ಪದ್ಯಾಣ ವೆಂದರೆ ಪದ್ಯಗಳ ಯಾನ

                ಬಹಳ ಹಿಂದಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟದಲ್ಲಿನ ಹಾಸ್ಯ ದೃಶ್ಯ. ಅದು ನನಗೆ ಈಗಲೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ. ತುಳು ಪ್ರಸಂಗ ಒಂದರ ಸನ್ನಿವೇಶವದು. ಹಾಸ್ಯಗಾರ ಭಾಗವತರ ಪದಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಾ ತನ್ನ ವಿಚಿತ್ರ ಹಾವಭಾವಗಳಿಂದ ನಗೆಯ ಅಲೆಯನ್ನು ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇಳಿ ಕೇಳಿ ಹಾಸ್ಯದ ಸನ್ನಿವೇಶ. ಒಂದು ಸಲ ನಕ್ಕು ಹಗುರಾಗಿಬಿಡುವ ಗಂಭೀರವಲ್ಲದ ಸನ್ನಿವೇಶ. ಆದರೆ ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆಯ ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ ಅಂಶವೊಂದು ಅಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಆವಾಗ ಯೋಚನೆಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾಗವತರು ಹಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಾ ಗಾಯನದ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೆ ಸ್ವರವನ್ನು ಎರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಹಾಸ್ಯಗಾರನೂ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಾ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಹಾಡಿನ ಭಾವಕ್ಕೆ ಏರುವಿಕೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೂ ಮತ್ತೂ ಮೇಲೇರುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟೇ ಏರಿದ ಸ್ವರ ಮತ್ತೆ ಇಳಿಯುವುದಕ್ಕಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇಳಿಯುತ್ತದೆ ಮಧ್ಯಮ,  ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ಮತ್ತೂ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಪಂಚಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ...ಇನ್ನೂ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಸ್ವರ ಆ ನಿಷಬ್ಢದಲ್ಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ.  ಆವರೆಗೆ ಏರುವಿಕೆ ಮೇಲೇರಿದ ಹಾಸ್ಯಗಾರ ಇಳಿಯುವಿಕೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಗಾಯನ ಸ್ವರ ಮತ್ತೂ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆತ ಗಾಬರಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ರಂಗಸ್ಥಳದ ಅಡಿಭಾಗಕ್ಕೆ ದೃಷ್ಟಿ ಬೀರುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೂ ಇಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಜಾಗವಿದೇಯೇ ಎಂಬ ಹುಸಿ ಆತಂಕ ಮುಖದಲ್ಲಿ. ಸಭೆ ಆ ನವಿರು ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ  ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದು ನಗಲಾರಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾಗವತರ ಇಳಿ ಸ್ವರ ಸಭಿಕರ ಚಪ್ಪಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿ ಹೋಯಿತೇನೋ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ  ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮೆಲೆ ಮಧ್ಯಮವನ್ನು ದಾಟಿ ಷಡ್ಜಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ವರದ ಸಂಚಲನಾ ಚೈತನ್ಯ ಗಾಬರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತೆ ಇದ್ದರೂ ಹಾಸ್ಯದ ಸನ್ನಿವೇಶದ ನಡುವೇ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಒಮ್ಮೇಲೆ ಆಕಾಶದೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿ ಮತ್ತೆ ಪಾತಾಳದತ್ತ ಮುಖಮಾಡುವ ಆ ಗಾನವೈಖರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಈಗ ಯೋಚಿಸುವಾಗ ಅದ್ಭುತ ಎಂದನಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಇದು ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಸಾಧ್ಯ.

