ಯಕ್ಷ ಸಿಂಚನ

ಕಳೆದ ವರ್ಷದಂತೆ ಈ ವರ್ಷವೂ ಆತ್ಮೀಯ ಮಿತ್ರ ಕಜೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಭಟ್ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ೨೮ ರಂದು ಪಿತೃ ಕಾರ್ಯ ನಿಮಿತ್ತ ಹಾಗು ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ ಬರಬೇಕು ಎಂದರು. ನಾನು ಖಂಡಿತ ಬರುವೆ ಎಂದು ಆಶ್ವಾಸನೆ ಇತ್ತೆ. ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದು ಆಶ್ವಾಸನೆ ಅಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮನದಾಳದ ಬಯಕೆಯನ್ನೇ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೆ.


ಬೆಂಗಳೂರುವಾಸಿಯಾದಮೇಲೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ನಿಜ ಸಿಂಚನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸದೇ ಇದ್ದದ್ದು ಹೆಚ್ಚು.ಹೀಗಾಗಿ ತುಂಬ ಉತ್ಕಟ ಅಭಿಲಾಷೆಯಿಂದಲೇ ಕಾತರನಗಿದ್ದೆ. ಮೊದಲೇ ಮುಖ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಯಾರು ಎಂದು ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು.ಅದು ನನ್ನತಹವನಿಗೆ ತುಂಬ ರೋಮಾಂಚನ ತರುವ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಲಿಪ್ಪರ ಪದ ತನ್ಮಯರಾಗಿ ಕೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಅದು ಅಂತಹ ವಾತಾವರಣವೂ ಬೇಕು. ನಿರಾಡಂಬರ ಹಾಗು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೀಮಿತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಕೇವಲ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪರಂಪರೆಯ ಸರಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸವಿಯುವ ಮನೋಧರ್ಮ ಇದ್ದವರು, ಬಹುಶ ಇಂತಹ ವಾತವರಣ ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದು ಈಗಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ದುಸ್ತರ.ಇಂಥ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬಲಿಪ್ಪರ ಹಾಗು ಮಹಾ ಕಲಾವಿದರ ಮಿಲನ ಅಂದ್ರೆ ಅದು ಹೇಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಿಯೇ ರೋಮಾಂಚನವಾಗುವುದು.

ಈ ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿತವಾದದ್ದೇ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ. ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟರು ಸ್ವತಹ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯ ಉತ್ಕಟ ಅಭಿಮಾನಿ ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಪುತ್ತಿಗೆ ರಘುರಾಮ ದಿ ಹೊಳ್ಳರ ತಂದೆಯವರಾದ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಜೋಯಿಸರ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ, ಹಿರಿಯ ಹಾಗು ಕಿರಿಯ ಬಲಿಪ್ಪರ ಉತ್ಕಟ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದವರು. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಬಲಿಪ್ಪರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೇ . ಬಲಿಪ್ಪರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಭಿಮಾನ ಕಂಡಾಗ ತುಂಬ ಸಂತಸ ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಹೀಗೆ ಪಿತೃಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವೇದ ಪಾರಾಯಣ ಇನ್ನಿತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಗಾಗಿ ವೇದ ಪಾರಾಯಣಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯನ್ನು ಅವರು ಕಂಡ ಬಗೆ ಕಂಡು ಸಂತೋಷವಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಗೆ ತದ್ರೀತಿ ತಮ್ಮ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಾಣಿಕೆ ಎಂದೇ ಯಥಾ ಶಕ್ತಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ಕೃತಾರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಣಿಕೆ ಅಂದ್ರೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲವೇ ನಮ್ಮಿಂದ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯ ಅಷ್ಟು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು. ಅದು ಭಕ್ತಿ ಅಭಿಮಾನದ ಸಂಕೇತ.

ಮುನ್ನಾದಿನ ರಾತ್ರಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ವೇಣೂರು ತಲಪಿದೆ. ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ( ಸ್ನೇಹದಿಂದ) ಸಂಭ್ರಮಿಸಿ ಕಾಯುತ್ತ ಇದ್ದರು. ತುಂಬ ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ ಬರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಉಪಚಾರ ಮಾಡಿ ಮನೆಯರನ್ನೆಲ್ಲ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಮೆನೆಯೇ ಎಂಬಂತೆ ಭಾವಿಸುವ ಹಾಗೆ ಉಪಚಾರ. ಸ್ನೇಹಾಚಾರ. ಬಹುಶ ಆದಿನ ತುಂಬ ಉದ್ವೇಗದಿಂದ ಇದ್ದರು ನಮ್ಮ ಮಿತ್ರರು. ಅದು ಸಹಜ ಅಲ್ಲವೇ.?

ಒಂದು ಅವ್ಯಕ್ತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವರ ಸಿದ್ದತೆಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತ ಅದು ಇದು ಹರಟುತ್ತ ಇದ್ದೆವು. ಹೋದ ಕೂಡಲೇ ಹೇಳಿದರು ಬಾಯರಿನಿಂದ ಯಾರೋ ಬರುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಜತೆಗೆ ಹೊಳ್ಳರು ಬರುವವರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಬಾಯರಿನವನು ಅದುದರಿಂದಲೋ ಏನೋ ಖುಷಿಯಿಂದಲೇ ಹೇಳಿದರು. ನನಗೆ ಅದು ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದ ವಿಚಾರವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಬರುವವರು ಕೂಡ ನನ್ನ ಮಿತ್ರರೇ ಆಗಿದ್ದರು.

ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬಿಸಿ ಏರುತ್ತ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕಾವು ಕೂಡ ಏರುತ್ತ ಹೋಯಿತು. ಜನ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೂಡಂಬೈಲು ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮೊದಲಾಗಿ ಬಂದರು. ಅನಂತರ ರಘುರಾಮ ಹೊಳ್ಳರು ನನ್ನ ಬಾಯಾರಿನ ಮಿತ್ರರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದರು. ಸುಣ್ಣ೦ಬಲ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್, ಮಧೂರು ವಾಸುದೇವರಂಗ , ವಿಷ್ಣು ಶರ್ಮ ಮುಂತಾದವರು ಒಬ್ಬೋರಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಿಸಿಎರುತ್ತ ಹೋಯಿತು.

ಅಚ್ಚು ಕಟ್ಟಾದ ಭೋಜನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ರುಚಿಯಾದ ಹಳ್ಳಿ ಭೋಜನ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದರೂ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಹೃದಯ ಕಲಾಭಿಮಾನಿಗಳೇ ತುಂಬಿದ್ದರು. ಊಟಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕುಳಿತು ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ನಮ್ಮ ಬಲಿಪ್ಪಜ್ಜನ ಆಗಮನವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲರ ಊಟವೂ ಆಯಿತು.

ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು ತಾಳಮದ್ದಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಬಲಿಪ್ಪರು ಹೊಳ್ಳರು ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಪ್ರಸಂಗದ ನಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತ, ಹೊಳ್ಳರು ಬಲಿಪ್ಪರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರು
" ನೀವು ಯಾವಾಗ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಿರಾ? "
ಬಲಿಪ್ಪರು ಎಂದಿನಂತೆ
" ನೀವು ಎಲ್ಲಿ ಬಿಡ್ತಿರೋ ಅಲ್ಲೇ ಸಾಕು."

ಹೊಳ್ಳರು
" ಹಾಗಿದ್ರೆ ನಾನು ಮೊದಲು ಶುರು ಮಾಡ್ತೇನೆ ಆಮೇಲೆ ನೀವು ಮುಂದುವರೆಸಿ"

ಹೀಗೆ ಉಭಯರೂ ಸೇರಿ ಪ್ರಸಂಗದ ಚರ್ಚೆ ಆಗಬೇಕಾದರೆ..ಓರ್ವ ಅಭಿಮಾನಿ ಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದರು ಬಲಿಪ್ಪ ಹೊಳ್ಳರ ಜತೆಯಾದ ದ್ವಂದ್ವ ಭಾಗವತಿಕೆ ಬೇಕೆ ಬೇಕು. ೨ ಪದ ಅದರೂ ಸಾಕು. ಹೀಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ರೂಪು ರೇಷೆ ಸಿದ್ದಗೊಂಡು, ಧ್ವನಿ ವರ್ಧಕದವರು ವಿಡಿಯೋ ದವರು ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅದಕೂಡಲೇ ಹೊಳ್ಳರು ಕುಳಿತಲ್ಲಿಂದ ಎದ್ದು ಬಲಿಪ್ಪರ ಕಾಲು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತ.
" ಭಾಗವತರೆ ನಾನು ಶುರು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. "
ಎಂದು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದಾಗ ಒಂದು ಘಳಿಗೆ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಸನ್ನಿವೇಶ ಕಾಣುವಂತಾಯಿತು. ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೊಳ್ಳರು ಬೇರೆ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿ ಹಾಕಿ ಕೊಟ್ಟಂತಾಯಿತು. ಇಂತಹ ನಿರಾಡಂಬರ ನಿಗರ್ವೀ ಗುಣ ಇರುವುದರಿಂದಲೇ ಇಂದಿಗೂ ಹೊಳ್ಳರು ಅಗ್ರಮಾನ್ಯ ಭಾಗವತರಾಗಿ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಮೊದಲ ಗುಣ ಅದು.

ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಕೈಚಳಕ ತುಂಬ ಕುಶಿ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಹೊಳ್ಳರ ಎಂದಿನ ಅದ್ಭುತ ಉತ್ಸಾಹದ ಭಾಗವತಿಕೆ. ಹೊತ್ತು ಕಳೆದಂತೆ ಮೆರುಗನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು. ಜತೆಗೆ ಸುಧನ್ವನಾಗಿ ಸುಣ್ಣ೦ಬಲ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ ಅದ್ಭುತ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ತನ್ಮಯರಾಗಿ ಅವರ ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅಲಿಸುವುದೇ ಒಂದು ಪುಣ್ಯ.ಪ್ರಭಾವತಿಯಾಗಿ ವಾಸುದೇವ ರಂಗ ಭಟ್ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಕೂಡ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾದಂತೆ ಅನ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗು ಶಬ್ದ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಸಾಕಷ್ಟು ಇದ್ದರೂ ಯಾಕೋ ಶ್ರುತಿಯ ಅಸಮರ್ಪಕದಿಂದ ಸಹಜ ಆಕರ್ಷಣೆ ಇರರಲಿಲ್ಲ.

ಸತಿಗೆ ಶೋಡಷದ ಪದದಿಂದ ಹಿಮ್ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಹೊಳ್ಳರ ಜತೆಗೆ ಬಲಿಪ್ಪರು ದ್ವನಿಗೂಡಿಸಿದಾಗ ನೆರೆದಿದ್ದ ಜನರ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇಲ್ಲ.ಹೊಳ್ಳರು ತಮ್ಮ ಜಾಗಟೆಯ ಬದಲಾಗಿ ಬಲಿಪ್ಪರ ಜಾಗಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಅತಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಲೇ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಾಳ ಹಾಕಿ ಪದ ಹೇಳಿದಾಗ ನೆರೆದಿದ್ದ ಜನ ಕರತಾಡನ ಮಾಡಿ ಸಂತಸ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದರು.

ಅರ್ಜುನನಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಅಮೋಘ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿದರು. ಅರ್ಜುನ ಕೃಷ್ಣರ ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರ ಬಲಿಪ್ಪರು ಗತಕಾಲದ ಯಕ್ಷವೈಭವ ಎಂದರೆ ಏನು ಎಂದು ತೋರಿಸಿದ ಹಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ವಿಷ್ಣು ಶರ್ಮ ಸಮಯೋಚಿತ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಮೆರೆದರು. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಮಂಗಳ ಹಾಡಿದಾಗ ನೆರೆದಿದ್ದ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಂತ್ರಿಪ್ತಿಯ ಮನೋಭಾವ. ನೇತ್ರ ಮನಸು ಕರ್ಣ ಜತೆಗೆ ಉದರವನ್ನೂ ತ್ರಪ್ತಿ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ನೆರೆದವರು ಸಂಪ್ರೀತರಾದರು.ಅದ್ಭುತ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಗೆ ಬಲಿಪ್ಪರು ಮಂಗಳ ಹದಿ ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೇ ವಿಡಿಯೋ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಬೆಳಕು ಕೂಡ ನಂದಿಸಿದಾಗ ತಿಳಿದದ್ದು ಕತ್ತಲೆಯಾಗಿದೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಉರಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು. ಅಷ್ಟೊಂದು ತಲ್ಲೀನರಾಗಿ ಯಕ್ಷ ಸಿಂಚನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಮುಗಿದು ಹೋಯಿತೆ ಇಂದಿನ ದಿನ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಹಿರಿಯರ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸ್ಮರಣೆ ಇಂತಹ ಕಿರಿಯರನ್ನು ಪಡೆದ ಹಿರಿಯರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಧನ್ಯರು.