ಅನಿವಾರ್ಯ ಬಂಧನ.

ಚಿಕ್ಕವನಿರುವಾಗ ಚಂದಮಾಮದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕಥೆ. ಒಂದಾನೊಂದು ಊರಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಮನೆ, ಅಲ್ಲಿ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗನ  ಪುಟ್ಟ ಸಂಸಾರ ಮಾತ್ರ ವಾಸವಾಗಿತ್ತು. ತಾಯಿ ಮಗುವಾದಾಗಿನಿಂದ ಮಗನನ್ನು ಬಹಳ ಮುದ್ದಿನಿಂದ ಸಾಕಿದ್ದಳು. ಅಂಗಳ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರ ಹೋಗದ ಆ ಮಗುವಿನ ಚೇಷ್ಟೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ತಾಯಿ ಮುದ್ದಿನಿಂದ ಅನುಭವಿಸಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಮಗು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಅವಳಿಗೆ ಅದು ಹಿತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಮಗು ಬೆಳೆದ ಹಾಗೆ ಅದರ ಚೇಷ್ಟೆಯ ರೂಪಗಳು ಬದಲಾಗತೊಡಗಿತು. ಆದರೂ ತಾಯಿ ಅದನ್ನು ಅನಂದಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.  ಮಗ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡ ಆಗಿ ಊರ ಮನೆಯಿಂದ ಹೋರ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದ. ತಾಯಿ ಆಗಲೂ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಮಗುವಿನೆಡೆಗೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ತನ್ನ ಮಗುವಾದುದರಿಂದ ಎಂಬ ಮಮಕಾರ ಮತ್ತೂ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತು. ಇದರಿಂದ ಮಗನ ತುಂಟತನ ಮತ್ತೂ ಅಧಿಕವಾಗತೊಡಗಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಗ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಾಯಿಗೆ ತಿಳಿಯದೆ ಕದ್ದು ಹೊರ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತ ದುಂದುವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಆದರೂ ತಾಯಿ ಎಚ್ಚತ್ತು ಕೊಳ್ಳದೇ ಮಗನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿಮಾನದಿಂದಲೇ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಕದಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಗ ನಂತರ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಊರವರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವುದಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದ. ಕದ್ದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಂದು ತಾಯಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ ತಾಯಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮತ್ತೂ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅಂಧಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಮಗು ಅಪರಾಧ ಎಸಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಆಕೆ ವಿಫಲಳಾದಳು. ಕೊನೆಗೊಂದು ದಿನ ಊರವರು ಈ ಮಗುವಿನ ಕಳ್ಳತನದ ಉಪಟಳ ಸಹಿಸದೆ ಹಿಡಿದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತದುಕಿದರು. ಈ ಕಥೆಯ ಸಾರಾಂಶ ಇಷ್ಟೇ. ಶಿಸ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನಾವು ಮೊದಲು ಅಳವಡಿಸಿ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಬೆಳಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಊರವರು ನಿಯಮವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅದು ಇನ್ನೂ ಕ್ರೂರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಸಂಸ್ಕಾರ ಮನೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅನ್ಯರೂ ಮನೆಗೆ ಸಂಭಂಧಿಸಿದೇ ಇದ್ದವರು ಸಹ ಸಂಸ್ಕಾರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಲ್ಲ ಹೇರಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬದುಕಬೇಕಾದರೆ ಆ ನಿಬಂಧನೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ.

ಒಂದು ಮಾವಿನ ಮರ ನಮ್ಮ ಹಿತ್ತಲಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದರೂ ಅದು ನಮ್ಮ ಹಿತ್ತಲ ಒಳಗೇ ಬೆಳಿಯುವವರೆಗೆ ನಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಗೆಲ್ಲುಗಳು  ಹಿತ್ತಲ ಪರಿಧಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರ ಹಬ್ಬಿದಾಗ ಅದು ನಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಕೆಲವೆಲ್ಲ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ತನ್ನಿಂತಾನಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಮನೆಯೊಳಗೆ ನಾವು ಕಿರುಚಿ ಬೊಬ್ಬಿಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ …ಮತ್ತೆ ಹೇಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ತಾತ್ಪರ್ಯ ಇಷ್ಟೆ ನಿಯಮ ಶಿಸ್ತು ಎಂಬುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಮಗೆ ನಾವೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಅದು ನಮ್ಮ ವೈರಿಯೇ ಆಗಿರಬಹುದು ನಮಗೆ ನಿಯಮ ಕಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನಾವೇ ಸ್ವತಃ ಆಸ್ಪದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತೇವೆ.  

ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಕೆಲವು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಂದ ಈ ಸರಳವಾದ ತತ್ವ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು. ಈ ಸರಳ ತತ್ವವೇ ಅರ್ಥವಾಗದೇ ಏನೇನೋ ಹಲುಬುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಾವೆಷ್ಟು ಬಡತನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಡತನವೆಂದರೆ ಹಣ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ. ಹಾಗಾದರೆ ಏನು ವಿದ್ಯಮಾನ?

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲೆ ಜೀವನಾಡಿಯ ಕಲೆ ಯಕ್ಷಗಾನ. ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದು ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸೀಮೋಲ್ಲಂಘನ ಮಾಡಿದ್ದು ಈಗ ಇತಿಹಾಸ. ಇಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಜೀವನಾಡಿ ಒಮ್ಮೆ ಕಂಪಿಸುವಂತಾದದ್ದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಚುನಾವಣಾ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಯಂತೆ ಹಲವು ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ತಾನಾಗಿ ಬಂದೆರಗಿತು. ಬಹುಶಃ ಈ ನಿಬಂಧನೆ ವಿಧಿಸಿದವರಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿತ್ತೋ ಇಲ್ಲವೋ ಅದು ಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅಂದು ವಿವಾದ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಯಕ್ಷಗಾನ  ಪ್ರದರ್ಶನ ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಹಲವು ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಒದಗಿ ಬಂತು. ಈಗ ಏನೋ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆ ಹರಿದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮಾನ ಉಳಿಯಿತು. ವಿವಾದ ನಿಷೇಧ ಇದು ಎಷ್ಟು ನ್ಯಾಯ ಸಮ್ಮತ ಎಂಬುದು ಬೇರೆ ವಿಚಾರ. ಅದರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲ. ನಡೆದು ಹೋದ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾನ್ಯಾಯದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮುಖ ನೋಡುವ ಮೊದಲು ನಮ್ಮ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಾವು ತಡವಿನೊಡಬೇಕಾದ್ದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ನಾವು ಧರಿಸಿದ ವಸ್ತ್ರ ನಾವು ಸರಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೇ ನಗ್ನತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನೂ ಇನ್ನು ಯಾರೋ ಸರಿಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಲವಂತದ ಹೇರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ ಎಂದರೆ ಅದು ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು.

ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಲಾಕ್ಷಾಣಿಕ ಗ್ರಂಥದ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಮತ್ತದರ ಗಂಭೀರತೆ ಈಗಲಾದರೂ ಅರಿವಿಗೆ ಬರಬೇಕು. ಆಕಾಲದಿಂದಲೂ  ಇದು ಹೀಗೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಒಂದು ನಿಯಮದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉಂಡಾಡಿಗುಂಡರಂತೆ ಇರುವ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಲಂಗು ಲಗಾಮು ಇಲ್ಲದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.  ಹೇಳುವವರು ಕೇಳುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿ ಆದಷ್ಟು ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಹವಾಸಕ್ಕೆ ಸಭ್ಯರಾದವರು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬದುಕುವುದಕ್ಕೆ ನಿಯಮ ಶಿಸ್ತಿನ ಆವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ತೊರಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನಿಯಮ ಶಿಸ್ತಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ ಎಂದ ಮೇಲೆ ಕಲೆಗೂ ಅದು ಭಾಧಕವಲ್ಲವೇ? ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದವರು, ಅದರ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯದವರು ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಇಲ್ಲದವರು ಬಂದು ಅದಕ್ಕೆ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲು ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರು ಎಚ್ಚತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಹಲವು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಇದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೇ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆದರೂ ನಾವು ಶಿಸ್ತುಬದ್ದರಾಗಿ ಇರುವುದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಹರಣವಾದಂತೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೆ ಸಭ್ಯ ಸಮಾಜದ ಸಿಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳಗುವುದಕ್ಕೆ ಇವರು ಅರ್ಹರಲ್ಲ.