ಮೈಸೂರು ನಗರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ

ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎಂದೂ ಹುಸಿಯಾಗಿಸದೆ ಬಯಸಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಕಲೆಯ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸುವ ಕಲಾವಿದ ಬ್ರಹ್ಮ ಬಲಿಪ್ಪರ ಆಗಮನ, ಅದೂ ನೆರೆಯ ನಗರಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ...!!! ಈ ಸುದ್ದಿಯೇ ನಮ್ಮಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಂಚಲನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತ್ತು.ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಆ ಮಹಾ ಕಲಾತಪಸ್ವಿಯ ತಪಸ್ಸಿನ ಮಹಿಮೆಯ ಬಿಂದುಗಾತ್ರದ ದರ್ಶನವಾದರೂ ಅದು ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ಅಂತ ತಿಳಿದುಕೊಂಡವರಿಗೆ ಇದು ಒಂದು ಸುಯೋಗವೇ.ಯಾವುದೇ ಆಡಂಬರದ ಪ್ರಚಾರ ಬಯಸದ ಸರಳತೆಯ ಪ್ರತೀಕ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆಂದರೆ..?

ಹೌದು ಕಳೆದ ಆಗಸ್ಟು 15 ರಿಂದ ಬಲಿಪ್ಪರು ಮೂರುದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮೈಸೂರಿನ ಪುಣ್ಯವಂತ ಕಲಾಭಿಮಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ತಣಿಸಿದರು.ಅವರ ಕಿಂಚಿತ್ ಕಲಾಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಯಿಂದ ಮಿಂದವನು ನಾನು. ಬಲಿಪ್ಪರ ಪದ ಸಿಂಚನ ಸೋಕಿಸುವ ಸದವಕಾಶದಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಅಂತೇ ಅಂದು ಶನಿವಾರ ನಿಗದಿಯಂತೆ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಜತೆಯಾದರು.


ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲಿ, ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಲಿ ಬಲಿಪ್ಪರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡರೆ, ಅದು ಕೇವಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ಆ ಮಹಾವ್ಯಕ್ತಿಗೆವಿಶೇಷವೇನೂ ಆಗುವದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಸಂಭಂಧಿಸಿದ ಕರ್ತೃವಿನ ಧ್ಯೇಯವೇ ಸ್ತುತ್ಯರ್ಹವಾಗುವುದು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈ ಅವಕಾಶ ಲಭಿಸಿದರೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಯೋಗ್ಯತೆ ಹಿರಿಮೆ ಗರಿಮೆಗಳೂ ಅಧಿಕವಾಗುವುದು. ಬಲಿಪ್ಪರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಯಾವುದೇ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸತಲ್ಲ. ನನಗಂತೂ ಅದೆಷ್ಟೋ ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟ , ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಕಂಡು ಪುಳಕಿತಗೊಂಡ ಘಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಮನಃಪಟಲದಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಅದು ತಾಯಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಡಿಸಿದ ಕೈತುತ್ತಿಗೆ ಸಮಾನ.ಅದರ ರುಚಿಯ ಸೊಗಡನ್ನು ಪುನಃ ಸವಿಯುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಅವಕಾಶ.

ಬಲಿಪ್ಪರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಎಂದರೆ ಅದು ಹೇಗಿರಬೇಕೋ ಹಾಗೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವೆತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ತುಂಬಿದ ಸಭಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಇಲ್ಲ. ಅದು ನಿತ್ಯ ಪ್ರವಹಿಸುವ ಮಂದಾಕಿನಿಯಂತೆ ನಿತ್ಯ ನೂತನ. ಮುತ್ತುರತ್ನ ಚಿನ್ನ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ ಬೇಕೇ.? ಅವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿಉವ ಮನಸ್ಸು ಬೇಕು ಅಷ್ಟೇ.ಅಂದು ನಾವು ಮೊದಲು ಹೊಕ್ಕಿದ್ದೆ ಚೌಕಿಗೆ.ಅದಾಗಲೇ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ನುರಿತ ಹಲವು ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರ ಗಡಣ ನಿಡ್ಲೆ ಗೋವಿಂದಣ್ಣನ ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಲಿಪ್ಪರ ತಾಳಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದ ಸುಬ್ರಾಯ ಹೊಳ್ಳ ರಂತೂ ಈ ಕಲಾ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ರೋಮಾಂಚಿತರಾದಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಅತಿ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರು ಈ ಮಹಾ ಕಲಾತಪಸ್ವಿಗೆ ತೊಟ್ಟ ವೇಷದಲ್ಲೇ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಹಾಕಿ ರಂಗವೇರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಬೆರಗಾಗುವ ಸರದಿ ನನ್ನದು. ಅದನ್ನು ನೋಡುವ ಅಪೂರ್ವ ಘಳಿಗೆ ನನ್ನದು.

ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಭಾವದಿಂದ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಹರಸಿ ಕಳುಹಿಸುವ ಬಲಿಪ್ಪರು ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಮೇರು ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಸರ್ವ ವಿದಿತ. ಇಂದಿನ ಹಲವು ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರು ಅವರ ಗರಡಿಯಲ್ಲೇ ಪಳಗಿದವರು. ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತ ಹೊರಟರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಕಲಾ ಗುರುಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಇರಬಹುದು... ಆರಂಭಿಕ ಪದಗತಿಯ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಿರಬಹುದು ಆದರೆ ಬಲಿಪ್ಪರೆಂಬ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕರಾದರೆ ಅದು ಕಲಾವಿದನ ಭಾಗ್ಯ. ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಸಂಗ ನಡೆಯನ್ನು ಬಲಿಪ್ಪರಷ್ಟು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬೇರೊಬ್ಬರಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಹಲವು ಕಲಾವಿದರು ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪ್ಪರ ಸಮರ್ಥ ಉಪದೇಶವೇ ಕಾರಣ. ಯಾರೊಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನು ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾರ. ಇಂದು ಕೂಡ ಅತೀ ಸಣ್ಣವರಿಗೂ ಅಷ್ಟೇ ತಾಳ್ಮೆ ಹಾಗು ಶ್ರದ್ದೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಅವರ ಗುಣ ಅದು ನಿಸ್ವಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಉಪದೇಶ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಬಲಿಪ್ಪ ಎಂಬ ಮಾಹವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾಲದ ಜೀವಿಗಳು ನಾವಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆ ಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಚೌಕಿಯ ವಾತಾವರಣ ತುಂಬಾ ಉಲ್ಲಸಿತವಾಗಿತ್ತು. ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಚೌಕಿಯ ವಾತಾವರಣ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದಂತಹ ಕೂಡು ಕಲೆಗೆ ಇದು ತುಂಬಾ ಅವಶ್ಯ ಕೂಡ. ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಸ್ತು ಆತ್ಮೀಯತೆ ಮತ್ತು ಅನಗತ್ಯ ವಾಸನಾರಹಿತ ವಾತಾವರಣ ಕಂಡಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹೇಳಿತು ಖಂಡಿತ ಇವತ್ತು ಆಟ ರೈಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂತಹ ಕಡೆ ಇರುವ ಗುಟ್ಕ, ಧೂಮ ಪಾನ ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ವಾಸನೆಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತೆ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂತು.


ಶಿಸ್ತು ಬದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಹಿಮ್ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಕೆಂಪು ಪೇಟದೊಂದಿಗೆ ಗೆ ವೇದಿಕೆ ಏರಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಸಂತಸ ತಂದಿತು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಇದು ತೀವ್ರ ಕಡೆಗಣನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಕ್ರಮ. ಬಹುಷಃ ಬಲಿಪ್ಪರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟದಲ್ಲಿ ಪೇಟ ಧರಿಸದೆ ಬಂದದ್ದು ನಾನು ನೋಡಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ವೇದಿಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ಕೊಡುವಂತಹ ಕ್ರಮ.ಅಂದಿನ ಪ್ರಸಂಗ ರೇವತಿ ಕಲ್ಯಾಣ. ಬಹುಶಃ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರಸಂಗ. ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟಕರ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುವ ಪ್ರಸಂಗ. ಅದನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ಸಲೀಸಾಗಿ ಅಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.

ರೈವತ ಮಹಾರಾಜನಾಗಿ ಕುಂಬ್ಳೆ ಶ್ರೀಧರ, ರೇವತಿಯಾಗಿ ಕೆದಿಲ ಜಯರಾಮ , ಹಂಸ ಡಿಬಿಕರಾಗಿ ನಿಡ್ಲೆ ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ ಮತ್ತು ಸುಬ್ರಾಯ ಹೊಳ್ಳ ಕಾಸರಗೋಡು ಮುತುವರ್ಜಿ ಮೆರೆದರು. ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನ ಬಣ್ಣದ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಶಿರ್ವಪ್ರಸಾದ್ ಭಟ್ ಉತ್ತಮ ಎನ್ನಬಹುದಾಂತ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ಜಯಪ್ರಕಾಶ ಪೆರ್ಮುದೆ ಅಂತೂ ತುಂಬಾ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಯಕ್ಷಗಾನೀಯ ಕೃಷ್ಣ ವೇಷ ತುಂಬಾ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿತ್ತು. ಬಲರಾಮನಾಗಿ ಸದಾಶಿವ ಕುಲಾಲ್ ಪಗಡಿ ಧರಿಸಿ ಗಧಾಧಾರಿಯಾಗಿ ಬಂದದ್ದು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮಹೇಶ ಮಣಿಯಾಣಿಯಂತೂ ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಜೀವ ತಳೆದು ಮಿಂಚಿದರು.


ಹಿಮ್ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಗೋರೆ ಮತ್ತು ನಿಡ್ಲೆ ಅಜ್ಜನ ಪಟ್ಟ ಶಿಷ್ಯ ದೇಲಂತ ಮಜಲು ಅದ್ಭುತವಾದ ಹಿಮ್ಮೇಳ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಎಂದಿನಂತೆ ತೆಂಕು ತಿಟ್ಟಿನ ಆಗ್ರಾ ಪಂಕ್ತಿಯ ಹಿಮ್ಮೇಳ ಇವರದ್ದು. ಬಲಿಪ್ಪರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಜತೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷೆಯಂತೆ ನೀಡಿದರು. ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾತ್ರ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಿಗೆ ಭಾಗವತಿಕೆಗೆ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಮಯ್ಯ ಸಿರಿಬಾಗಿಲು ಕುಳಿತು ನಂತರ ಪ್ರಸಾದ ಬಲಿಪ್ಪರಿಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದರು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಲಿಪ ನಾರಯಾಣ ಭಾಗವತರು ನಿರೀಕ್ಷೆಯಂತೆ ಸೇರಿದ್ದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಣಿಸಿದರು.

ಇಂತಹ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ಕೆ ಎಂ ಪ್ರವೀಣ್ ಕುಮಾರ್ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ ಅಪರಿಚಿತರಾದ ಮಹಾವ್ಯಕ್ತಿಯೋಬ್ಬರು ಈ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರವ್ರಿತ್ತರಾಗಿ ಯಕ್ಷಗಾನವೇ ಬೇಕು ಅದೂ ಬಲಿಪ್ಪರು ಬರಬೇಕು ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯದಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ದುಡಿದರು.ನಾವೆಲ್ಲಾ ಅವರಿಗೆ ಆಭಾರಿಗಳು.ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಂಡು ಮನಸ್ಸು ಸಂತ್ರಿಪ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ ಬಂತು. ಅತಿ ಭಾರವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೊತ್ತು ಕೊಂಡು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಂತಹ ಯಕ್ಷಗಾನ ಎಂದು ಕಂಡೆನೋ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತ ಸರಿ ಸುಮಾರು ನಡುವಿರುಳು ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದೆವು.