"ಇದು ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲದ ಚಿಂತನ"

Monday, January 25, 2021

ಸಂಗೀತ ದಹನ

ಸಂಗೀತ ದಹನ

ಸತ್ಯ ನ್ಯಾಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ  ಆದರೂ ನಮ್ಮಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಅದು ಬೇರಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ‌ ಹಾದಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಕಡಿಸಿದರು ಅಂತ ನಾವು ಅಂದುಕೊಂಡರೆ,ನಮ್ಮ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಅವರು ಕೆಟ್ಟರು ಎಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನನಗೊಬ್ಬ ಮಲಯಾಳಿ ಮಿತ್ರನಿದ್ದಾನೆ ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ನವನು.. ಮಿತ್ರ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಕ್ಷೀದಾರ ಎನ್ನಬಹುದು. ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರೆ ನನ್ನ ಸಂಗ್ರಹದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಒಂದಷ್ಟು ಆಸ್ವಾದಿಸಿ ಒಂದಷ್ಟು ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯುದು ವಾಡಿಕೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಅದ್ಭುತ ಮನುಷ್ಯ ಎ‌ನ್ನಬೇಕು. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಹವ್ಯಾಸದಂತೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅದ್ಭುತ ಜ್ಞಾನವಿದೆ. ಸ್ವರ ಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಅರಿವಿದೆ. ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕ ದಾಸೇಟ್ಟನ ಪರಮ ಅಭಿಮಾನಿ. ಮತ್ತೆ ಕೇಳಬೇಕೆ? ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ನನ್ನ ಕುತೂಹಲವೂ ರಸಭರಿತವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಹಾಡಿನ ರಾಗ ಭಾವವನ್ನು ತಟ್ಟನೇ ಹೇಳಿಬಿಡುವ ಈತನ ಹವ್ಯಾಸ ಮನೋರಮಣೀಯ.

          ಬರೀ ಸಂಗೀತವಾದರೇನು ಸ್ವಾರಸ್ಯ? ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಕಥಕ್ಕಳಿ ಚೆಂಡ ಮೇಳ ಇದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹರಟುತ್ತಾನೆ. ಸಂಗೀತ ರಸಿಕತನವೆಂದರೆ ಹಾಗೆ ಅದಿದ್ದರೆ ಕಾಲಯಾಪನೆ ಎಂಬುದಿಲ್ಲ ಅಂತ ನನ್ನ ಭಾವನೆ. ಯಾಪನೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸಲ ಇಲ್ಲಿನ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಆನಂತರ ನಮ್ಮ ಭೇಟಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ಬಂದವನು ಒಂದಷ್ಟು ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿಯೇ ಬಿಟ್ಟ.

ನಾನು ಕೇಳಿದೆ. “ಎಂಙನೆ ಇಂಡಾಯಿರುನ್ನು ಕಳಿ?  (ಹೇಗಿತ್ತು ಆಟ)”

ಆತ ಹೇಳಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸ್ವಾರಸ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಜರಿಕೆ. “ಎಂದೊರು ಪಾಡಾ...?(ಎಂಥಾ ಅವಸ್ಥೆ ?)”

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳುವ ಆತ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು ಅಚ್ಚರಿ ಎನಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಆತ ಹೇಳುವಂತೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಿನಿಮಾದವರು ಒಂದಷ್ಟು  ಕೆಡಿಸಿದರು.  ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹಲವು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕೆಡಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಯಕ್ಷಗಾನವೂ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತಾ ಇದೆ. ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ?  ಅದೊಂದು ಆನಂದ ಭೈರವಿ ರಾಗ ಹಾಡಿದರು, ಎಂತಹಾ  ಅವಸ್ಥೆ,  ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆಗಳಲ್ಲೂ  ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಯಕ್ಷಗಾನದಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ  ಕಲೆಯಲ್ಲಿ  ಈ ರೂಪದಲ್ಲೂ  ಅದು ಬಳಕೆಯಾಗ್ತಾ ಇದೆ.  ಆತ ಹೇಳಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸತ್ಯಾಂಶವಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಶಿಸುವಷ್ಟು ಸಂಗೀತ ಜ್ಞಾನ ನನಗೂ ಇಲ್ಲ.  ಇದು ಆತ ಹೇಳಿದ್ದರ ಸಾರಾಂಶ ಅಷ್ಟೇ. ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯಕ್ಷಗಾನವೂ ತನ್ನ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಇದೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಅನುಸರಣೆಯಲ್ಲ, ಅನುಕರಣೆ ಇರುವುದು.  ಒಂದು ಕಲೆಯ ಅನುಕರಣೆ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಅಗೌರವಿಸಿ ಲೇವಡಿಯಾಡಿದಂತೆ.  ನನ್ನ ಆ ಕಕ್ಷೀದಾರ ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ಮಾತು ಹೇಳಿದ ಜೇಸುದಾಸ್ ಆಗಲಿ ಬಾಲಮುರಳಿಯಾಗಲೀ ಅಂತಹ ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಾಯಕರಾಗಲಿ ರಾತ್ರಿ ಬೆಳಗಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದಲ್ಲ. ಸಂಗೀತದ ಹಿಂದೆ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಪರಿಶ್ರಮ ಇದೆ. ಸತತ ಅಭ್ಯಾಸ ಇದೆ.  ಸಂಗೀತವೆಂದರೆ ಹಾಗೆ. ಅದನ್ನು ಅನುಕರಿವುದು ಅದು ಅಗೌರವ ತೋರಿದಂತೆ.  ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಗದಿಂದ ತೊಡಗಿ ವಿಳಾಸವಿಲ್ಲದೇ ಅಲೆಯುವಂತೆ ನೋಡುವಾಗ ಅಯ್ಯೋ ಸಂಗೀತದ ಅವಸ್ಥೆಯೇ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ

ಸಂಗೀತ ಬಂದು ನಮ್ಮ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ದೂರ ಸರಿದು ಕೆಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವಂದುಕೊಂಡರೆ ಆತ ಯಕ್ಷಗಾನದಿಂದ ಸಂಗೀತ ಕೆಟ್ಟು ಹೋಯಿತು ಅಂತ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.  ಸಂಗೀತವೆಂದರೆ ಶುಭ್ರವಾದ ವಸ್ತ್ರದಂತೆ ಯಾವ ನೀರಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ತೆಗೆಯುತ್ತೇ ವೋ ಆ ನೀರಿನ ಗುಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಶುಭ್ರವಾದ ನೀರಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದರೆ ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಶುಭ್ರವಾಗಿ ನಳ ನಳಿಸುತ್ತದೆ. ನೀರು ಮಲಿನವಾದರೆ...??   ಸಂಗೀತ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದಾಗ...? .ಮತ್ತೆ ಹೇಳಬೇಕಿಲ್ಲ.  ಮಾತಿಗೆ ಮಾತು ಎಸೆದು ಚರ್ಚಿಸಿ ಆತನ ವಾದವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಮ್ಮ ವಿಕಟ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಳೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಸತ್ಯ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಬರುತ್ತ ಇದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿರಬೇಕು.

ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳು ಅದೆಷ್ಟೋ ಇವೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಧ್ಯಯನ ಬೇಡ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿತ್ತು ಇದು ಅದಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದತ್ತವೂ ಚಿತ್ತ ಸಂಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ತಿಳಿದು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೆಡಿಸುವತ್ತ ಹಪ ಹಪಿಕೆ ಸದಾ ಇರುತ್ತದೆ. ಅತ್ತ ಸಂಗೀತವೂ ಇಲ್ಲ. ಇತ್ತ ಯಕ್ಷಗಾನವೂ ಇಲ್ಲ. ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರು ನಾವು.

 ವಸ್ತ್ರವೇನು  ಯಾವ ನೀರಲ್ಲಿಯೂ ಅದ್ದಿ ತೆಗೆವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಮಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಅಭಿರುಚಿ. ಆದರೆ ವಸ್ತ್ರ ನಮ್ಮದಾಗಿರಬೇಕು. ಯಾವುದೋ ವಸ್ತ್ರ ನಮ್ಮಂತೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಧರಿಸುವಂತಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಮಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನಮಗೂ ಇಲ್ಲ.

ಸಂಗೀತದಂತೆ ಯಕ್ಷಗಾನವೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲೆ.  ಅದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗುಣ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೂ ಇದೆ. ಅದನ್ನು  ಗೌರವದಿಂದ ಅನುಸರಿಸುವ ಬದ್ದತೆ ನಮ್ಮಲಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಅದಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನಾವೇ ಹೊಣೆಗಾರರು ಹೊರತು ಪ್ರಾಚೀನದಿಂದ ಹರಿದು ಬಂದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.   ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯತೆ ಇಲ್ಲ ಅಂತ ಅದನ್ನು ಕೆಡಿಸುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ  ನಮಗೆ ಬರಬಾರದು.  ಯಾವುದನ್ನೋ ಅನುಕರಿಸಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಉಳಿದ ಕಲೆಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುವಂತಹ ಪ್ರಮೇಯ ಉಂಟಾಗಬಾರದು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಸ್ವಂತವಾದ ಗುಣಗಳಿವೆ.    ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ದಾಖಲಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಕಸಿಕಟ್ಟಿ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಿಯ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಅದನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಕಲೆಯ ಎರವಲು ಇಲ್ಲದೆ ಅದನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಈ ನೀರು ಶುಭ್ರವಾಗಿದೆ. ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಅದ್ಧಿ ಈ ನೀರನ್ನು ಮಲಿನ ಗೊಳಿಸದೇ ಶುಭ್ರವಾಗಿ ನಮಗಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕು.

 ಈಗ ಯಕ್ಷಗಾನದಿಂದ ಸಂಗೀತ ಕೆಟ್ಟಿತು ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೂ ಒಂದಷ್ಟು ಕಲೆಗಳ ಧ್ವನಿಯೂ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ  ಈ ಹಂಗಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಖಂಡಿತಾ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.. ಅದೊಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಭವ್ಯವಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಕಲೆ. ಅದು ಹಾಗೇ ಉಳಿಯಲಿ.