            ಮೇಲಿನ ಹಾಸ್ಯದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿ ಇಂದಿಗೂ ಮರೆಯದೇ ಉಳಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಆ ಕಲಾವಿದ ನೈಪುಣ್ಯ. ಇದು ಸುರತ್ಕಲ್ ಮೇಳದ ತುಳು ಆಟವೊಂದರ ಸನ್ನಿವೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಗಾರನಾಗಿ ದಿವಂಗತ ವೇಣೂರು ಸುಂದರ ಆಚಾರಿಯಾದರೆ, ಹೀಗೆ ಷಡ್ಜದಿಂದ ಪಂಚಮಕ್ಕೆ , ಪಂಚಮದಿಂದ ಷಡ್ಜಕ್ಕೆ ಸ್ವರ ಸಿಂಚನವನ್ನು ಚಿಮ್ಮಿಸುತ್ತಾ ಸ್ವರ ವೈಖರಿಯ ರಸಧಾರೆಯನ್ನು ಹರಿಸಿದವರು ಭಾಗವತ ಶ್ರೀ ಪದ್ಯಾಣ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ರವರು. ಬಹಳ ಪಳಗಿದ ಸಂಗೀತಗಾರನಿಗೂ ಇದು ಗಾಬರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಕಂಠ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯ.  ಇಂದು ಹಲವು ಭಾಗವತರು ಮಂದ್ರದಿಂದ ತಾರಕಕ್ಕೆ ತಾರಕದಿಂದ ಮಂದ್ರಕ್ಕೆ ನಡೆಸುವ ಕಸರತ್ತನ್ನು ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಮೊದಲು ಗಣಪಣ್ಣ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದವರು. ಮಂದ್ರದಿಂದ ತಾರಕಕ್ಕೂ ತಾರಕದಿಂದ ಮಂದ್ರಕ್ಕೂ ಬೇಕಾದಂತೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಇವರ ಸರ ಸಂಚಾರ ಅದನ್ನು ಮರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.  ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಾರಕದಲ್ಲೇ ಎಬ್ಭಿಸುವ ಇವರ ಶೈಲಿಗೆ ಮರುಳಾಗದ ರಸಿಕನಿಲ್ಲ. ಪದ್ಯಾಣದ ಪದ ಮುದ್ರೆ ಎಂದರೆ ಅದು.

            ಎಂಭತ್ತು ತೊಂಭತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಲ್ಲಿ ಸುರತ್ಕಲ್ ಮೇಳದ ಆಟಗಳನ್ನು ರಸಿಕರು ಮರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳು ಕಂಡು ಬರಬಹುದು. ಅತಿರಥ ಮಹಾರಥರೆನಿಸಿದ ಗಣ್ಯ ಕಲಾವಿದರ ಮುಮ್ಮೇಳ ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ ಅದಕ್ಕೊಪ್ಪುವ  ಹಿಮ್ಮೇಳ ಒಂದೆಡೆ. ಇನ್ನು ಅದ್ವಿತೀಯ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಸಂಗಗಳು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಹದ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಂಗು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಆಕರ್ಷಣೀಯ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಭಾಸವಾದರೆ ಅದು ಗಣಪಣ್ಣನ ಭಾಗವತಿಕೆ. ನನ್ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಯದ ಬಾಲೆ ಚದುರೆ ಎಂದು ಹಾಡಲು ತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಯಂತೆ ಕ್ರಮೇಣ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ನಿಶಿತ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ನಿಶೆ ಏರಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಪದ್ಯಾಣರ ಪದ್ಯಗಳು. ಅವಾಗೆಲ್ಲ ಕೌತುಕದ ಮಾತೊಂದು ಯೋಚನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಪದ್ಯ ಮತ್ತು ಪದ್ಯಾಣ ಇವೆರಡು ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಎರಡಲ್ಲದ ಅದ್ವೈತ ಶಕ್ತಿಯೇ?

               

            ನಮ್ಮೂರಲ್ಲಿ ಸುರತ್ಕಲ್ ಮೇಳದ ಆಟ ಬಂತೆಂದರೆ ಇಡೀ ಇರುಳು ಈಸೀ ಚೆಯರಿಗೆ ಒರಗಿ ಆಟ ನೋಡುವ ಮಜವೇ ಬೇರೆ. ಆ  ಕೌತುಕ ತಣಿಯದೇ ಇದ್ದರೂ ಹಲವು ಸಲ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸು ತಣಿಯಬೇಕಲ್ಲ. ರಾತ್ರಿ ಎರಡು ಘಂಟೆ ಅಲಾರಾಂ ಇಟ್ಟು ಎದ್ದು ಬೈಕು ತೆಕ್ಕೊಂಡು ಆಟಕ್ಕೆ ಓಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಆಲಿದ್ದ ಆಕರ್ಷಣೆ ಒಂದೇ ಅದು ಗಣಪ್ಪಣ್ಣನ ಎರಡು ಪದ ಕೇಳುವ ಅದಮ್ಯ ಬಯಕೆ. ನಂತರ ಮಂಗಳದವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದೆ  ಗಾಯನವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡ ಟೆಂಟ್ ಟರ್ಪಾಲನ್ನು ದಾಟಿ ನಶೆ ಏರಿದವರಂತೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ನೆನಪು ಈಗಲೂ ಇದೆ.

                ಪದ್ಯಾಣ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಶೈಲಿಯೇ ಹಾಗೆ,  ಅದು ಕೇಳುತ್ತಾ ಕೇಳುತ್ತ ಒಂದು ರೀತಿ ಮೋಹಕ ಬಲೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ರಾಗಗಳು ಸಲೀಸಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಎಂತಹ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಅಚ್ಚರಿ ಪಡಬೇಕು. ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ತೊಡಗಿ ನವ್ಯ ಎನ್ನ ಬಹುದಾದ ನವೀಕೃತ ಶೈಲಿ  ಯಾವುದೇ ಅದರೂ  ಈ ಶೈಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡು ಅಪ್ಪಿಬಿಡುತ್ತದೆ.  ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮನೋಭಾವ ಅಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಹೇಗಾಯಿತು ಇವಿಷ್ಟನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.  ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇವರ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿನ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಬಹಳ ಅದ್ಭುತ ಎನ್ನಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಷಃ ಇಂದಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲೆ ಸಿನಿಮಾರಂಗದವರು ಆಟಕ್ಕೆ ಬಂದು ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಯಾಗುವಷ್ಟು ನಡುವಿರಳ ಗಾನದಲ್ಲಿ ರಸಧಾರೆ ಹರಿಸಬಲ್ಲರು.

            ಇದೀಗ ಗಣಪ್ಪಣ್ಣನಿಗೆ ೬೦ರ ಸಂಭ್ರಮ. ಅರುವತ್ತು ಎಂಬುದು ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಮಹತ್ತರ ಘಟ್ಟ ಎನ್ನಬಹುದು. ಜನನದಿಂದ ತೊಡಗಿ ಆರನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ  ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಕಲಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಲಿಯುತ್ತಾ ಆರರೊಂದಿಗೆ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ಸುತ್ತುವಾಗ ಪೂರ್ಣ ಬದುಕನ್ನು ಕಂಡು ಒಂದು ಆವರಣವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ಅನುಭವವಾಗಿ ವಯೋಮಾನದ ಸಹಜತೆಯಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯತೆಯ ಶೂನ್ಯತೆ ಅಂಟಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ೬೦ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಹಜ ಪಕ್ವತೆಯ ಸ್ಥಿತಿ.  ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಸಂಭ್ರಮ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತವೇ ಆಗಿದೆ.

            ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರಂಪರೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಆ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಾಣ ಎಂಬ ಮನೆತನದ  ಪರಂಪರೆಯೂ  ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.  ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ತೇರ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ದೈವಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲುವ ಪೂಜಾವಿಧಿಯಂತೆ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುತ್ತಾ  ಈ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.

            ಸಂಭ್ರಮದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇದಿರುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ತನ್ನ ಮನೋಭಾವದ ಗೌರವದ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅಪೂರ್ವ ಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೃದಯದ ಹೊನ್ನ ಹರಿವಾಣದಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನದ ಫಲ ಪುಷ್ಪ ಹಿಡಿದು ನಿಂತುಕೊಂಡರೆ  ಇದನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವ.    ಈ ಸಂಭ್ರಮ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ವಾರ್ಥ ನುಸುಳದೇ ಸಾಹೋದರ್ಯದ ಕಂಪು ಹರಡಲಿ ಎಂಬ ಹಾರೈಕೆ ಮನದುಂಬುತ್ತದೆ.   ಸ್ವಾರ್ಥ ತುಂಬಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅದು ಕೊಡುಗೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಹೆತ್ತ ತಾಯಿಗೆ ಸಹಜ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸೀರೆ ಕುಪ್ಪಸ ವಡವೆಯನ್ನು ಕೊಡುವಾಗ ಯಾವುದೋ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಯ ಸ್ವಾರ್ಥ ಅಡಗಿದ್ದರೆ ಆ ತಾಯಿ ಅದನ್ನು ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿಯಾಳೆ? ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಕಾಮನೆಯ ಆಚರಣೆ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರರಲಿ. ಗಾನ ಮಾಧುರ್ಯವನ್ನುಂಡ ಸವಿ ನೆನಪಲ್ಲಿ ಧನಕನಗಳಿಗೆ ಮನಮಾಡದ ಹಿರಿಮೆ ಗರಿಮೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದ ನಿಷ್ಕಾಮ ಅಭಿಮಾನ ವಿಜ್ರಂಭಿಸಿ ಸಂಭ್ರಮ ದೀಕ್ಷೆ ಸತ್ಫಲವನ್ನು ನೀಡಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುವ.