ಒಂದು ಪರಂಪರೆಯ ಒಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲು

ಚಿನುಮಯನೆ ಲಾಲಿಪುದು  ಪುಣ್ಯವಂತಗೆ ಘೋರಾರಣ್ಯ ಪಟ್ಟಣಗಳ್ ಮಣ್ಣೇ ಹೊನ್ನಹುದು  ಪುಣ್ಯಹೀನಗೆ ರಾಜ್ಯ ಕಾನನವೆ ಪೇಳ್ ಮತ್ತೆ ಚಿನ್ನಗಳ್ ಮೃತ್ತಿಕೆಗಳಂತೆ ತೋರುವವು

            ಇದು ಭೀಷ್ಮಾರ್ಜುನ ಪ್ರಸಂಗದ ಪದ. ಅದನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೋಣನಕುಂಟೆಯ, ಶ್ರೀರಾಮ ಕಲಾಸಂಘದ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದ ಬಲಿಪ್ಪರು ಹಾಡಿದ ರೀತಿ, ನಾನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ ವೃದ್ದೆಯೊಬ್ಬರು  ಆ ಪದಕ್ಕೆ ತಲ್ಲೀನವಾಗಿ ತಾಳ ಬಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು.  ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪರಂಪರೆಯ ಗಟ್ಟಿತನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಲಯಬದ್ದ ಶೈಲಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು  ಮಾರು ಹೋದ ಸಂದರ್ಭವದು. ಒಂದು ಪದ ಹೇಳಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದರ ಆರಂಭ ಯಾವಾಗ ಎಂದು ಕಾದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮೇಯ. ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಮಂಗಳಗಾನ ಕೇಳಿದಾಗ ಸಂತೃಪ್ತಿಯ ಮುಖಭಾವ.  ಪ್ರಸಾದರ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯೇ ಹಾಗೆ, ತಾಳ ಶುದ್ದಿ ಲಯ ಶುದ್ದಿ ಜತೆಗೆ ಚಿತ್ತ ಶುದ್ದಿ....ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಚಿಂತಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಶುದ್ದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಾಡುವುದು, ಇದು ತನ್ಮಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ. 

ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ ಶ್ರೀ ರಾಮ ನರೆಶ್ ಮಂಚಿ

ಒಂದು ಪರಂಪರೆಯ ಅನುಸರಣೆಯಾಗಲೀ  ಅದರನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಲೀ ಅದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾನಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಲ ಈ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿತ್ವದ  ಪದಗ್ರಹಣವಾಯಿತೋ ಹಂತ ಹಂತವೂ ಸತ್ವ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಶಾರೀರಿಕವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಬದುಕನ್ನು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಪರಂಪರೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸಾದ ಬಲಿಪ್ಪರಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಬಲಿಪ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸುದೃಢವಾದ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯೊದಗಿಸುವ ಹೆಸರು. ಆ ಹೆಸರಿನ ನೆರಳಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದು ಬಂದು ಅದೇ ಆಯಾಮದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆ ಆಯಾಮಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಮಗ್ನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತರು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪರಂಪರೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತ ಒಂದೊಂದೇ ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನು ಏರುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಅದೇ ತಂದೆಯವರ ಶಲ್ಯದ ತುದಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅದೇ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಏರುತ್ತಾ ಅನುಸರಿಸುವಾಗ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸಾದರು ಏರಿದ ಎತ್ತರ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅವರ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷ ನಗುವಿನ ಹಿಂದೆ ಅವರು ಪಡೆದ ಅನುಭವ ಮರೆಯಾದ ಹಾಗೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪರಂಪರೆಯ ವಿಚಾರ ಬಂದಾಗ ಆಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಗಮನ ಹರಿಯುವುದು ಬಲಿಪ ಶೈಲಿಯತ್ತ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪರಂಪರೆಗೆ ಬಲಿಪ ನಾಮ  ಅನ್ವರ್ಥವಾದಹಾಗೆ ಬೇರೆ  ಯಾವುದೂ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿತನದಿಂದ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಶೈಲಿಯದು. ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಆಟದ ವೇಷಗಳಂತೆ ರಂಗವೇರಿ ಅದೇ ರೀತಿ ಹೇಳ ಹೆಸರಿಲ್ಲದೆ ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಶೈಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗದೇ ಹಾಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪ ಹೆಸರಿನ ಆಧಾರ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಆದ ಹಾಗೆ ಭಾಗವತಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳೂ ಆಗಿವೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ನಾಡಿ ಮಿಡಿತ ಹುಡುಕುತ್ತ ಮೂಲ ಯಕ್ಷಗಾನದ ನಾಡಿಮಿಡಿತವನ್ನೇ ಮರೆತುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಹಲವರು. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ, ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ, ಜಾನಪದ ಮತ್ತೂ ಮತ್ತೂ ತನ್ನ ತೆವಲು ತೀರದಾದಾಗ ಸಿನಿಮಾ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇಲ್ಲಿಯದ್ದು.  ಒಂದಷ್ಟು ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಗಷ್ಟೇ ರಂಜಿಸುವ ಇವುಗಳು ಎಂದೂ ಸ್ಥಿರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ವಾಸ್ತವದ ಸಂಗತಿ. ಈಗಿನ ಹಿರಿಯ ಬಲಿಪ್ಪರು ಅಂದು ಹಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ ಅವರ ಶೈಲಿ ಎಲ್ಲಿ ನವೀಕರಣದ ಧಾಳಿಗೆ ಅಲುಗುತ್ತಿದೆಯೋ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಮುತುವರ್ಜಿಯಿಂದ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಅದೇ ತರನಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಜೋರು ಮಳೆಬಂದರೆ ಎಲ್ಲೊ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ. ಹಾಗೆಂದು ಅದು ಶಾಶ್ವತ ಆಸರೆ ಏನೂ ಅಲ್ಲ. ಆ ಅಸರೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಸುರಕ್ಷಿತತೆಯನ್ನು ನಾವು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮಳೆಯ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಅದು ಗುಡಿಸಲಾದರೂ ಸರಿ ಹೊಕ್ಕು ಕುಳಿತೆವೋ ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ಬಯಸುತ್ತದೆ.  ಅದರಂತೇ ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಮಿಶ್ರಣದ ನವ್ಯ ಭಾಗವತಿಕೆ. ಕ್ಷಣಿಕ ರಂಜನೆಯನ್ನು ರೋಮಾಂಚನವನ್ನು ತರಬಲ್ಲುದು.  ಆದರೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ನಿಜ ಸ್ವಾದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದರೆ ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಗುಡಿಸಲಿನ ನೆನಪಾದಂತೆ ಪರಂಪರೆಯನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು. ಅದು ಅದರ ಗಟ್ಟಿತನ. ಹಲವರು ಬಂದರು ಹೋದರು, ಎನೇನೋ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ನಡೆದುವು. ಆದರೆ ಈ ಶೈಲಿ,  ಬದಲಾವಣೆಯ ಧಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಇಂದಿಗೂ ನವಿರುತನವನ್ನೂ ಸೆಳೆತವನ್ನೂ ಹಾಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನವ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಒಂದೆರಡು ದಿನ ರಂಜನೆಯನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಆಹಾ ಎಂದು ತಲೆದೂಗುವಂತೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮಾರು ಹೋಗಲೂ ಬಹುದು. ರಾಗ ವೈವಿಧ್ಯದ ಆಲಾಪನೆ ದೀರ್ಘವಾದಾಗ ತಲೆದೂಗಿ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಹೊಡೆಯಬಹುದು. ಅದು ಕೇವಲ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ.  ಆದರೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಶೈಲಿ ಅದು ಸವಕಲಾಗದ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯ. ಇಂದಿಗೂ ಅದೇ ನಾವಿನ್ಯತೆ. ಆದೇ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸತ್ವವನ್ನೇ ಉಣಿಸುತ್ತದೆ. 

ಈ ಪರಂಪರೆಯ  ವಿಶಾಲವಾದ ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸಾದರು ಚಿಕ್ಕ ಗಿಡವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರು,  ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರೂ ಹೌದು. ಆದರೂ ಇಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದಾಗ ತಂದೆಯಿಂದ ಕಲಿತ ಪಾಠವನ್ನು ಹಾಗೇ ಸಲೀಸಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಪರಂಪರೆಯ ಬೀಜ ಇವರಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಗೆ ಮೊಳೆತು  ವೃಕ್ಷವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಏನೂ ತಿಳಿಯದ ಭಾವ ತುಂಬಿದ ಅದೇ ಆ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷ ನಗು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮನಸ್ಸಿನ ಕನ್ನಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಟೀಲಿನ ಎರಡನೇ ಮೇಳದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವತರು. ಇದು ತಂದೆಯಿಂದಲೇ ಪಡೆದು ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಉಮೇದುವಾರಿಕೆ. ಅದಿನ್ನೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಭಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ನೋಡುವುದಿದ್ದರೆ ಕಟೀಲಿನ ಎರಡನೇ ಮೇಳದ ಆಟವನ್ನು ಎರಡನೇ ಜಾವದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ನೋಡುವುದಲ್ಲವಾದರೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕೇಳಿದರೂ ಸಾಕು...ಇದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಲ್ಲ. ಆ  ನಾಲ್ಕನೇ ಜಾವದ  ಪ್ರಸಾದ ಬಲಿಪರ ಭಾಗವತಿಕೆಯನ್ನು ಹಲವರು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಪದದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗೆಗಿನ ಶ್ರದ್ದೆ ಪರಿಶ್ರಮ ಅದೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಅವರು ತಂದೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಅನುಕರಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಒಂದು ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಗೆ ಕರೆದಾಗ ಇವರು ಮದ್ದಲೆಗೆ ಯಾರು ಎಂದು ಕೇಳುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಇವರೇ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನೂ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಪದ ಹೇಳುವುದಷ್ಟೇ ಕಾಯಕವೆಂಬಂತೆ ಮದ್ದಲೆ ಯಾರಾದರೇನು ಇವರ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಅದು ಸ್ಥಿರವಾದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ರಂಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇವರ ಭಾಗವತಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ  ಅರ್ಪಣಾ ಭಾವ ಅದು ಮದ್ದಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವುದೇ ಇಲ್ಲ.

ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ಗುಣವೆಂದರೆ ಅದು ಅಹಮಿಕೆಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಇರುವುದು. ಅಹಂಕಾರ ಎಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಕಲೆ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಉಸಿರಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ವಿಪರ್ಯಾಸ ಎಂದರೆ ಇಂದು ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ದುರಹಂಕಾರೀ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ  ಶ್ರೀಪ್ರಸಾದರು ಅದರಿಂದ ಒಂದಷ್ಟು ದೂರ ಏಕಾಂಗಿ ಎಂಬಂತೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವಕಾಶಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯತೆ ಮೀರಿ ಹೋರಾಡುವಾಗ ಬಿಟ್ಟುಳಿದದ್ದು ನನಗೆ ಸಾಕು ಎಂಬ ವೈಶಾಲ್ಯತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಚಿತ್ತರಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಇವರ ಅಪ್ಪನ ಮಾತು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. “ದೇವಿ ಯಾರಿಂದ ಹಾಡಿಸಬೇಕೋ ಅವರಿಂದ ಹಾಡಿಸುತ್ತಾಳೆ’ ಇದು ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ವಚನ.

ಪ್ರಸಾದರನ್ನು ಕರೆದು ಹಾಡಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದೆರಡು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಇಂದಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸದ್ಗುಣ ಸನ್ನಡತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲ ನಿರ್ವ್ಯಾಜ್ಯ ಅಂತಃ ಕರಣಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುವ ಮನ್ನಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲೆಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಒಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಪರಿಶುದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಹಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡು ಬರುವ ಕ್ಷುದ್ರ ರಾಜಕೀಯ ವೈಷಮ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರತಾದ ಒಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಎಂದು ಎನಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಪ್ರಸಾದರಂತಹ ಕಲಾವಿದರೇ  ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸೋಣ ಅದೊಂದು ದ್ವೇಷ ವೈಷಮ್ಯ ಮಾತ್ಸರ್ಯ ರಹಿತ ವಾದ ರಾಜಕಿಯವೇ ಇಲ್ಲದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಪಂಚವಾಗಬಹುದಲ್ಲವೇ?  ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದಗಳಿಂದ ಒಂದಷ್ಟು ದೂರ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕಲಾವಿದರೆಂದರೆ ಅದು ಪ್ರಸಾದರು.  

 ಇಂದು ಬಹುತೇಕ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟುವ ಮೊದಲೇ ದುರ್ವ್ಯಸನದ ಪಟ್ಟಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ವ್ಯಸನ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಇಳಿದು ಬಿಟ್ಟು ಎರಡೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂಬ ಹಂತ ಮುಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ವ್ಯಸನವನ್ನು ಅಂಟಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಪ್ರಸಾದ ಬಲಿಪ್ಪರು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಬಹಳ ಸಾಧು ಸ್ವಭಾವದ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷ ಸ್ವಭಾವದ ತಂದೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲೇ ಹೆಜ್ಜೆಯೂರುವ ಮೃದು ಹೃದಯಿಗಳು. ನನ್ನ ಮಿತ್ರರೊಬ್ಬರು ಹೇಳುವುದಿದೆ....  “ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಬಲಿಪ್ಪರ ಪ್ರಸಾದವೇ...” ಇದು ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಮನಸ್ಸು ಒಪ್ಪುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೇ?