ಮಿತ್ರನ ವರ್ಗಾವಣೆ

ಅತ್ಮೀಯ  ಮಿತ್ರ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ತುಮಕೂರಿನ ಸಿದ್ದಗಂಗಾ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ವರ್ಗವಾದರು. ಮೊದಲ ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಗೂಗಲ್ ಟಾಲ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಬ್ಬಣ್ಣನ ಹೆಸರ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಚುಕ್ಕೆ ಹಸುರಾಗಿರದೆ ನಸು ಕಪ್ಪಾಗಿ ಗೊಚರಿಸಿ ಅವರ ಗೈರು ಹಾಜರಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಹೌದು ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡರು. ನಮ್ಮ ಮಿತ್ರ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂದರೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣನ ವರ್ಗಾವಣೆ. ನಿತ್ಯವೂ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹರಟುವ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ದೂರದ ಉಜಿರೆ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಅಯ್ಯನ ಕೃಪಾ ಛತ್ರದ ಒಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು, ಅಂದರೆ ಉಜಿರೆ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪನವನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ವೃತ್ತಿ ರೀತ್ಯಾ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆ. ತುಮಕೂರಿನ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ಐ ಪೋಡ್ ಕಿವಿಗೆ ಇಟ್ಟು ಕೇಳೀದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಳಿ ಸಾಕಾದಾಗ “ಇನ್ನು ಹೊಸತ್ತು ಯಾವುದು ಇದೆ ರಾಜಣ್ಣ ?” ಎಂದು ಕೇಳುವ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ,ತುಮಕೂರಿನ ಧೂಳಿನ ರಸ್ತೆಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ದೂರದ ಉಜಿರೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. ಈಗ ಉಲ್ಲಾಸದ ಲವವಲವಿಕೆಯ ಸುಬ್ಬಣ್ಣನಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಕೇಳುವಂತಾಗಿದೆ  “ ಹೊಸತ್ತು ಏನಿದೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ?”

ಹೌದು, ಈಗ ಊರಲ್ಲಿ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ..(ನಾವು ಮಿತ್ರರು ಇಲ್ಲದೆ) ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಪ್ತಾಹ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಐ ಪೋಡ್ ತೆಕ್ಕೋಂಡು , ಬಿಡುವು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆ, ಬಯಲಾಟದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಕೇಳುತ್ತ ಸುಖಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನನಗಂತೂ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಊಟ...ಊರಿನ ಆಟಾ ಆಹಾ ಸುಬ್ಬಣ್ಣನ ಭಾಗ್ಯವೇ.?

 ತಾಳಮದ್ದಲೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಕೇಳಿ ಎಂಜಾಯ್ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವುದಿನ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ..ಇದೊಂದು ಬಗೆಯ ಅನುಭವ...ನೀವು ಮದುವೆ ಜಂಬರದ ಅಥವಾ ಇನ್ಯಾವುದೋ ಸಮಾರಂಭದ ಊಟ ಗಡದ್ ಹೊಡೆದು ಹೊಟ್ಟೇ ತುಂಬಿಸಿ ಕೊಂಡರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಡುಗೇ ಶಾಲೆಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಅಡುಗೆ ಭಟ್ಟರಲ್ಲಿ ಕುಶಲ ಸಮಾಚಾರ ಮಾತಾಡುತ್ತ.. ಇವತ್ತು ಸಾರು ಲಾಯಕ್ಕಾಗಿದೆ ಅಂತ ಒಂದು ಸ್ಟೀಲ್ ಲೋಟಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ಚಪ್ಪರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಹಾಗೆ. ಈ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆ ಗಾನವೈಭವ ಆಟ ಇವುಗಳ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ನಂತರ ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವುದೆಂದರೆ ಈ ಸಾರು ಲೋಟಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ಕುಡಿದಂತೆ. ಅದರ ಅನುಭವ ಸವಿದವನೇ ಬಲ್ಲ. ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಉಪಾಹಾರಕ್ಕೆ ಅವಲಕ್ಕಿ ಉಪ್ ಕರಿ ಮೂರು ಮೂರು ಸಲ ಹಾಕಿಸಿ ತಿಂದರು ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲವು ಆದ ಮೇಲೇ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಐದು ಬೆರಳು ತುದಿಗೆ ಬಂದಷ್ಟು ಅವಲಕ್ಕಿಯ ಉಪ್ಕರಿಯನ್ನು ಬಾಚಿ ಕೈಗೆ ಹಾಕಿ ತಿನ್ನದೇ ಇದ್ದರೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಆಗುದಿಲ್ಲ. ಉಪ್ಕರಿಯ ವಿಶೇಷತೆಯೇ ಅದು.

ಹೀಗೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಇತ್ತಿಚೆಗೆ ಪೆರಡಾಲದ ಗಾನ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಅಂಗದ ಸಂಧಾನ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆ ಹಾಗೂ ಉಜಿರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಲವು ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಗಳ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಉತ್ತಮ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೂಟವನ್ನು ಸವಿದ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಪೆರಡಾಲದ ಗಾನವೈಭವ ಕೆಲವೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಪದಗಳನ್ನು ಕೂಡಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆವ ಗಾನ ವೈಭವಗಳಲ್ಲಿ ಪದೆ ಪದೆ ಮರುಕಳಿಸುವ ಪದಗಳು ಒಂದು ವಿಧದ ಏಕತಾನತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಪದಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವವರು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಹರಿಸುವಂತಾಗಬೇಕು. ಇದು ಕೇವಲ ಗಾನ ವೈಭವಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯಾಗಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನವಾಗಲಿ ಇದರಿಂದ ಹೊರತಲ್ಲ. ಆ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪೆರಡಾಲದ ಗಾನವೈಭವದಲ್ಲಿ ಬಹುವಂಶ ಪದಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದರೆ, ಪಂಚವಟಿ, ಗಧಾಯುದ್ದ , ದಕ್ಷಾಧ್ವರದ ಪದಗಳೂ ಹಲವು ಸಲ ಕೇಳೀದ ಮತ್ತದೇ ರಾಗವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಭಾಗವತರಿಗೆ ಸವಾಲೆನಿಸುವಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಂತಾಗಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಗಬಹುದಲ್ಲವೆ.

 ಪೆರಡಾಲದ ಗಾನವೈಭವದ ಝಲಕ್

ಉಜಿರೆಯಲ್ಲಿ ಜರಗಿದ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಸ್ವಾದಿಸುವ ಭಾಗ್ಯ ಲಭಿಸಿತ್ತು. ಒಂದು ಭೀಷ್ಮ ಪರ್ವ ಇನ್ನೊಂದು ಶಲ್ಯ ಸಾರಥ್ಯ. ಭೀಷ್ಮ ಪರ್ವ ದಲ್ಲಿ  ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಜತೆಗಾರಿಕೆಯ ಸಂವಹನವನ್ನು ತುಂಬುವ ಹಿಮ್ಮೇಳ ಕಲಾವಿದರಾದ ಅಮ್ಮಣ್ಣಾಯ, ಗೋರೆ ಮತ್ತು ದೇಲಂತ ಮಜಲು ಅವರ ವೈಭವದ ಸಾಥ್ ಕಣ್ಣಾರೆ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯನ್ನು ಸವಿದ ಅನುಭವ ನೀಡಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದವನ್ನು ಹಲವು ಸಲ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ ಕೇಳುವ ತುಡಿತವನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿವುದು ತುಂಬ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೇ ಇದರಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನಾಗಿ ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಷಿ, ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ವಾಸುದೇವ ರಂಗ ಭಟ್ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮಿಂಚಿದರು. ಅರ್ಜುನನ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ವಾದಿರಾಜ ಕಲ್ಲೂರಾಯ ಭರವಸೆಯ ಯುವ ಅರ್ಥಧಾರಿಯಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಇಂದಿ ಹೊಸ ಚಿಗುರಲ್ಲೂ ಆಶಾಭಾವನೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಹಿತಮಿತವಾದ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯ ಅರ್ಜುನ.

ಭೀಷ್ಮ ಪರ್ವ ಉಜಿರೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ

ಇನ್ನು ಶಲ್ಯಸಾರಧ್ಯದ ಹಿಮ್ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶ ಪದ್ಮನಾಭ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರ ಮದ್ದಲೆ ವಾದನ. ಅದ್ಭುತ ಹಸ್ತದ ಈ ಮದ್ದಲೆ ವಾದಕರ ಮದ್ದಲೆ ವಾದನ ಸವಿಯುವುದೇ ಒಂದು ಸೊಗಸು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವತರಾದ ಕನ್ನಡಿಕಟ್ಟೆ ಯವರ ಭಾಗವತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಅಂಶ ಯಾವುದು ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರಲಿಲ್ಲ ಯುವ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಭಾಗವರಾದ ಇವರು ತಾಳ ಬದ್ದವಾಗಿ ಹಾಡಿದರೂ ಶ್ರುತಿ ಲಯವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇನ್ನು ಸಾಧನೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಅತ್ಯವಶ್ಯ ಇದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.   ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಹಾಸ್ಯಮತ್ತು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದ ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಷಿಯವರ ಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣಂಬಲರ ಕೌರವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂವಾದದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಇಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ  ಈ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಜೀವತುಂಬಿದರೆ, ಕರ್ಣನಾಗಿ ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟರು ಶಲ್ಯ ಕರ್ಣ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿದರು.

ಶಲ್ಯ ಸಾರಥ್ಯ ಉಜಿರೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ

ಯಾವುದೋ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣದ ಕಡತವನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಯಾ ಕಡಿಮೆ ಗೊಳಿಸಿ ಧೋ ಎಂದು ಸುರಿದ ಮಳೆ ಛಾವಣಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಉಂಟಾದ ಶಭ್ದದ ನಡುವೆಯೂ ಇದನ್ನು ಒಂದು ರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದು ಈ  ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಗಳನ್ನು ಅಸ್ವಾದಿಸುವಾಗ, ಇದರ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕರನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯನ್ನು ನೋಡುವ ಕೇಳುವ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಅದನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಈ ಸುಬ್ಬಣ್ಣನ ವರ್ಗಾವಣೆಯೆ ಕಾರಣವಲ್ಲದೆ ಬೇರೇನು ಅಲ್ಲ. ಸುಬ್ಬಣ್ಣನ ಈ ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸದಿದ್ದರೆ ಹೇಗೆ? 

ಯಕ್ಷಚಿಂತನದ ಅನಾಮಿಕನ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ

 “ಯಕ್ಷಚಿಂತನ” ಈ ಪುಟ ಬರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿ ಸುಮಾರು ೨ ವರ್ಷ ಆಗಿರಬಹುದುದೇನೋ. ಇದು ಕೇವಲ ನನ್ನ ವ್ಯಯಕ್ತಿಕ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬರೆಯಲು ನಾನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಮಾಧ್ಯಮ. ಯಾವುದೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಇಲ್ಲವಾದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಯಸದೆ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೆ ಅಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಸೀಮಿತ ಮಿತ್ರ ಓದುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನನ್ನ ಈ ಪುಟಗಳು ಯಾರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆಯೊ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಈವರೆಗೆ ನಾನು ಯೋಚಿಸಿಲ್ಲ ಅಥವ ಯೋಚಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪುಟವಲ್ಲವೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಧಿ ಎನೂ ಇಲ್ಲ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬರೆದ ಒಂದು ಲೇಖನ ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಮಹತ್ವ ಅಲ್ಲದ ಲೇಖನ ನನಗರಿವಿಲ್ಲದೆ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದ ಬಗೆ ನನಗೆ ತುಂಬ ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸಿತು

ದೊಂದಿ ಬೆಳಕಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಹೀಗೊಂದು ಚಿಂತನ. ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ. 

.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಯಕ್ಷಗಾನ ವಿಷಯಗಳು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಅದು ಇಂತಹುದೇ ಆಗಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವೇನೂ ಇಲ್ಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರಗಳು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಮನಸ್ಸಿನ ಯೋಚನೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿಯಮಿತ ಕ್ರಿಯೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಗೆ ಹಲವು ಲೇಖನಗಳು ನನ್ನೆಣಿಕೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಇದರ ಯೋಗ್ಯತೆಯೋ, ಗುಣಾವಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ವ್ಯಾಕರಣ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಲೀ ನಾನೆಂದು ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ನಾನೆ ಹೇಳುವಂತೆ ಇರುವುದಾದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ಹುಚ್ಚು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಗಳು. ಹೀಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಣದ ನುಡಿನಮನಗಳು, ಹತ್ತು ಹಲವು ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದ್ದೆ. ಅದರಂತೆ ಇತ್ತೀಚೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ದೊಂದಿ ಬೆಳಕಿನ ಯಕ್ಷಗಾನದ ವೀಡಿಯೋ ಸಿ.ಡಿ. ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಲೇಖನ ಬರೆದಿದ್ದೆ. ನಿಜಕ್ಕಾದರೂ ಇದೆಲ್ಲ ಅಧಿಕಪ್ರಸಂಗ ಎಂದು ಹಲವು ಸಲ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಎಂದು ತಿಳಿದಷ್ಟು ಜಾಗರೂಕನಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದೆ. ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹೇಗೊ, ಅದು ಹಾಗಿರಲಿ. ಇಂತಹ ಲೇಖನವೊಂದು ಹಲವು 

ಮಹನೀಯರ ಗಮನಕ್ಕೆ ನನಗರಿವಿಲ್ಲದೇ ಬಂದುದು ನಾನು ಇಷ್ಟು ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 

ಲೇಖನ ಹೇಗೋ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತಿರಲಿ. ಆದರೆ ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಾರದೆ ತಮ್ಮದೇ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ “ಯಕ್ಷಚಿಂತನದ ಅನಾಮಿಕ” ಎಂಬ ತಲೆಬರಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ನನಗೆ ಅತೀವ ಗಾಬರಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. ನನ್ನ ಅನುಮತಿಯೆಂಬ ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಹೇಳುವ ಯೋಗ್ಯತೆ ನನಗಿಲ್ಲ ಆದರೂ ನನ್ನ ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯನ್ನಾದರೂ ಕೊಡಬಹುದಿತ್ತು , ಇದನ್ನು ನನ್ನ ಈ ಪುಟದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಾಲಂ ನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರೂ ಸಾಕಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಅನಾಮಿಕನಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದು ನನಗೆ ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್ ನ ಪುಟದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು ಅದೆಂತು ಅನಾಮಿಕನಾದೆನೊ? ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಔಚಿತ್ಯವೇನೋ  ಅದೂ ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಯಕ್ಷ ಚಿಂತನ ಆ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಯಿತಲ್ಲ ಅದೊಂದು ಹೆಗ್ಗಳಿಗೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲೇ?.

.

ಹೌದು, ಇದು ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯ ವಿಚಾರವೇ ಅಗಿದೆ. ನನ್ನ ಅನುಮತಿಯೋ ಅಥವಾ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುವುದೊ ಅದೆಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದು. ನಾನಂತು ಈಗ ಅದನ್ನು ಅಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲೂ ಇಲ್ಲ. ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವಷ್ಟು ಮಹನೀಯನು ನಾನಲ್ಲ ಎಂಬ ಪರಿಜ್ಞಾನ ನನಗಿದೆ. ಅದರೂ ಇಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ವವನ್ನು ನನ್ನ ಯಕ್ಷಚಿಂತನ ಪಡೆಯಿತಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಓದುಗರ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡೊಣವಲ್ಲವೆ.

 ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚೇನು ವಿವರ ನನಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮಿತ್ರರು ಕಳಿಸಿದ ಪುಟವನ್ನಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಉಡುಪಿಯ ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ. ಕಾಲೇಜಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರದ ಮುಖವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಚಿಂತನದ ಚಿಂತನೆಗಳು ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯಿತಲ್ಲ. ಇದು ನನ್ನ ಅನುಮತಿಯಾಗಲಿ ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಾರದೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರೂ ಅದು ಯಾವಬಗೆಯಲ್ಲೇ ಇರಲಿ ಅದೊಂದು ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ತಾನೇ? ಆದರೂ ಮನದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುತ್ತಿದ್ದರೆ.. ಆ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಾನು ಅನಾಮಿಕನಾಗಿ ಬಿಟ್ಟೆನೆ? ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಚಿಂತನದ ಅನಾಮಿಕ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರು ಈ ಯಕ್ಷಚಿಂತನದ ಪುಟಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕೂಲಂಕೂಷವಾಗಿ ನೋಡಿರುತ್ತಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನನ್ನ ವಿಳಾಸ ಕೊಟ್ಟು ಸ್ವವಿವರವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೊಟ್ಟು ಕರೆ ಮಾಡಿ ವಿಡಿಯೋ ಡಿ. ವಿ.ಡಿ.ಯನ್ನು ತರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರೂ ನಾನು ಅನಾಮಿಕನಾದ ಬಗೆ ಮಾತ್ರ ತುಂಬ ವಿಚಿತ್ರವಲ್ಲವೆ? ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಅನಾಮಧೇಯನಾಗಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಈ ಮೂಲಕ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು. ನನಗರಿವಿಲ್ಲದೇ ಹೀಗೆ ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ  ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಯನ್ನು ತಿಳಿವ ಕುತೂಹಲವಿದೆ.  ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದವರಿಗೆ ಈಗ ಲೇಖನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುವ ಹಾಗಿದ್ದರೆ ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿ ಭಿನ್ನಹ. 

ಮರುಳು ಅಲ್ಲವೀ ಹವ್ಯಾಸ.

ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಳುವ ಹವ್ಯಾಸ ಹಲವು ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿದೆ. ಅದರಂತೆ ಹಲವು ಮಿತ್ರ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಹಿರಿದಾಗಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಕೇಳಿದ ಯಕ್ಷಗಾನದ ತುಣುಕು ಮರುದಿನ ಈ ಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ಈ ಮಿತ್ರ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಹವ್ಯಾಸ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ಹವ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರೂಪು ಕೊಟ್ಟ ಅಲ್ಪ ಸಮಾಧಾನ ನನಗಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಮಿತ್ರ ಬಳಗ ಪಸರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಬಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು.  ನಿತ್ಯವೂ ತಮ್ಮ ಮೈಲ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ತೆರೆಯುವವರಿಗೆ ಇದು  ಒಂದು ರೀತಿ ಮುದಕೊಡುತ್ತ ಬಂದಿದೆ ಅಂತ ನನ್ನ ಭಾವನೆ.

ಕೆಲವು ಸಮಯದ ಮೊದಲು ಎಂದೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸದ ಒಬ್ಬರು ಚಾಟ್ ಬೊಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ “ನಮಸ್ಕಾರ ಹೇಳಿ.  ದಯಮಾಡಿ ಯಕ್ಷಗಾನಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ ಮಾಡಬೇಡಿ ಅಂತ ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ ಒಂದು ಸಲ ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಯಾದೆ.ಅದು ಹೇಗೊ ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೈಲ್ ವಿಳಾಸ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿರುವ ಇವರಿಗೆ ಅದು ಹಲವು ರೀತಿ ಕಿರಿ ಕಿರಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು.

ಹೀಗಿದ್ದರು ಹಲವು ಸಹೃದಯ ಮಿತ್ರರ ಬಳಗವನ್ನು ಇದು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಿತ್ರರು ತಮ್ಮ ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಬರುವ ಈ ನಿತ್ಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುದಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿಂದಲೇ ಮುದದಿಂದ ತಮ್ಮ ದಿನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಇಲ್ಲಿಂದಲೂ ವೆತ್ಯಸ್ತ ರೀತಿಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಬದುಕನ್ನು ಸವೆಸುವ ಯುವ ಮಿತ್ರರೊಬ್ಬರಿಗೆ ನನ್ನ ಈ ತುಣುಕು ಪದಗಳೇ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಗೆ ರವಾನಿಸಿ ಎಕಾಂತದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳುವುದನ್ನು ಹವ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ನೆನಪನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ನನಗೆ ಒಂದು ಧನ್ಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ.

ತನ್ನ ಪ್ರತೀ ಹಾಡು ಕಳಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿ ಸಂತಸ ಪಡುವ ಮಿತ್ರರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬೈ , ದೆಹಲಿ, ಅಮೇರಿಕ, ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಎಂದು ಸುತ್ತಾಡುತ್ತ ಇದ್ದರೂ ಇವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತತ್ ಕ್ಷಣ ಬರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅಚ್ಚರಿಯ ಜತೆ ಸಂತಸವೂ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಪದಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದಿನದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಮಿತ್ರರು ಹಲವರು. “ ಇಂದಿನ ಪದ ಲಾಯಿಕ್ಕಿದ್ದು .” ಎಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊಟ್ಟರೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂತಸ.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನನ್ನ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸದಿಂದಲೋ ಅಥವ ಇನ್ನಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪದಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ "ಇಂದು ಪದ ಬೈಂದಿಲ್ಲೆ. ಪದ ಕಳಿಸಿ”

“ಕಳಿಸಿದ ಪದವನ್ನೇ ಪುನಃ ಕಳಿಸಿ ಮಾರಯ್ರೆ. ಅಡ್ಡಿಲ್ಲ” ಅಂತ ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಿತ್ರರೂ ಇದ್ದಾರೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲ ದಿನ ಕೇಳಿದ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪದದ ತುಣುಕನ್ನು ನಾನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿ ಮರುದಿನ ಮಿತ್ರ ಬಳಗಕ್ಕೆ ರವಾನೆ ಮಾಡುವುದು ಸಹಜ. ಅದನ್ನು ಎಷ್ಟು ಜನ ಕೇಳ್ತಾರೋ?  ಯಾವಾಗ ಕೇಳ್ತಾರೊ? ಇದನ್ನು ಯಾರು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೊ? ಈ ಬಗ್ಗೆ ಈವರೆಗೆ ನಾನು  ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಗಣಕ ಯಂತ್ರದ ಜ್ಙಾಪಕ ಕೋಶ (ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಮೆಮೊರಿ)ಯಲ್ಲಿ ಬೆರಳ ತುದಿಯ ಆಣತಿಗೆ ಕಾದು ಕುಳಿತ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಹಲವು ಸಲ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದಿದೆ  ಸುಮ್ಮನೇ ಮರುಳಲ್ಲವೆ? ಏನಿದೆ ಇದರಲ್ಲಿ? ಕಣ್ಣೀಗೆ ಜಡವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸದ ಈ ವಸ್ತುಗಳ ಪಂಕ್ತಿಗಳು,  ಏನಿವೆ ಇದರಲ್ಲಿ? ಅದರೆ ಇದು ಅಮೂಲ್ಯವೆಂದು ಅನ್ನಿಸುವುದು ನನ್ನಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ನನ್ನಂತೇ ಇರುವ ಮರುಳರನ್ನು (ಸ್ನೇಹದಿಂದ)  ನೋಡುವಾಗ. ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಮರುಳರು ಇದ್ದಾರೆ. ಅದು ನನ್ನ ಗೋಚರಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು ಮಾತ್ರ ಈ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ.

ನಾನು ಕಳಿಸಿದ ಪದಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಸಿ. ಡಿ. ಗೆ ರವಾನಿಸಿ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಕೇಳುವ ಹಲವು ಮಿತ್ರರು ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಳಿಸಿದ ಪದಗಳಿಗೆ ಅಂತ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮೀಸಲಿರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಒಂದು ಸಲ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಜತೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತು ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದಗಳನ್ನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೇಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅದು ನಾನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಪದಗಳೇ ಅವು ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಅರಿವಾದಾಗ ಬಹಳ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡರು. ಯಾರೋ ಅವರ ಮಿತ್ರರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ನನಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕಂಪನ್ನು ಹರಡಿ ಕೃತಾರ್ಥತೆ ನನಗಿದೆ. ಇಂದಿನ  ಎಫ್. ಎಮ್  ರೇಡಿಯೋ ಗಲಾಟೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಅಲ್ಪವಾದರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದಗಳು ಚೆಂಡೆ ಮದ್ದಲೆಯ ನಿನಾದ ಕೇಳಿಸುವಾಗ ನನಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅತ್ಮಾನಂದ ವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಯಕ್ಷಗಾನದ ತುಣುಕನ್ನು ರುಚಿ ನೋಡಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದರೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಖಂಡಿತ ಬರಬೇಕು ಎಂದವರು ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಬಂದವರು ಹಲವರು.ಹಾಗೆ ಬಂದವರು ತಮ್ಮವರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗದೆ ಅಧಿಕ ಸಮಯವನ್ನು ನನ್ನ ಬಳಿಯೇ ಕಳೆದು  ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಭಂಧಿಗಳ ಮುನಿಸಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರೂ ತಮ್ಮ ಹುಚ್ಚಿನ ಬಗ್ಗೆ ತಾವೇ ಅಭಿಮಾನ ಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಕಲಾಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಏನನಿಸಬಹುದು?

ಹತ್ತು ಹಲವು ಮನೋಭಾವ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕೆಲವರು ಬಲಿಪ್ಪರದ್ದು ಮಾತ್ರ ಸಾಕು ಎನ್ನುವವರು ಹಲವರಾದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಬಲಿಪ್ಪರು ಹೊಳ್ಳರು ಬಿಟ್ಟು ಬಾಕಿ ನೋಡುವ ಅನ್ನುವ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವಾಗ ವಿಬ್ಭಿನ್ನ ಮನೋಭಾವ ಕಂಡ ಅನುಭವ. ನಾನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಾಗ ನನ್ನ ಅಭಿಮಾನ ಇಷ್ಟ ಯಾವುದನ್ನು ನೋಡದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾವಿದರ, ಬಲಿಪ್ಪರಾಗಲಿ, ನಾವಡರಾಗಲಿ ಹೊಳ್ಳ ಪದ್ಯಾಣವೇ ಆಗಲಿ ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದು ಕೇವಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ.  ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಚ್ಚು ಕಟ್ಟಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದಾಗ ಸಿಗುವಂತೆ ಜೋಡಿಸಲು ಶ್ರಮವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದೆಲ್ಲ ಕೇವಲ ಆತ್ಮ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ.

ಅಂದು ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಥವಾ ಚೆಂಡೆ ಮದ್ದಳೆ  ಕೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ,ಬಯಲಾಟ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಕೇಳುವಂತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡರ್ ಮಾತಿರಲಿ ಊರಿಗೆ ಒಂದೊ ಎರಡೋ ರೇಡಿಯೋ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವದಲ್ಲವೆ? ವಾರಕ್ಕೊಂದು ಸಲ ಬರುವ ಬುಧವಾರದ ರಾತ್ರಿ, ಅಂದು ಮಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿ ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಘಂಟೆಯ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಕಾತರಿಸಿ ಪರರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೂರುವ ಕಾಲವು ಇತ್ತು. ಯಾರದೋ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರದೋ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕೇಳುವ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕಾಲವೊಂದು, ಇಂದು ಕೈ ಬರಳ ತುದಿಯ ಒತ್ತುವಿಕೆಗೆ ಗಣಕ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊಳಗುವ ಹಲವು ಯಕ್ಷಗಾನಗಳು, ಚೆಂಡೆ ಮದ್ದಲೆಯ ಲಯವಿನ್ಯಾಸ ಕೇಳುವಾಗ ಆಗುವ ಸಂತೋಷ, ಸಿಗುವ ಮನೋಲ್ಲಾಸ ಹಾಗೇ ಅದನ್ನು ಮಿತ್ರರಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಾಗ ಸಿಗುವ ಆನಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಅಪ್ಯಾಯಮಾನ.

ಅಗರಿ ಎಂಬ ಗಾನ ಕೋಗಿಲೆ

ಅಗರಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಭಾಗವತರು ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ರಾಮ್ ನರೇಶ್ ಮಂಚಿ

ಅಂದು ಶನಿವಾರದ ಒಂದು ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕಛೇರಿಗೆ ಹೊರಡುವ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿದ್ದೆ. ಜೇಬಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂದೇಶ ಗ್ರಹಿಸಿ ಮೆಲುವಾಗಿ ಕಂಪಿಸಿತು. ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ನೋಡುವಷ್ಟು ಸಮಯವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗೆ ಬಿಟ್ಟು ನಿತ್ಯ ನಿಯಮಿತ ದಿನಚರಿಯತ್ತ ಉದ್ಯುಕ್ತನಾದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ವಿರಾಮ ಸಿಕ್ಕಿ ಯಾರದೋ ಕರೆ ಬಂದಾಗ ಮರೆತು ಹೋದ ಸಂದೇಶ ತೆರೆದು ಓದುವ ಕೆಲಸ ನೆನಪಾಗಿ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನೋಡಿದೆ. ಮಿತ್ರರಾದ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ತುಮಕೂರಿನಿಂದ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸಿದ್ದರು. “ಮಧಾಹ್ನದ ವೇಳೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.”

ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ತುಮಕೂರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಣಲು ಬರುವುದೇನು ಹೊಸತಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಆ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಸದೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣನ ಕರೆ,

“ ನಾನು ಯಶವಂತಪುರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿದ್ದೇನೇ.” ಇದು ಸುಬ್ಬಣ್ಣನ ಮಾಮೂಲು ಕ್ರಮ. ಅವರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರೋಣವೆಂದು, ದ್ವಿಚಕ್ರ ಏರಿ ಯಶವಂತಪುರದತ್ತ ತೆರಳಿದೆ. ಮನೆಯಿಂದ ಐದು ನಿಮಿಷದ ಹಾದಿ. ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ಹತ್ತಿರದ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾ ಸುಬ್ಬಣ್ಣನ ಅರಸುತ್ತ ಕತ್ತು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ ಕಣ್ಣು ದೂರಕ್ಕೆ ಹಾಯಿಸಿದೆ. ಆ ಜನ ಮತ್ತು ವಾಹನದ ಮಧ್ಯೆ ಹುಡುಕುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟವೇ. ಅದರೂ ದೂರದಲ್ಲೇ ಕಪ್ಪು ಬ್ಯಾಗನ್ನು ಜನಿವಾರ ಮಾಡಿ ಹೆಗಲಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತುಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅತ್ತ ಹೋದ ನನ್ನ ಅನುಮಾನ ನಿಜವಾಗಿತ್ತು. ಅತ್ತ ಸರಿದು ಹಸ್ತಲಾಘವ ಇತ್ತು ಅವರನ್ನು ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿ ಕಛೇರಿ ಕಡೆ ಹೊರಟೆ.

ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಹೇಳಿದರು... “ಹಳೆಯ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಕ್ಯಾಸೆಟ ಕೆಲವು ತಂದಿದ್ದೇನೆ. ಎಲ್ಲಿಯೋ ಆದ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣವದು . ಅದನ್ನು MP3 ಮಾಡಿ ಕೊಡಬೇಕು.” ಎಂದಿನಂತೆ ಇದು ಕೂಡ ಮಾಮೂಲು ಮಾತುಗಳು. ಔಪಚಾರಿಕ ಮಾತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಕೂಡ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಕಛೇರಿಗೆ ಬಂದವರೆ..ಬ್ಯಾಗ್ ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಉಸಿರು ಬಿಟ್ಟು ನಮ್ಮ ತಿರುಗು ಆಸನದಲ್ಲಿ ಮೈಚೆಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು. ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿದ್ದ ಬಾಟಲ್ ನಿಂದ ಒಂದಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಗಟ ಗಟ ಕುಡಿದು.. ಬ್ಯಾಗಿನೊಳಗಿಂದ ಒಂದಷ್ಟು ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಹರಡಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ವಿವರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಅವಸರವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತ ಜತೆಗೆ ತಂದ ಕ್ಯಾಸೆಟ ಕೆಲವನ್ನು ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡರ್ ಗೆ ಹಾಕಿ ಒಂದು ಸಲ ಕೇಳಿದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ನನ್ನ ಸುಬ್ಬಣ್ಣನ ಬಾಂಧವ್ಯವೇ ಹಾಗೆ. ಎಲ್ಲೇಲ್ಲಿಂದಲೋ ಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ತುಂಬ ಹಳೆಯ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ತರುವುದು ಅದನ್ನು ರೂಪಾಂತರಿಸಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗೆ ಏರಿಸಿ ನಮ್ಮ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಮತ್ತೂ ಹಿಗ್ಗಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕೇಳುವುದು. ಯಕ್ಷಾಗಾನ ಸಂಗ್ರಹವೆಂಬ ಹವ್ಯಾಸತೊಡಗಿದಂದಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತ ಹೋಗಿ ಇಂದು ಆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ವಿಚಾರ ಸೀಮೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಇನ್ನೂ ಗಾಢವಾಗಿದೆ.

ಅಗರಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಭಾಗವತರ ಕೆಲವು ಪದಗಳು

ಈ ಬಾರಿ ತಂದ ಹಲವು ಧ್ವನಿ ಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಊರಲ್ಲಿ ಆದ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣದ ಕೆಲವು ಧ್ವನಿ ಸುರುಳಿಗಳಿದ್ದುವು. ಹಿರಿಯ ಭಾಗವತ ಶ್ರೀ ಅಗರಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಭಾಗವತರ ಭಾಗವತಿಕೆಯ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯದು. ನಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ ಅಗರಿಯವು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ. ಅಂದು ಸಮಯದ ಅಭಾವ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ತುಸು ಹೊತ್ತು ಹರಟೆ ಹೊಡೆದು ಹೊರಟು ನಿಂತರು. ಅವರನ್ನು ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಬಸ್ ಹತ್ತಿಸಿ ಬಂದ ನನಗೆ ಮತ್ತೆ ಅನಿವಾರ್ಯ ಹಲವು ಕೆಲಸದ ಮಧ್ಯೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಕೊಟ್ಟ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ.

ಮರುದಿನ ಆದಿತ್ಯವಾರ. ಸಹಜವಾಗಿ ರಜೆಯ ಒಂದು ಜಡತನ ಇತ್ತು. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಕೊಟ್ಟ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ನೋಡಿದೆ. ಯಾವುದೋ ತುಂಬ ಹಳೆಯದಾದ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ. ತೆಗಿದಿಟ್ಟ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಹಾಕಿ ತಿರುಗಿಸುವ ಯತ್ನ ಮಾಡಿದೆ. ಮೊದಲು ಒಂದೆರಡು ಪದ ಕೇಳುವ ತವಕ. ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಹೇಗಿದೆ ನೋಡೋಣ. ಅಗರಿಯ ಕಂಠದ ಇಂಪಾದ ಪದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೇಳಿದ್ದೆ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ನಿಂತು ಬಿಟ್ಟಿತು.

ಇನ್ನು ಇದರ ಶಸ್ತ್ರ ಕ್ರಿಯೆ ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂದು, ಕೆಲವು ಸ್ಕ್ರೂ- ಡ್ರೈವರ್ ತೆಗೆದು ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಹೊರ ಕವಚವನ್ನು ತೆಗೆದು ಒಳಗೆ ದಪ್ಪನೆ ಅಂಟಿದ್ದ ಧೂಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಅದರ ಒಳಕವಚದ ಪರೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ಕರ್ರಗಿನ ಟೇಪ್ ಸ್ವಚ್ಚ ಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ. ತುಂಬ ಹಳೆಯ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ. ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳೆ ಸಂದಿದ್ದುವು. ಎಲ್ಲ ಸ್ವಚ್ಚ ಗೊಳಿಸಲು ಅರ್ಧತಾಸು ಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡರ್ ಸ್ವಚ್ಚಗೊಳಿಸಿ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಹಾಕುವಲ್ಲಿವರೆಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತವಕ. ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ಅಗರಿಯ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸುರುಳಿ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡಾಗ ಜತೆಗೆ ಹಳೆಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟದ ನೆನಪಿನ ಸುರುಳಿಯು ಬಿಚ್ಚತೊಡಗುತ್ತದೆ.

ಸುಮಾರು ಒಂದುವರೆ ಘಂಟೆ ಅವಧಿಯ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆ ಉತ್ತಮ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಗರಿಯ ಕಂಠದ ಆಕರ್ಷಟೆ ಜತೆಗೆ ದಿವಾಣ ರ ಮದ್ದಲೆ ಸವಿಯುವವರಿಗೆ ಇದು ಧಾರಳ ಸಾಕು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಂಗ ಯಾವುದೋ, ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳು ಯಾರೋ.. ಎಲ್ಲವೂ ಗೌಣವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಚುಂಬಕ ಶಕ್ತಿಯೇ ಅದು. ಮಗುವಿನ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ತೋರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳು, ಆ ಧ್ವನಿಯೋಂದಿಗೆ ಬೆಂಬತ್ತುವ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಎದೆಯ ಬಡಿತವನ್ನೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತೆ ಇರುವ ಮದ್ದಳೆಯ ಗಂಡುಭೀರಿ ಸ್ವರ .

ಕ್ಯಾಸಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ಎರಡು ಘಂಟೆ ಅವಧಿಯ ಕೆಲಸ. ತುಂಬ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಕಾಯಬೇಕು. ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡರ್ ಎಂಬ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಮಾತ್ರವಿರುವ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕೇವಲ ಕ್ಯಾಸಟ್ ತಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅಣಿಗೊಳಿಸಿದ್ದೆ. ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ಭಾಗಗಳು ಯಾವುದು ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರು ಅದನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾ ಕೂರಬೇಕು. ಅದು ಎಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಂತು ಬಿಡುವುದೊ.. ಸುರುಳಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡು ನಿಂತು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲವೂ ವ್ಯರ್ಥ. ಅತ್ಯಂತ ತಾಳ್ಮೆಯ ಕೆಲಸವದು. ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರುಗಿ ಧ್ವನಿಯೆಲ್ಲವೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಆಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪ ಒರಣ ಮಾಡುವ ಆತುರ. ನಂತರ ಎಲ್ಲವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕೂಡಲೇ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮೊಳಗಿಸಿ ಕೇಳುತ್ತಾ ಚಪ್ಪರಿಸುವಾಗ ಅದೊಂದು ಅವರ್ಣನಿಯ ಅನುಭವ. ಇಂತಹ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರು ಎಂದೋ ಹಾಡಿದ ಹಳೆಯಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಕೇಳುವಾಗ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಮರೆತ ಅನುಭವ. ಹೀಗೆ ಯಾವುದೋ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯನ್ನು ಮೂಲ ರೂಪದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹಳೆಯ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಉದ್ದೇಶ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿಕರಣಗೊಳ್ಳದ ಹಾಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಿ ಮಿತ್ರರ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಲವೇ ಮಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶ.

ಅಗರಿಯವರ ಕೆಲವು ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯ ಪದಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಮದ್ದಲೆಗಾರರಾದ ದಿವಾಣ ,ಕುರುಪ್, ಶಿರಂಕಲ್ಲು ಮುಂತಾದವರು ವಿಜ್ರಂಭಿಸಿದ ರೀತಿ ನೋಡಿದರೆ ಮೊದಲಿನ ಹಿಮ್ಮೇಳದವರ ಸೃಜನ ಶೀಲತೆ ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಗುರುತಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭೆ ಎನೂ ಬೇಡ. ಸಾಮಾನ್ಯನೂ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ನಡೆಗಳು. ಇಂದಿನ ವ್ಯರ್ಥ ಅಲಾಪನೆಯ ಕಸರತ್ತು ಇಲ್ಲ.ಚಾಲು ಕುಣಿತದ ಹುಚ್ಚು ಎಳೆದಾಟವಿಲ್ಲ ಆದರು ಹಿಮ್ಮೇಳ ವೈಭವೀಕೃತ ಗೊಳ್ಳುವ ಬಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. “ ರಂಗನಾಯಕ ರಾಜೀವ ಲೋಚನ, ಪೋಗಿಬರುವೆನು ಗೋಪ ನಾಗ ವೇಣಿಯರೆ .. ಮುಂತಾದ ಉದಯರಾಗದ ಪದಗಳು ಹಲವು ಅಗರಿಯವರ ಕಂಠದಲ್ಲೇ ಕೇಳುವ ಸುಖ ಬೇರೆ ಅನುಕರಣೆಯ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗಲಾರದು. ಅಗರಿ ಶೈಲಿ ಅನುಕರಣೀಯವಾಗಿ ಸುಲಭ ಎಂದು ಕಂಡರೂ , ಹಲವರು ಇದು ಅಗರಿ ಶೈಲಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅಗರಿ ಎಂತಿದ್ದರೂ ಅಗರಿಯೆ.

ಅಗರಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಭಾಗವತರ ಪದಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನವರು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಳಿರಲಾರರು. ಕೇಳಿದ ಹಳಬರು ಇಂದಿಗೂ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ಅಗರಿಯ ಸ್ವರ ಶೈಲಿಯ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾತ್ರ ಈಗ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಪದಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯ. ಚುರುಕು ನಡೆಯ ಮೊಟಕು ಆಲಾಪನೆಯ ಶೈಲಿ, ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ದಲೆವಾದಕರಿಗೆ ವಿಪುಲ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುವ ಲಯ, ಕೇಳುಗನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಾಪನೆಯ ಅಲೆಯ ಕಂಪನವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಅಲಾಪನೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಗರಿ ಪದಗಳ ವಿಶೇಶತೆ. ಪ್ರತಿಸಲ ಕೇಳಿದಾಗಲೂ ವಿಭಿನ್ನ ಅನುಭವನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲ ಪದಗಳು ಮತ್ತೂ ಮತ್ತೂ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಕೇವಲ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹದಿಂದ, ಅಂಧಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಇಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಕೇಳದೆ ಉಳಿಯುವವರು ಖಂಡಿತ ನಾದ ಮಧುರ್ಯ ಸವಿಯುವಲ್ಲಿ ವಂಚಿತರಾದರೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು.

ಅನುಭವದ ಸಿಂಚನ

ಮಿತ್ರರಾದ ಶ್ರೀ ಉಲ್ಲಾಸ್ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ ತತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಿ.ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತರ ಅಪರೂಪವೆನಿಸುವಂತಹ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಕೇಳಬಹುದು. ಕೇಳುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಏನನಿಸಬಹುದು. ಬಲಿಪ್ಪರು ಹೊಸ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಬಲಿಪ್ಪರು ಮಾತಾಡಿದರೆಂದರೆ ಅದು ಮಗುವಿನ ಮಾತಿನಂತೆ ಮುಗ್ಧ ಎಂದು ಹಾಗೇ ಸುಮ್ಮನಿರುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ.ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಬಲಿಪ್ಪರು ಮಾತುಗಾರರಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡಲು ಕುಳಿತರೆ ನಮಗೆ ಮಾತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ..!! ಅವರೆ ಮಾತಿನ ಹರಿಕಾರರಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಬಲಿಪ್ಪರು ಅವರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರರ್ಗಳ ಮಾತಿನ ಪ್ರವಾಹವನ್ನೇ ಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹುರುಳಿಲ್ಲದ್ದು ಅಂತ ಯಾವುದಾದರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಯಂತೆ...ಅದೇ ಬಲಿಪ್ಪರ ವಿಶೇಷತೆ.

ಇದು ಸದ್ಯ ಸುರತ್ಕಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿನ ಬಲಿಪ್ಪರ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ. ತುಂಬ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಹಲವು ಸಲ ಕೇಳಿದೆ. ಆಗ ಅನಿಸಿದ್ದು ಬಲಿಪ್ಪರು ಹೊಸ ಹುರುಪು ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವರ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಹೀಗೆ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದಿದೆ. ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಬಲಿಪ್ಪರು ಹಾಡುವ ರೀತಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಯಾವೊಂದೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಬಲಿಪ್ಪರ ಪದದಲ್ಲಿ ಸೊರಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳದಂತೆ ಅದೇ ಸ್ವರ ಸ್ಥಾಯಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಎಂದು ತೋರದ ವಿಚಾರ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯನ್ನು ತೋರಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯ ಹೊಲಬನ್ನು ತನ್ನದೇ  ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಲಿಪ್ಪರು ಆಕ್ರಮಣ ಶೀಲ ಮನೋಭಾವವಲ್ಲ. ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆಯು ತುಂಬ ಸಮಧಾನದಿಂದ , ಮತ್ತು ತಣ್ಣನೆಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ  ಯಾರಿಗೂ ನೋವಾಗದಂತೆ  ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಸ್ವಭಾವದವರು. ಸ್ವ- ಗೌರವವನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಎಳೆದು ತರುವಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಹೀಗಿದ್ದರು ಈ ಭಾಷಣದ ಮಾತುಗಳು ಕೆಲವೊಂದು ಎಷ್ಟು ಮುಗ್ಧವೋ ಅಷ್ಟೇ ತೀಕ್ಷ್ಣವೂ ಆಗಿದೆ.ಇದೊಂದು ಸಂಗ್ರಾಹ್ಯ ಮಾತುಗಳು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಓರ್ವ ಪಳಗಿದ ಭಾಷಣಕಾರನಂತೆ ಒಂದೆಡೆ ತೋರಿದರೆ..ಇನ್ನೋಂದೆಡೇ ಸರಳವಾಗಿ “ಇಲ್ಲ ನಾನು ಏನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ” ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧದ ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಲೆಯನ್ನು ತಪಸ್ಸೆಂದು ತಿಳಿದು ಆ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಂತೆ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ತೋರಿದವರು. ಇದನ್ನು ಸಿದ್ದಿಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ,  ಇಂದಿನ ಯುವಕಲಾವಿದರು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಹೇಳುವ ರೀತಿ,  ಯುವ ಕಲಾವಿದರು ಕೇಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಅದು ತಿಳಿದೂ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಅದರಲ್ಲೂ ತೋರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಒಂದೊಂದು ಅನುಭವವೇದ್ಯ ಮಾತುಗಳು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಂಬಂಧಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾಗಬಲ್ಲುದು. ಅದನ್ನು ಇಂದಿನ ತಲೆಮಾರು ಎಷ್ಟರವರೆಗೆ ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೋ ಅದು ಊಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ತಾನು ನಂಬಿದ ಕ್ರಮ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಒಂದೆ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಶತಕವನ್ನು ಈ ಕಲಾ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ  ಬಾಳುವುದು ಎಂದರೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಇವರ ಕ್ರಮವನ್ನು ಇವರು ಜಾಹೀರಾತು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಆಷ್ಟೇ. ಆದರೆ ಬಲಿಪ್ಪಜ್ಜನ ಕ್ರಮಗಳು ಕಲೆಗೆ ಬೇಕು , ಕಲಾಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಬೇಕು ,ಅದುದರಿಂದಲೇ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ  ಬಲಿಪ್ಪರ ಹೇರಿಕೆಯ ಗುಣ ಅಕ್ರಮಣ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಾಣುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮಾತು. ಒಂದೇ ಗುರು, ಒಂದೇ ಕ್ರಮ, ಒಂದೇ ಹಾದಿ ,, ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗದೆ ಇದ್ದೀತೇ?

ಇಂದು ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ಇಲ್ಲವಾದುದು ಅಷ್ಟೆ. ತನ್ನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ಚಂಚಲತೆ. ಹಲವು ದಾರಿಗಳನ್ನು ಒಂದೆ ಸಲ ತುಳಿಯುವ ಚಪಲ. ತಾಳಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಗುರು, ರಾಗಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಗುರು. ನಡೆಯುವ ಹಾದಿಯೋ ಇದೆರಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ತೀರ ಭಿನ್ನ. ಅಪೂರ್ಣತೆಯ ಸಾಧನೆಯನ್ನೇ ಪೂರ್ಣತೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಅದನ್ನೇ ಹೇರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಕಲೆ ಅಸ್ವಾದಿಸುವವರಿಗೂ ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ತಂದಿಡುವ ರೀತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಗೊಂದಲಮಯ.

ತನ್ನ ಹಲವು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿ ತಮ್ಮದೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡರೂ ಅದನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ತಾಳ್ಮೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಬಲಿಪ್ಪರನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿದಷ್ಟೇ  ಕಷ್ಟ. ಅತೀ ಸಣ್ಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯಗಳೂ ಅವರಿಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದಂತೆ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇವರು ದಂಡಕ ವಾಚನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ನಮ್ಮ ಬಾಯಾರು ಗ್ರಾಮದ ಆವಳ ಮಠದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ  ಹಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಗಿದೆ ಎಂದು  ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ನೆನಪು ಪುನಃ ಮರುಕಳಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಷ್ಟು ಮತ್ತೂ ಕೇಳಬೇಕು, ಇನ್ನೇನಿದೆ ಬಲಿಪ್ಪಜ್ಜನ ಸಂಗ್ರಹ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ಕುತೂಹಲ ನಮಗಿದ್ದರೆ,  ಆದರೆ ಆ ನೆನಪಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಂದಿನವರು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸುವವರು ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಯಾರಿಗೂ ಮಾಗಿದ ಅನುಭವ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಜನಪ್ರಿಯತೆ , ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥ ಇಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಗಮನ. ಬಲಿಪ್ಪರು ಹೇಳಿದ ಮೂವತ್ತೈದು ತಾಳಗಳು,ಇಂದು ಯಾರಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ? ಉತ್ತರ ಮಾತ್ರ ಸಿಗಲಾರದು. ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವತ ಅಂತ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲೇ ಧಾವಂತ. ಅದರೂ ಇಂತಹವರೇ ಮನ್ನಣೆಗೊಳಗಾಗುವುದು ದೊಡ್ಡ ದುರಂತ.

ಅದೇನೆ ಇದ್ದರು ಬಲಿಪ್ಪರ ಅಪಾರವಾದ ಅನುಭವ  ದಾಖಲಿಸುವಂತಹ ಕೆಲಸವಾಗಬೇಕು. ಬಲುದೀರ್ಘವಾದ ಕಲಾಬದುಕಿನ ಒಂದೊಂದು ಅನುಭವವನ್ನು ಅವರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ತುಂಬ ಕಷ್ಟ. ಮೊದಲಾಗಿ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆಗಬೇಕು. ಕ್ಷಣಿಕ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ತೃಪ್ತರಾಗುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ.ಇವರೊಂದಿಗೆ ಒಡನಾಡುವ ಒಡನಾಡಿದ ಹತ್ತು ಹಲವು ಕಲಾವಿದರಾಗಲೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಲೀ , ಬಲಿಪ್ಪರ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ಅಂತರಾಳ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ  ಪ್ರತೀ ಘಳಿಗೆಯೂ ಅದ್ಭುತ ಜ್ಞಾನ ಸಿದ್ದಿಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಕೊಡಬಲ್ಲುದು ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಂಬೋಣ.  

ಅದರೆ ಇಂದು ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ತೀರ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಪ್ರತೀ ಮಾತಿನ ಆಂತರ್ಯದ ಧ್ವನಿ ಅದೇ ಅಗಿದೆ.ನಕಲಿ ಚಿನ್ನದ ಹೊಳಪಿಗೂ ಅಪ್ಪಟ ಬಂಗಾರದ ಹೊಳಪಿಗೂ ವೆತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸದ ಪೀಳಿಗೆ ಇಂದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ, ತಾಳ ಮದ್ದಲೆ ಕೂಟದ ಆಹ್ವಾನ ಪತ್ರಿಕೆ ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಮೊದಲು ಗಮನ ಹೋಗುವುದು ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಕಡೆಗೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬಲಿಪ್ಪರ ಹೆಸರಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಸತೊಂದು ಮೌಲ್ಯ ಕಂಡಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಂತೂ ಹಲವು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಬಲಿಪ್ಪರ ಹೆಸರು ಕಾಣುವುದೇ ಅಸಾಧ್ಯ. ಕೋಗಿಲೆ ಎಂತಿದ್ದರೂ ಮಾಮರದಲ್ಲೇ ಹಾಡುವುದಲ್ಲವೆ? ಇಲ್ಲಿ ಆ ಮಾಮರವ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ನಾನಿದ್ದೇನೆ.  

ದೊಂದಿ ಬೆಳಕಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ...ಹೀಗೊಂದು ಚಿಂತನ

ಯಕ್ಷಗಾನ ಅತೀ ಪುರಾತನ ಕಲೆ. ಹಲವು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಈ ಸುಂದರಗೆ ಕಲೆಗೆ ಇದೆ.ಈಗಿನ ಈ ಅಧುನಿಕ ಯುಗಕ್ಕೂ ಇದು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ತನ್ನ ಅಂತರ್ಗತ ಸತ್ವಗಳಿಂದ ಸೆಳೆತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಈ ವರೆಗು ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡರೂ ಇಂದಿಗೂ ಹಲವು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಸತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಅತೀ ಪುರಾತನ ಕಲೆ, ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದರೂ ಇಂದಿಗೂ ಅದೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಯ ತಳಹದಿಯನ್ನೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಹಲವು ಬಗೆಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಂಡರೂ ಇನ್ನು ಹಳೆಯಕಾಲದ ಸೊಗಡನ್ನು ತೊರುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆ ದಿನಗಳನ್ನು ಮರೆಯದಂತೆ ಮಾಡುವ ಯತ್ನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯುತ್ನ ಫಲರೂಪವಾದ ಯಕ್ಷಗಾನ ದಾಖಲೀಕರಣದ ಚಿತ್ರಣ ಕಾಣುವ ಯೋಗ ನನಗಾಯಿತು.

ಯಕ್ಷಗಾನದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಕಾರಗಳ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗುವಂತೆ ಅದರ ದಾಖಲೀಕರಣದ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸಿ ಎರಡು ಪೂರ್ಣ ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ದೊಂದಿ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಭೆಯಲ್ಲೇ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಸಾಹಸಕ್ಕೆಶ್ರೀ ಅಶೋಕ ವರ್ಧನ ಹಾಗು ಬಳಗದವರು   ಕೈ ಹಾಕಿದರು. ಅಧುನಿಕ ನಗರದ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ತುಂಬ ಸರಳ ಹಾಗು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಡೆಸಿ ಅದನ್ನು ಅದೆ ಮೂಲ ರೂಪಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದ ಹಾಗೆ ದಾಖಲಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಡೆಯಿತು. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಶ್ರಮ, ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ದೆ ಗಮನಾರ್ಹ. ಊರಿಂದ ದೂರ ಹೋಗಿ ಕಾಡಿನ ಮದ್ಯೆ ಪುರಾತನ ಕಾಲಮಾನದ ಮಬ್ಬು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ದೊಂದಿಬೆಳಕಿನ ಯಕ್ಷಗಾನದ ದಾಖಲಿಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಯಕ್ಷಗಾನದಂತಹ ಪುರಾತನ ಕಲೆಗೆ ಇಂತಹ ಒಂದು ದಾಖಲೀಕರಣ ತುಂಬ ಆವಶ್ಯಕ. ಅದೂ ಇಂದಿನ ಅಧುನಿಕ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ತೀರ ಆವಶ್ಯಕ.

ದಾಖಲೀಕರಣದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿಯೇ ನಾವು ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲ ಅದೆಂದು ಕೈಸೇರುವುದೋ ಎಂಬ ತವಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದೆವು. ಮೊನ್ನೆಯೊಂದು ದಿನ ಅತ್ರಿಯವರ ಬ್ಲಾಗ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವೀಡಿಯೋ ಲಭ್ಯತೆಯ ವಿವರ ದಾಖಲಾದದಿನವೇ ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಉದ್ಯುಕ್ತನಾದೆ. ಹಾಗೆ ತರಿಸುವಾಗ ಬಡಗು ಯಕ್ಷಗಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದ ವೀಡಿಯೊ ಪ್ರಸಂಗ ಹಿಡಿಂಬಾವಿವಾಹ ಅಥವಾ ಅರಗಿನ ಮನೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೊದಲಾಗಿ ಕೈ ಸೇರಿದರೆ ನಂತರ ತೆಂಕು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕುಂಭಕರ್ಣ ಕಾಳಗ ಕೈಸೇರಿತು. ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ನೋಡಿ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಯತ್ನವಿದು.

ಮೂರು ಘಂಟೆ ಅವಧಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟಿನ ಕೇಳಿಕೆ ಅದರ ಜತೆ ಮಹನೀಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ವಿನಿಮಯದ ಚಿತ್ರಣ. ರಂಗಸ್ಥಳದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರತಿಹಂತದ ಚಿತ್ರಣ . ತುಂಬ ಸರಳವಾದ ರಂಗಸ್ಥಳವಾದರೂ ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಎಲ್ಲವು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ಕಾರ್ಯವಲ್ಲ. ಚೌಕಿ ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಡಗು ಹಿಡಿಂಬಾವಿವಾಹ.. ದೊಂದಿ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹ ಪ್ರಸಂಗ. ಪೂರ್ವರಂಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಶುರುವಾಗುವ ಯಕ್ಷಗಾನ ಹಿಡಿಂಬ ವಿವಾಹ ಸದ್ಯ ನಾನು ಕಂಡ ಬಡಗು ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬ ಭಿನ್ನ ಅನುಭವ ನೀಡಿತು. ಯಕ್ಷಗಾನ ವೀಡೀಯೋ ನಿರ್ಮಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಬಡಗು ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದು ಅಂತಲೇ ಹೇಳಬಹುದೇನೋ. ಅತೀಯಾಗಿ ವಿಡಿಯೊಗಳು ಬರುವುದರಿಂದಲೋ ಏನೊ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಲಾವಿದರಾದರು ಬೇಗ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಭ್ಹಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಂಡವರ ಒಡ್ಡೋಲಗ   ಮಂದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಹಿಡಿಂಬಾಸುರ... ಹಿಡಿಂಬೆ ಹೀಗೇ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಪರೂಪವಾದ ಬಡಗಿನ ಬಣ್ಣದ ವೇಷಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮೂಡಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಪಾತ್ರಗಳು ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಔಚಿತ್ಯ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಭೀಮನ ಪಾತ್ರ ತುಂಬ ಭಾವುಕ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಒತ್ತುಕೊಟ್ಟಂತೆ ಅನಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಶ್ರವ್ಯವೆನಿಸುವ ಹಿಮ್ಮೇಳ ತುಂಬ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಇಳಿ ಶ್ರುತಿಯಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ದೃಶ್ಶಗಳಿಗೆ ಬರೀ ಅಲಾಪನೆಯನ್ನೇ ಹೋರಡಿಸುವುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ ಮಿಕ್ಕವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸಾಂಘ್ಹಿಕ ಯತ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅರಗಿನ ಮನೆಯ ದಹನ ದೃಶ್ಯ ಮಂದಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸುಂದರಾವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಅದು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ದಾಖಲೀಕರಣ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ರಂಗಸ್ಥಳದಿಂದ ತುಸುದೂರದಲ್ಲಿ ಒಣ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮನೆಯಂತೆ  ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಕೊಟ್ಟು ಮಿರು ಮಿರುಗುವ ಯಕ್ಷಗಾನದ ವೇಷಗಳೂ ಅದರ ನಡುವೆ ಓಡಾಡುವುದು ಇಂತಹ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲ ಆಭಾಸದಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಚೋದ್ಯ ನನಗೆ. ಬದಲಾಗಿ ಅದನ್ನೇ ಭಾವಾಭಿನಯದಿಂದ ರಂಗದ ಮೇಲೆಯೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ತುಂಬ ಉತ್ತಮವಾಗುತ್ತಿತ್ತೋ ಏನೋ? ಇದನ್ನು ಯಾಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರೋ ತಿಳಿಯದು. ರಂಗ ಬಿಟ್ಟ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಳಗೆ ಇದೆಯೋ ತಿಳಿಯದು. ಅಲ್ಲದೆ ಶುದ್ದವಾದ
.ಕಲಾತ್ಮಕ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ದೃಶ್ಯವೈಭವ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಾದರೂ ಏನು?

ಕೆಲವು ಕಡೆ ಪದ (ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ) ಪುನರಾವರ್ತನೆ..ಒಂದು ರೀತಿಯ ಚಾಲು ಕುಣಿತ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ನುಸುಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಅಂತ ನನ್ನ ಅನುಮಾನ. ಹೇಳಿದ ಪದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಭಾಗವತರು ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹಲವು ಸಲ ಹೇಳುವಾಗ ಹಳೆಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗಿತ್ತೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸುವ ಪಾತ್ರ ರಂಗಸ್ಠಳದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಣಿತ ಸಂಭಾಷಣೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಕ್ರಮ ಭೀಮ ಹಿಡಿಂಬ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು  ಪಾಲಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ.ಎಲ್ಲವೂ ಬರೆದಿಟ್ಟ ನಾಟಕದ ದೃಶ್ಯಗಳಂತೆ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಿದ ಸಂಭಾಷಣೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರು ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಸಂಕಲನಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಿಡಿಂಬ ವಧೆಯ ತನಕ ಯಕ್ಷಗಾನದ ನಿಜ ಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರೆದರೂ ಕೊನೆಯ ದೃಶ್ಯ ತೀರ ನಾಟಕದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಆದರು  ಎಲ್ಲರ ಸಾಂಘಿಕ ಯತ್ನ ಮಾತ್ರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವತರು “ ರಾಮಕೃಷ್ಣರು ಮನೆಗೆ ಬಂದರು ಮನೆಗೆ ಬಂದರು ಬಾಗಿಲ ತೆರೆಯಿರೊ... ಎಂದು ಮಂಗಲ ಪದದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿದದು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನವಿರಿಸಿದ್ದು ಎಲ್ಲವೂ ಉತ್ತಮದಾಖಲೀಕರಣ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವ ಯತ್ನ ಶ್ಲಾಘನೀಯ.

ಇನ್ನು ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ವೀಡಿಯೊ ನೋಡಿದ ಇದರಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯೋಣ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದು. ಮೊದಲೇ ವರದಿಯಾದಂತೆ ತೆಂಕಣ ಕಲಾವಿದರ ಅಸಹಕಾರ ಪೂರ್ವ ರಂಗದಲ್ಲೆ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾವ ಭಾಗ ಎಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮುಗಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಅನುಮಾನದಲ್ಲೆ ಹಾಗೋ ಹೀಗೊ ಪೂರ್ವರಂಗ ಹರಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವತರು ಪೀಠಿಕೆ ಆದ ಕೂಡಲೆ ತೊಡಗಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಆರಂಭ ಸಿಕ್ಕರೂ. ಒಡ್ಡೋಲಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಆಯೋಮಯ..ಹಿರಿಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ರಾಮನ ಮುಖ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುವುದೇಇಲ್ಲ. ಇನ್ನು ರಂಗ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ನಡೆಗಳು ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಬರೆಯಲು ಅಸಮರ್ಥ ಆದರು ಎಲ್ಲವು ಗೊಂದಲದಿಂದ ಕೂಡಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.ರಾಮ ಲಕ್ಷಮಣರಂತಹ ಜೀವಾಳದ ಪಾತ್ರಗಳೂ ಕೊನೆವರೆಗೊ ಕಳೆ ಕಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಂಡಿಸುವಾಗ ಅಭಿಮಾನವಿರಿಸಿದ್ದ ಕಲಾವಿದರು ಒಂದು ವಿಧಧಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ,ಭಂಡಾಯದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು  ಬೇಕೊ ಬೇಡವೋ ಎಂಬಂತೆ ತಮ್ಮ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಇದೆಲ್ಲ ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬಿರಿತೊ ಏನೋ? ಅವರ ಮಾತು ಹೇಗೆ ಇರಲಿ ಒಂದು ತಂಡವಾಗಿ ಆಡುವಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಸದಸ್ಯನಾದವ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅನುಸರಿಸುವ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ತಪ್ಪು ಸಂದೇಶ ಕೊಟ್ಟಂತೆ ಅಲ್ಲವೆ? ಇದು ಯಾವುದು ತಪ್ಪು ಯಾವುದು ಸರಿ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಪನ್ನರು ಹೀಗೆ ವರ್ತಿಸಿದಾಗ ನಿಜಕ್ಕೂ ತುಂಬ ಬೇಸರವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿದ್ದ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಯೋಚಿಸುವುದೇ ಕಷ್ಟ , ಇದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ದುಡಿವಾಗ ಆ ದುಡಿಮೆಗೆ ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲದ ಬಯಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಎಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಕಾರವೂ ಬಹಳ ಅಗತ್ಯ. ಇದನ್ನು ಅವಗಣನೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಯಾವುದೇಬೆಂಬಲ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಇಲ್ಲದ ಕಲೆಯೂ ಅವಗಣನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?

ಹೀಗಿದ್ದರು ಕೆಲವೊಂದು ಅಂಶಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾದರಿಯಂತಿದೆ. ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಸರಳತೆ, ಎಲ್ಲಿಯು ಅದ್ಧೂರಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇಲ್ಲ. ಸರಳವಾದ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಯಲಾಟದಂತೆ ಉತ್ತಮ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ದೊಂದಿ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ತೆಂಕಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಡಗಿನ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಂಡಿದೆ.ತೆಂಕು ತಿಟ್ಟಿನ ಭಾಗವತರು ಪರಂಪರೆಯ ರಾಗ -ತಾಳಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಪದ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಲು ಹಿತವಾಗಿಸಿದ್ದರೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗದ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳಾ ಭಾಗವತರನ್ನು ಪೂರ್ವರಂಗಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯವೇ ಸರಿ. ಹನುಮಂತ ಒಡ್ಡೊಲಗ ಮಾತ್ರ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಯುವ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಅದನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾವಣ , ಕುಂಭಕರ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಪಾತ್ರಗಳೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಉತ್ತಮ ಸಹಕಾರದಿಂದ ರಂಗ ಕಳೆ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಅದರಂತೆ ತೆಂಕುವಿನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ  ತುಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗಾಗ ಕ್ಯಾಮರವನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ದರ್ಶನ ಕೊಡುವುದು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸರಿಯಾದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಅಲ್ಲೆ ಒಂದೇ ದೂರದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದರೆ ಪರಿಣಾಮ ಚೆನ್ನಾಗಿರಬಹುದು. ಬಣ್ಣದ ವೇಶಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ತೋರಿಸಿದಾಗ ದೊಂದಿ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಭಾವವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುವುದು. ಚೌಕಿಯನ್ನು ನೇರ ವೇದಿಕೆ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರುವ ಹಾಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದಿದ್ದರೆ ವೇಶ ಪ್ರವೇಶ ಆಗುವ ಮೊದಲು ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮೇಯ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು.

ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಪಕ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರ ಸಾಧನೆ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲು ಕಾಣಬಹುದು. ಆ ಕಾಳಜಿಗೆ ನಾವೆಲ್ಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಕಾಳಜಿ ತೋರಿಸಿದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಇನ್ನೂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಬರುವುದು.ಆ ಚೈತನ್ಯ ಭಗವಂತನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸೋಣ.

.

ನಮ್ಮ ಬಲಿಪಜ್ಜನ ಯಶೋಗಾಥೆ.

Bali Pa

ನಮ್ಮ  ಬಲಿಪಜ್ಜನ ಯಶೋಗಾಥೆ.

ಇಂದು ದಿನಾಂಕ ಶುಕ್ರವಾರ ೦೨-೦೭-೨೦೧೦ ರ ಉದಯವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಈ ಲೇಖನ ಓದಿದಾಗ ಬಲಿಪ್ಪಜ್ಜನ ಸರಳ ಮುಗ್ಧ ಮುಖ ಮನಃ ಪಟಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಲ ಮೂಡದೆ ಇರಲಾರದು. ಅಂತಹ ಅದ್ಭುತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯೆಂಬಂತೆ ಈ ಲೇಖನ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದೆ. ಬಲಿಪ್ಪಜ್ಜನಿಗೆ ಇಂದು ಎಷ್ಟು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿದ್ದಾರೊ ನಾನರಿಯೆ. ಆದರೆ ಇರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಭಿಮಾನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬಹುದಾದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕಲಾಭಿಮಾನಿ. ಇದು ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ಮನೆ ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮದೇ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬದುಕುವಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಮನ್ನಣೆ ಯಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಿನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಭಿನ್ನಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಿನ್ನಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜನ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಯಾವುದೇ ವಶೀಲಿ ಇಲ್ಲದೆ  ಸಿಕ್ಕ ಅಂಗೀಕಾರ. ಅದಕ್ಕೆ ಇದು ವಿಶೇಷ. ಬಲಿಪ್ಪಜ್ಜನಿಗೆ ಸಿಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೂ ವಶೀಲಿಯ ಅಗತ್ಯವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಜ್ಜನಿಗೆ ಅಜ್ಜನ ಹಿರಿಮೆ ತಿಳಿಯದು. ಅಂತಹ ಮುಗ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನ ನಿರಾಡಂಬರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅವರದ್ದು ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಲೇಖನ ಇಲ್ಲಿನ್ ಮಂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿದು. ಸಹ್ರಿದಯರು ಓದಿ ಈ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಕಿರುನಗಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಅಭಿನಂದಿಸಿದರೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಲಿಸಿತು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ನಮ್ಮದು.