪ್ಪನವರ ಹಾಸ್ಯದ ತುಣುಕುಗಳು.  ಹಾಸ್ಯ ಕೇವಲ ಶಬ್ದ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತುಗಳು ಉಚ್ಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಭಾವಾಭಿನಯ, ಅಂಗಭಂಗಿ ಅನುಕೂಲ ಉಚ್ಚಾರ ಶುದ್ಧಿ ಇದು ಮೇಳೈಸಿದಾಗಲೇ  ರಸೋತ್ಪತ್ತಿ ,  ಹಾಸ್ಯೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಲಾವಿದರು ತಾವು ಕಂಡ ಜೀವನವನ್ನೇ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ರಸವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದವರು. ಅದರಲ್ಲೂ ಮಿಜಾರು ಹಾಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ನಿತ್ಯ ಅನುಭವಗಳು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಕ್ಷಗಾನವೆಂದರೆ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಝಗಮಗಿಸುವ ವೇಷ ಭೂಷಣಗಳು ಇಂತಹ ಭ್ರಾಮ ಕಲ್ಪನಾ ಲೋಕವೇ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದ್ಧೂರಿ ವೇಷ ಭೂಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಿಜಾರು ಪಾತ್ರಗಳು ಜನಸ್ಪಂದನೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ಇವುಗಳಿಗೆಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಸೂಕ್ತ ಎಂಬುದು ಚಿಂತಿಸುವ ವಿಚಾರವಾದರೂ ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಬಹಳ ಜನರ ಅಂಬೋಣ. ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರವಾದರೂ ಆ ಕಾಲದ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಯೋಚಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಯೋಚಿಸುವಾಗ ಕಲಾವಿದರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಒದಗಿ ಬಂತು ಎಂದು ಅನ್ನಿಸಬಹುದು. ಈಗ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ  ಭೂರಿ ಭೋಜನ ಪಾನೀಯ ಅಂದು ಕನಸಿನ ಮಾತೇ ಸರಿ.  ಒಂದು ಚಹ ಕುಡಿಯುವುದಾದರೂ ಸ್ವಂತ ಕಿಸೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಂತಹ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಕಲಾವಿದರ ಜೀವನ ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಕಲಾವಿದರೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ರಹಿತರಂತೆ ವರ್ತಿಸುವಾಗ ಅರೆಹೊಟ್ಟೆಯ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ಬಂದ ವೇಷವನ್ನು ತೊಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದೇನಿದ್ದರೂ ಅದಿಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. ಮಿಜಾರು ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಅದ್ಧೂರಿ ವೇಷದ ಕಲ್ಪನೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಕಾಣ ಸಿಗುವ ಬಡಗಿ ಕಮ್ಮಾರ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ, ಕೃಷಿಕ ಹೀಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳೇ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಪಂದನೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿ ಜನರಂಜನೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಸ್ಯ ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಬಣ್ಣದ ಬೆಳಕಿನ ಎದುರು ಸುರಿಯುವ ಕಾರಂಜಿಯ ನೀರಿನಂತೆ ಮಿಜಾರು ಮೂಲಕ ಅವತರಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಹಾಸ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ಮಿಜಾರು ಕಲಾವಂತಿಕೆಯ ಮಹತ್ವ.  ಹಾಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಹಾಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ಕಾಣಿಸಬೇಕಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಮಿಜಾರುವನ್ನು ಕಣ್ಣೆದುರು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿಯಾದರೂ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಆಗ ಆ ಘಾಢವಾದ ಹಾಸ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಶದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.  ಈ ಅನುಭವ ನಿಮಗಾದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾರ್ಥಕವಾದಂತೆ. ಆ ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದನ ಒಂದು ಕಿರು ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಘಳಿಗೆಯನ್ನು ಕಳೆದು ನುಡಿನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಧನ್ಯತೆ ನಿಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಮಗೆ ಏನನ್ನಿಸಿತು ಇದು ಮುಖ್ಯ. ಅದನ್ನು ಕೇಳುವ ಉತ್ಸುಕತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಇರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸಂಗ ಕಾನದ ತನಿಯೆ.

ಅರಸನ ಮಕ್ಕಳು ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ ತಂದೆಯ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾಡಿನಲ್ಲೇ ಬರುವ ಸನ್ನಿವೇಶ. ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ತಪ್ಪಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಅಣ್ಣ ತಂಗಡಿ...ತಂಗಡಿ ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಾ ತನಿಯನ ಗುಡಿಸಲು ಬಳಿಯೇ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಮಿಜಾರು...

ಓ ಮಗಾ....ಮೂಲು ಓಲುಲಾ ಅಂಗಡಿ ಇಜ್ಜಿ ಮಗ. ಈ ಕಾಡ್ ದ ಬರಿಟ್ಟೆ ಅಂಗಡಿ ನಾಡುವತ್ತಾ....ಈ ಮಲ್ಲಕುಲು ಪೂರ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಾಸ್ ಕೊರ್ದು, ಕಾಸ್ ತಿಕ್ಕಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಅಂಗಡಿ ನಾಡೊಂದು ಪಿದಡುವ...ಅಂದ ಮಗ ಈ ಕಾಡ ಬರಿಟ್ ಅಂಗಡಿ ಒಲ್ತು ಮಗ?

ಪ್ರಸಂಗ ಗೋಣ ತಂಕರ....,

 ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಜಾರು ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಸಭ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಈ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕುಯುಕ್ತಿಯ ಖಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾತ್ರದ ಆರಂಭದ ಪ್ರವೇಶದಲ್ಲಿ ಅರುವ ಕೊರಗಪ್ಪನವರ ಖಳ ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. 

ಅರುವ:   ಈ ಸಾದಿ ಓಡೆಗ್ ಪೋಪುಂಡು ?

ಮಿಜಾರು:  ಈ ತಾದಿ ಓಡೆಗ್ ಲಾ ಪೋಪುಜಿ ಪಾಕ ಸಮಯಡ್ದು ಉಂದು ಮುಲ್ಪನೇ ಉಂಡು ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಪೋಂಡ ಓಡೆಗಾಂಡಲ ಎತ್ತು.

(ಇದರನಂತರ ಇದನ್ನು ಹಲವರು ತಮ್ಮ ಹಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ)

ಪ್ರಸಂಗ ಬೊಳ್ಳಿಗಿಂಡೆ

ಇದರಲ್ಲಿ ಮಿಜಾರು ಅವರದ್ದು ಪೆದ್ದನಾದ ಅರಸುಕುಮಾರನ ಪಾತ್ರ. ಸದಾ ಮಲತಾಯಿಯಿಂದ ಹಿಂಸೆ ಬವಣೆಯನ್ನು ಪಡುವಂತಹ ಪಾತ್ರ. ತಂದೆಯ ಮರಣಾನಂತರ ಈತನಿಗೆ ಬರಬೇಕಾದ ಪಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಲತಾಯಿ ಹಿಡಿದಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಈತನಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಸಲ ಊರ ಮಹನೀಯನೊಬ್ಬ  ಈತನಿಗೆ,  ಹೋಗಿ ಮಲತಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಗೆರೆ ದಾಟಬೇಕಿದ್ದರೆ ಪಟ್ಟದ ಮಣೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವಂತೆ ಕೇಳಲು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಾನೆ.   ಪೆದ್ದ ಹೋಗಿ ಮಹಾರಾಣಿಯಾದ ಮಲತಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವ ರೀತಿ ಹೀಗಿದೆ....” ಸಿದ್ಯಪ್ಪೆ ಪಟ್ಟ ಎನ್ನ ಅಮ್ಮನ ಎಂಕ್ ಪಟ್ಟದ ಮಣೆ ಬುಡುದು ಕೋರು....ಹಾಂ ಗೀಟ್.....” ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಒಂದು ಗೆರೆಯನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದಲೇ ಏಳೆಯುವ ಭಂಗಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಸೊಗಸು. “ ಎಂಕ್ ಪಟ್ಟ ಕೋರು ಹಾಂ ಗೀಟ್....ಕೊರು” ಪದೆ ಪದೇ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಗೆರೆ ಎಳೆಯುವಾಗ ಮಿಜಾರು ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಬೆರಗಾಗಬೇಕು.  ಅದು ಹಾಸ್ಯವಾಗಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ದಯನೀಯ ಸ್ವರ ಪೆದ್ದುತನದ ಶೈಲಿ ಅದು ಮಿಜಾರ್ ಗಾಗಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಪಾತ್ರ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಅದೊಂದು ದುಃಖದ  ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ದುಃಖಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶ.  : ಮಿಜಾರು ಪಾತ್ರ ಅಳುತ್ತಾ ಸ್ವಗತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅದು ದುಃಖದ ಸನ್ನಿವೇಶವಲ್ಲವೇ? ಮುಂದೆ ಕುಳಿತ ಸಭಿಕನೊಬ್ಬ ಎದ್ದು ಹೊರ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ.  ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ಮಿಜಾರು  ಸಭಿಕನತ್ತವೇ ಕೈ ತೋರಿಸಿ ಪಾತ್ರವಾಗಿಯೇ ಹೇಳುವ ಮಾತಿದೆ...  ” ಆಯೆ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಪೋಯೆನ  ಫೋವಡ್.....ಆಂಡ ಮುಲ್ಪ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಮುಲ್ಪನೇ ಬದ್ ಕೊಡತ್ತೇ? ಅಂಚ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಪೋಯೆರ ಆಪುಂಡ ......” ಹೀಗೆ ದಯನೀವಾಗಿಯೇ ಸಮಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ  ಪಾತ್ರ ಮುಖೇನ ಡೋಸು ಇಡುವಾಗ ಆ ದುಃಖದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲೂ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಗುವಿನ ಅಲ್ಲೆ ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ.  ಇಂತಹ ಸಮಯ ಪ್ರಜ್ಜೆಯ ಮಾತು (timing dialog ) ಗಳಿಗೆ ಮಿಜಾರು ಸಿದ್ಧ ಹಸ್ತರು.   

ಪ್ರಸಂಗ ಜಾಲ ಕೊರತಿ  ಇರಬೇಕು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶ. ಎಲ್ಲ  ಅದನಂತರ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಬೆಳ್ಳಗೇ ಇದ್ದವನು ಒಬ್ಬ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ  “ ಈ ಎಂಕ್ ದಾಯೆ ಆಕಿನಿ? “  

ಆಗ ಮಿಜಾರು ಆತನ ಶ್ವೇತ ವರ್ಣವನ್ನು ಹಂಗಿಸುವ ಪರಿ ಹೀಗೆ.

  “ಓ ಅವು ಈಯಾ….. ಯಾನ್ ಬೊಲ್ದು ಕಾರ್ ಎರ್ನವು ಪಂಗ್  ಸಾದಿಗ್ ಅಡ್ಡ ಉಂಡತ್ತಾ ದೆತ್ತ್ ಕಲ್ಲ್ ದಕ್ಕಿನಿ. ಅವು ನಿನ್ನ ಕಾರ್ ಅತ್ತಾ… ಬೇನೆ ಆಂಡ ಮಗಾ” 

ಹೌದು ದಪ್ಪ ಮೀಸೆಯ ಕೃಶವಾದ ಹೊಳೆಯುವ ಕಣ್ಣಿನ ಮೊನಚು ದೃಷ್ಟಿಯ  ಮಿಜಾರು ಮುಖ ಈಗ ಕಣ್ಣೆದುರಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಯಕ್ಷಗಾನಂ ಗೆಲ್ಗೆ.