ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯ ಹರಿದಾಸ ಸಾಮಗನೆಂಬ ಹರಿಕಾರ..

ದಿನಾಂಕ ೨೭ .೦೪.೨೦೧೦ ಮಂಗಳವಾರದ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಹೊತ್ತು ಬಂದ ಸಂದೇಶ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ವಿಚಲಿತನಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅದೇ ಹಿರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರೂ ಹರಿದಾಸರೂ ಆದ ಶ್ರೀ ಮಲ್ಪೆ ರಾಮದಾಸ ಸಾಮಗರ ನಿಧನದ ವಾರ್ತೆ. ಅವರ ಕೆಲವೇ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವಂತೆ ಎಲ್ಲವು ಮಾನಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಮಾಸದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹಾಕಿದೆ. ಎಲ್ಲವು ಒಂದೇಸಲಕ್ಕೆ ಮೈ ಕೊಡವಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದುಬಿಟ್ಟಿವೆ.

ಅದು ಬಾಯರು ಮುಳಿಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತುಳು ಯಕ್ಷಗಾನ ಆಟ. ಪ್ರಸಂಗ ಅನಂತ ರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ ವಿರಚಿತ “ಪಟ್ಟದ ಪದ್ಮಲೆ” ತುಳು ಭಾಗವತಿಕೆ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬಹುಶಃ ಮೊದಲಿನ ಪ್ರಸಂಗ ಇರಬೇಕು. ಟೆಂಟ್ ಮೇಳಗಳ ಆಟ ಆವಾಗ ನಮಗೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವೆ ಇಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲೂ ತುಳು ಪ್ರಸಂಗವೆಂದರೆ ಮನೆಯವರ ಎಲ್ಲರ ವಿರೋಧ ಬೇರೆ. ಹೀಗಿದ್ದರು ಅಂದಿನ ಆಟ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು.ಆ ಪ್ರಸಂಗ ಚಂದ್ರ ಸೇನ ಮಹಾರಾಜ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಲೆಯ ಶ್ರಿಂಗಾರ ರಸ ಪೂರ್ಣ ಸಂಭಾಶಣೆ ಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಸೇನನಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸಾಮಗರು, ಪದ್ಮಲೆಯಾಗಿ ಪುಂಡರಿಕಾಕ್ಷ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಅಮೋಘವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಸನ್ನಿವೇಶ, ದಾಮೋದರ ಮಂಡೆಚ್ಚರ ಪದಗಳನ್ನು ಅವರದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಸಾಮಗರ ರಂಗದ ಮೇಲಿನ ಆಂಶಿಕ ಭಾಗವತಿಕೆ ಅಂದು ತುಂಬ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅದರಂತೆ ಕಾಡಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಉದಯ ಕುಮಾರ , ಹೀಗೆ ಹಲವು ತುಳು ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಓಂದೇಸವನೆ ನೆನಪಿನ ಹೊಯಿಲನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲ್ಪದರಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮರೆಯಾದರೆ ಸಾಮಗರು? ಎಂದು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.

ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಂಡ ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳೆಷ್ಟು. ಅವರ ಅರ್ಥಗಾರಿಗೆ ಸರಳವಾಗಿರದೆ ಅರ್ಥೈಸುವದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗರುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾದ ವಾದ ಮಂಡನೆ ಪಾತ್ರ ಪೋಶಣೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಭಿಮಾನಿಯೂ ಮರೆಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.ಉತ್ಕಟ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಮೆರೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಇವರ ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ಇಂದು ಆ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವವಹಿಸುವವರಿಲ್ಲದೆ ಪಾತ್ರಗಳೇ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯನ್ನು ಕಾಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೆ ನೋಡಿದ ನನಗೆ ಅವೆಲ್ಲ ತುಂಬಾ ಅಪ್ಯಾಯಮಾನವಾಗಿದ್ದವು. ಅಪ್ರತಿಮ ವಾಗ್ಮಿ, ಭಾಷಾ ವ್ಯಾಕರಣ ಉತ್ತಮ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಇವರು ಇದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ತುಂಬ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಗತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಳಿಯದೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಹಕಾರೀ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಮೆರೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಹಲವು ಕಲಾವಿದರು ಇಂದಿಗೂ ಅವರ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಮರೆಯಲಾರರು. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲು ಅವರ ಚುಟುಕು ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡುವ ಭಾಗ್ಯ ನನಗೆ ಒದಗಿ ಬಂತು. ಅವರನ್ನು ಅಂದೇ ನಾನು ಕೊನೆಗೆ ನೋಡಿದ್ದೆಂದು ಈಗ ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲೊಂದು ತಳಮಳ ಕಾಡುತ್ತಾಇದೆ. ತುಂಬಾ ಇಳಿದು ಹೋದ ಶರೀರ ಅಂದು ನೋಡಿ ಕಾಲನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಕಲಾವಿದರು ಒಳಗಾಗದೆ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಹೇಗೆ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸಿತ್ತು.

ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರೆಲ್ಲ ಸಣ್ಣ ಶಾಮುಖರೆಂದು ಕರೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಇವರು ನೀಳ ಕೇಶ ರಾಶಿಯೊಂದಿಗೆ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ಅರ್ಥಧಾರಿಯಾಗಿ ವೇದಿಕೆಗೆ ಬಂದರೆ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಅಂದು ದೂರ್ವಾಸ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ಭಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೊಂದು ಗೌರವ ಪೂರ್ಣ ಕಳೆಯಿಂದ ಮುಖ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇಷ್ಟಿದ್ದರು ಅವರು ಸಹ್ರಿದಯಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೆ. ಈಗ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವ ಯೋಗ್ಯತೆ ಅರ್ಹತೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ನನಗಿದೆಯೋ ನನಗರಿಯದು.ಆದರೆ ಅದ್ಭುತ ಕಲಾವಿದ ನನ್ನಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯನ ಮಾನಸ ದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಎಂದೊ ಒತ್ತಿ ಆಗಿಹೋಗಿದೆ. ಇಂದು ಮತ್ತು ಮುಂದೂ ಅದರ ಮೆಲುಕು ಮಾತ್ರಾ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರಾ ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ. ಇಳಿ ವಯಸ್ಸು, ಇಳಿದು ಹೋದ ಶರೀರ, ಆದರೂ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಯೆಂಬ ಕರುಳನ್ನೆ ಬಗೆದು ತೆಗೆವಂತಹ ಸ್ವರ ಶಾರೀರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬೆರಗಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದೆ.

ಹಲವು ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಕಲಾಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಅಗಲಿದ ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದ ಇನ್ನು ಮುಂದು ಜನ್ಮ ತಳೆಯಲಿ ,ಅವರ ಅಗಲಿಕೆಯ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಭಗವಂತನೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಿ ಎಂದು ಭಾರವಾದ ಹೃದಯತುಂಬಿ ಕಿರು ಕಂಬನಿ ತುಂಬಿದ ಅಂತಿಮ ನಮನಗಳು.