"ಇದು ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲದ ಚಿಂತನ"

Friday, October 7, 2011

ಅರ್ಥ ಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥವೈಭವ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉಜಿರೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರಾದ ಸೂರಿಕುಮೇರಿ ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟರ ಅರ್ಥ ವೈಭವ ಎಂಬ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಸಪ್ತಾಹ ಜರಗಿತ್ತು. ಕಳೆದ ಬಾರಿಯಂತೆ ಈ ಬಾರಿಯೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಪ್ತಾಹವು ಅತಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಆಲಿಸುವ ಸೌಭಾಗ್ಯವಷ್ಟೇ ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮಿತ್ರ ಸುಬ್ಬಣ್ಣನಿಗೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.


ಉತ್ತಮವಾದ ಪ್ರಸಂಗ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉತ್ತಮ ಹಿಮ್ಮೇಳ ಮುಮ್ಮೇಳವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ರಾಜಾ ಕೌಶಿಕ, ಗಧಾಯುದ್ದ, ಭಸ್ಮಾಸುರ, ಭೀಷ್ಮಾರ್ಜುನ, ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು ವಧೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಜಿತು ಕಾಳಗ. ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಗೋವಿಂದಣ್ಣ ವಿಜ್ರಂಭಿಸಿದ ಪರಿ ನೋಡಿದರೆ ಇದು ಅವರು ಕಡೆದ ಒಂದೊಂದೇ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಳಪು ಬರುವಂತೆ ತೊಳೆದು ಒಪ್ಪಗೊಳಿಸಿ ಪುನಃ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದಂತೆ ಇತ್ತು. ಕೇವಲ ರಂಗದ ಮೇಲೆಯೇ ಸರಿ ಎನ್ನಿಸುವಂತ ಪ್ರಸಂಗಗಳಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟೆ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಮತ್ತು ವೈಭವವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸುವಂತೆ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲೂ ವೈಭವೀಕರಿಸಿದ್ದು ಗೋವಿಂದಣ್ಣನ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಹಲವು ಬಗೆಯ ಹಲವು ವಿಧದ ಪಾತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ವಾಙ್ಮಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವತಳೆದು ನಿಂತವೆಂದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಹರಿತವಾದ ಕಂಠದಿಂದ ಗೋವಿಂದಣ್ಣ ಕೌಶಿಕನಾಗಿ ಕೌರವನಾಗಿ ಅಸುರ ಭಸ್ಮಾಸುರನಾಗಿ ಮೆರೆದ ಪರಿ ಗೋವಿಂದಣ್ಣನನ್ನು ಅರಿತವರಿಗೇ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆನಿಸುವಷ್ಟು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿತ್ತು. ಗಧಾಯುದ್ದವೆಂಬ ಪ್ರಸಂಗ ಅಪರೂಪವೆನ್ನಿಸುವಂತೆ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲಿ  ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುವುದು ಇದೆ. ಗೋವಿಂದಣ್ಣ ಹಾಗು ಪುತ್ತಿಗೆ ರಘುರಾಮ ಹೊಳ್ಲರ ಜೊತೆಗಾರಿಕೆಯ ಜುಗಲ್ ಬಂದಿ ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ರೂಪಗೊಂಡದ್ದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡದ್ದು ಇಬ್ಬರ ಅಂತರಂಗದ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು.



         ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು ಎಂಬ ಕಥಾನಕ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟಗಳಲ್ಲಿ, ತ್ರಿಜನ್ಮ ಮೋಕ್ಷ ಅಥವಾ ದಶಾವತಾರ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಒಂದು ಬಯಲಾಟದ ಪ್ರಸಂಗ. ಕೇವಲ ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು ಪಾತ್ರವೇ ಇದರಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ. ತಾಳಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳ ಸಂಭಾಷಣೆಗೆ ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಪರಸ್ಪರ ಸಂಭಾಷಣೆಯಿಂದಲ್ಲೆ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸುವ ಕಾರಣ ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು ಎಂಬ ಕಥಾಭಾಗವನ್ನು ಒಂದು ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವುದು ತೀರ ಅಪರೂಪ. ಅದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಅದೇ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಕೂಟದ ಯಶಸ್ವಿ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಎಂತಹ ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು ಎಂತಹ ಕಯಾದು ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆ ಆಗುವಂತೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ಚಂಡಾ ಮರ್ಕರ ಪಾತ್ರಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದರೆ, ಅಮ್ಮಣ್ಣಾಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೇಳವೈಭವ ಕೂಟದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಹಿಮ್ಮೇಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು.ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶ್ರುತಿ ಎರಿಸುತ್ತ ಸಹಜವಾಗಿ ತನ್ನ ತನ್ಮಯತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಅಮ್ಮಣ್ಣಾಯರು ಅತ್ಯಮೋಘವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರು. ಅಂದಿನ ಅಮ್ಮಣ್ಣಾಯರ ಭಾಗವತಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದು ಅಸ್ವಾದಿಸಿದವರು ಬಹಳ ಪುಣ್ಯವಂತರು.ನೆರೆದ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿ ವೃಂದಕ್ಕೆ ಹೊಟ್ಟೆತುಂಬುವಂತಹ ತೃಪ್ತಿಯ ರಸದೌತಣವನ್ನು ಉಣಬಡಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಶೃತಿಯನ್ನು ಏರಿಸುತ್ತ ಸಾಗಿದ ಗೋವಿಂದಣ್ಣನ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಪಾತ್ರ ವೈಭವ ಮತ್ತೊಂದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರವಾದರೂ ಅದು ಅಟವಾಗಲೀ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯಾಗಲೀ ಗೋವಿಂದಣ್ಣನಿಗೆ ಅದು ಸವಾಲೇ ಅಲ್ಲ. ಕಠಿಣವಾದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಪಾತ್ರ  ಅತನ ಕಠಿಣವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ದೊಂದಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಸುಂದರವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂತು.

           ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಯಾದುವಿನ ಪಾತ್ರ. ಕೋಳ್ಯೂರರಲ್ಲಿ ಆವೇಶಗೊಂಡಿತು. ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರಾದ ಕೋಳ್ಯೂರರ ಹಾಗೆ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಬಲ್ಲವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಹಾಗು ಮಾರ್ಮಿಕ ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿನ ತಮ್ಮ ಭಾವಾವೇಶದ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಯಾದುವಿನ ಪಾತ್ರವೂ ಅತಿಮುಖ್ಯವೆನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಇವರ ಅನನ್ಯ ಅರ್ಪಣಾಭಾವ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯ ಇತಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಕ್ರಮ ಇಂದಿನ ಕಲಾವಿದರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಂಘಟಕರೂ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಅಂದು ಇವರ ಪಾತ್ರಕಂಡು ತೇವವಾಗದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇರಲಾರದು. ಹೆಣ್ಣಿನ ತಾಯ್ತನದ ಅಂತರಾಳದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೆಣ್ಣಿಗಿಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಸಮರ್ಥರು ಎಂದರೆ ಅದು ಕೋಳ್ಯೂರು ಮಾತ್ರ. ಕಯಾದುವಿನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಪರಿ ಅದ್ಭುತ.



                 ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಇಂದು ಅಮ್ಮಣ್ಣಾಯರಿಗಾಗಲೀ ಕೋಳ್ಯುರರಿಗಾಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅವಗಣನೆ ಕಂಡು ಕಾಣದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ನೋವಿನ ಸಂಗತಿ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದೆಡೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಇಂದು ಹಲವು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಉತ್ಕರ್ಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಈ ಸವಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಈ ಒಳರಾಜಕೀಯಗಳು ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಕಲೆಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವರ ಅಭಿರುಚಿ ಅಭಿಮಾನಗಳು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಇದು ಒಂದು ಪರಂಪರೆಯ ಒಳಗೆ ನುಸುಳಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಶೋಚನೀಯವೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಶತಾಯ ಗತಾಯ ತನಗಾಗದವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿಘ್ನವುಂಟು ಮಾಡಿ ವಿಘ್ನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಆಟದ ರಾಜಕೀಯಗಳೇ ಇಂದು ಸಂಘಟಕರ ಮೊದಲ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ ಇದರಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯುವ ಪ್ರಮೇಯವೇ ಅಧಿಕ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯಿತೆಂದರೆ ಅದು ನಿಜ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಲಾಸೇವೆ.

Saturday, September 24, 2011

ತಾಳವಿಲ್ಲದ ಪದಗಳು



ಹೆಸರು ಕೇಳುವಾಗ ವಿಚಿತ್ರವೆಂದು ಭಾಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ  ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೇಳವಾದನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಸಂಗೀತ ಗಾಯನ ವಾದನ ನಾಟ್ಯ ಹೀಗೆ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದರೂ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶ್ರುತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುವ  ಹಲವು ರೀತಿಯ ಪದಗಳಿಗೆ ತಾಳವೇ ಬೇಡ..!!

ಕಂದ ಭಾಮಿನಿ ವಾರ್ಧಿಕ ದ್ವಿಪದಿ ಮುಂತಾದ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದಗಳು ತಾಳವಿಲ್ಲದೇ ಹಾಡುವ ಪದಗಳು. ಯಕ್ಷಗಾನ ನಾಟ್ಯ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಚೆಂಡೆ ಮದ್ದಲೆಯ ಹಿಮ್ಮೇಳ ವೈಭವಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಪಡೆದರೂ ಈ ತಾಳವಿಲ್ಲದ ಪದಗಳಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಅದರದ್ದೇ ಅದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಚೆಂಡೆ ಮದ್ದಲೆಯ ಬಡಿತಕ್ಕೆ ಗಿರಿಕಿ ಸುತ್ತುತ್ತ ಅಥವಾ ನಾಟ್ಯದ ಹಲವು ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುವ ವೇಷಗಳು ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ದೃಶ್ಯವೈಭವವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಸನ್ನಿವೇಶದ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಚೆಂಡೆ ಮದ್ದಲೆಯ ತಾಳಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಕಥಾನಕದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ರಂಗದಲ್ಲಿಳಿಸಿದರೂ ಈ ತಾಳವಿಲ್ಲದ ಪದಗಳು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ತಾಳವಿಲ್ಲದ ಪದಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಸಿಕರ ಹೃದಯದ ತಾಳವನ್ನೇ ತಪ್ಪಿಸಿಬಿಡುವಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ.


“ಅರ್ಕೇಂದು ಬುಧಾ೦ಗೀರಸರ  ನೆನೆದು .. ಅರ್ಕಸುತನಿಗೆ ಬಲವಂದು ಮಣಿದು...”     “ ಗುರುಪಾದ ಯುಗ್ಮವನು ಮನದೊಳಗೆ ಸ್ಮರಿಸಿ.....”


                                                                                                       ಕುಮಾರ ವಿಜಯದ  ಬಲಿಪ್ಪ ಹೊಳ್ಳ
                                                                                               ಕುಮಾರ ವಿಜಯದ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಮುದ್ದಣನ ಈ ದ್ವಿಪದಿಗಳು ಕೇಳುವಾಗ ಮನದಲ್ಲಿ ನವಿರೇಳುವ ಭಾವನೆಗೆಳು ಹೇಗಿರುತ್ತವೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ವೈಭವವನ್ನು ಸರಳವಾದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರುವ ಈ ತಾಳವಿಲ್ಲದ ದ್ವಿಪದಿ ಪದ ಒಂದು ಸಲ ಕೇಳೀದರೆ ಪದೇ ಪದೇ ಗುನುಗುವಂತಾಗುವುದು ಏಕೆ?


                                             ಪಂಚವಟಿಯ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಬನ್ನಿ ತ್ರಿಂದ್ವದಲ್ಲಿ ಬಲಿಪ್ಪ-ಪದ್ಯಾಣ- ಹೊಳ್ಳ 
                                                                                   

ಪಾರ್ತಿಸುಬ್ಬನ ಪಂಚವಟಿ ಪ್ರಸಂಗದ ಪದಗಳು ಬಹುಶಃ ಯಾವುದೇ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಭಿಮಾನಿ ಮರೆಯಲಾಗದು.
” ಎನುತ ನಿಜಮನದೊಳಗೆ ಯೋಚನೆಯ ಮಾಡಿ... ...” ಶೂರ್ಪನಖೆಯ ಶೃಂಗಾರ ಲಾಸ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಶೂರ್ಪನಖೆಯ ಕೌಟಿಲ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಈ ದ್ವಿಪದಿ ಪದ ಬರಿದೇ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರೂ ಸಾಕು ಶೂರ್ಪನಖಿ ಪಂಚವಟಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವ  ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಶೂರ್ಪನಖಿಯ ಭಾವನೆ ವಿಡಂಬನೆಯ ಚಿತ್ರಣ ಅಷ್ಟೇ ಸುಂದರವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ  ನೇರವಾಗಿ ಅಷ್ಟೇ  ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.ಇದು ಕಾವ್ಯಗುಣ. ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗದೇ ಇದ್ದುದನ್ನು ಅದಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಡುವುದು.

“ ಅವಧರಿಸು ಜನಪಾಲ ಒಂದು ಚೋದ್ಯವನು... ...” ಕರ್ಣ ಪರ್ವದ ಆರಂಭದ ಈ ದ್ವಿಪದಿ ಭಾಗವತ ಶುರು ಮಾಡಿದಾಗಲೇ  ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ರಣರಂಗ ದೃಶ್ಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೌರವ ಪಾಂಡವ ಸೇನೆ ಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಯೇ ಮನಸ್ಸು ಮುಂದಿನ ಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೆ ಆವೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ದ್ವಿಪದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಂತಃಸತ್ವ. ಪ್ರಸಂಗ ಕರ್ತ ಸಂದರ್ಭ ನೋಡಿ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ, ಕಥಾಸನ್ನಿವೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಿವಿದ್ದರೂ ನಾವು ಸಮ್ಮೋಹನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿಬಿಡುತ್ತೇವೆ.   ಭಾಗವತನ ದ್ವಿಪದಿಯ ಆಲಾಪನೆಯ ಎಳೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಒಂದೊಂದೇ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತ ಪ್ರಸಂಗದ ಒಳಗೆ ಇಳಿದುಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ವೈಭವದ ಸೊಗಡು ಇರುವುದೇ ಇದರಲ್ಲಿ.

ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವಿಪದಿ ಪದಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಮೊದಲೇ ನಮಗೆ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಣ ಅರಿವಿದ್ದರೂ ಈ ಪದಗಳು ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರಸಂಗದ ವೇಗದ ನಡೆಗೆ ಈ ಪದಗಳು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಷ್ಟು ಬೇರಾವುದೇ ಪದಗಳು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.ವಾರ್ಧಿಕ ಭಾಮಿನಿ ಹೀಗೆ ಕೇವಲ ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಂತೆ ಮದ್ದಲೆಯ ಛಾಪು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಪದಗಳು ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಛಂದಸ್ಸುಗಳ ಪದಗಳಾಗಿವೆ.

ಇದು ಹೊಳ್ಳರ ನಿತ್ಯ ನೂತನ ಶೈಲಿ



ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಪೌರಾಣಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದರ  ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಇದೇ ತರಹದ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹೊಸೆದು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರು. “ಆರು ಅರಿಯರು ನಿನ್ನ  ಭುಜ ಬಲದ ಪರಾಕ್ರಮ...”  ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಪ್ರೇಮಿಗಳು ರೋಮಾಂಚಿತರಾಗುವ ಈ ಹಾಡು  ಆದರೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ  ನಿತ್ಯ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಇದರಿಂದ ರೋಮಾಂಚನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಕ್ಕಿದ ಪದಗಳನ್ನು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ  ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾಗಿ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಏರು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಿರುತ್ತಾನೆ. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಂತೆ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಲಾರರು. ಅದು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹಿರಿಮೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಇಂದು ಚಲನ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ   “ ಶಂಕರಾ ...”  ಎಂದು ಅಳವಡಿಸುವುದುಂಟು.  ಇದೇ ವಿಚಿತ್ರವಲ್ಲವೆ? ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಪತ್ತಿಗೂ ಅಭಾವ ಬಂದು ಬಿಟ್ಟಿತೇ ಎಂದು ಅಚ್ಹರಿ ಪಡುವ ಹಾಗಿದೆ.


ವಿಶಾಲವಾದ ಅರ್ಥ ಬಾಹುಳ್ಯವನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ದ್ವಿಪದಿಯಾಗಲಿ ವಾರ್ಧಿಕವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಛಾಪು ಪದಗಳು ಅರ್ಥಧಾರಿಯ ಅಥವ ವೇಶಧಾರಿಗೆ ಆತನ ಪಾತ್ರ ಪೋಷಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಂಗದ ಮುಂದಿನ ನಡೆಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನ ಊಹನೆಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಪಾತ್ರಕ್ಕಿರುವ ರಂಗವನ್ನು ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆ ಪಾತ್ರದ ಇತಿಮಿತಿಗಳೇನು ಸನ್ನಿವೇಶದ ಕಲ್ಪನೆಯೇನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಒಂದುರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಕಾತರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಆ ಸನ್ನಿವೆಶದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನಾಗಲಿ ಪಾತ್ರದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸುಲಭ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಅರ್ಥಧಾರಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಅರ್ಥದ ನಡೆಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ತಳಹದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ರೂಪುರೇಷೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ.


ಇದೊಂದು ಬಗೆ ಹೊಳ್ಳರು



ಹಿರಿಯ ಭಾಗವತರಾದ ತೆಂಕಬೈಲು ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಒಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿಬಂದು ಅದರ ಸ್ವಾರಸ್ಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಬಗೆ ಹೀಗಿದೆ. “ಮದ್ದಲೆ ಸರಿಗಟ್ಟು ಇತ್ತಿಲ್ಲೆ.. ಎಲ್ಲ ಪದ ಭಾಮಿನಿ ವಾರ್ಧಿಕದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿಕ್ಕಿ ಬಂದೆ..” ಇದು ತಾಳವಿಲ್ಲದ ಪದಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥ ಭಾಗವತರು  ಹೇಗೂ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಚೆಂಡೆ ಮದ್ದಲೆಯ ತಾಳ,  ನರ್ತನದ ವೈಭವ ಎಲ್ಲವೂ ಇದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ತಾಳವಿಲ್ಲದ ಪದಗಳೂ ನಿರ್ಣಾಯಕವೆನಿಸಿ ಬಿಡುವುದು ಎಷ್ಟೊಂದು ಕೌತುಕದ ವಿಚಾರವಲ್ಲವೆ?


ಅಹಾ!!   ಅಶೋಕವನದ ಶೋಕತಪ್ತ ಸೀತೆ ...ಹೊಳ್ಳರ ಕಂಠದಲ್ಲಿ


ಅಮ್ಮಣ್ಣಾಯರು ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಧರೆಗಿಳಿಸಿದ ಪರಿ   



ಯಾವುದೇ ಯಕ್ಷಗಾನ ಆಟವಾಗಲೀ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಗಾನವೈಭವವೇ ಆಗಲಿ  ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಪದಗಳನ್ನು ಭಾಗವತರು ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಬಹುದು. ಹಲವಾರು ರಾಗ ತಾಳದಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಳೆಗಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ತನ್ನ  ಸಹ ಕಲಾವಿದರ ಹಿಮ್ಮೇಳವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಹಿ ದುಡಿಸಬಹುದು, ಮುಮ್ಮೇಳದ ಕಲಾವಿದನ ಕುಣಿತ ಅಭಿನಯದ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊರಗೆಳೆಯಬಹುದು.. ಆದರೂ ಒಂದು ವಾರ್ಧಿಕವೊ ಭಾಮಿನಿಯೋ ಇಲ್ಲ ದ್ವಿಪದಿಯೋ ಉತ್ತಮ ಆಲಾಪನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿಟ್ಟನೆಂದರೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಕರತಾಡನದಿಂದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಘೋಷ ಮೊಳಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಭರವಸೆ ಇದ್ದೇ ಭಾಗವತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆ ಹಾಕಲು ಇಂತಹ ತಾಳವಿಲ್ಲದ ಪದಗಳನ್ನು ಶ್ರುತಿಗಿಳಿಸುವುದು.



  



Thursday, September 15, 2011

ಸರಳತೆಯ ತಾಳ - ಮದ್ದಲೆ


ಮೊನ್ನೆ ಒಂದು ದಿನ ಮಿತ್ರ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಒಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ “ ರಾಜಣ್ಣ ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕೇಳುವಹಾಗೆ ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಿ ಕೊಡಿ” ಎಂದರು. ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದು ಹೊಸತೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಊರಲ್ಲಿ ಆಗುವ ವಿಶೇಷ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಐ ಪೋಡ್ ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಅದನ್ನು ಹಾಗೆ ನನಗೆ ರವಾನಿಸುವುದು, ಅದನ್ನು ಹಾಗೆ ಹೀಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಕಲನ ಗೊಳಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದು ಕೇಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಮೊನ್ನೆ ಅವರು ನೀಡಿದ್ದುದರಲ್ಲಿ ನನಗಂತೂ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಶೇಷವೇ ಇತ್ತು ಎನ್ನಬಹುದು. ಕೆಲವರ ಅಭಿರುಚಿಗಳೇ ಹಾಗೆ. ಕೇಳುವಾಗಲೇ ಮುದ ನೀಡುವಂತಹುದು.

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಬಂಧು ಭಾಂಧವರು ಯಾವುದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ ತಿಥಿ ವಾರ ದಿನ ನೋಡದೇ ಆ ದಿನ ಹಬ್ಬದ ದಿನವೇ ಆಗಿಬಿಡುವುದಿಲ್ಲವೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಬಂದ ದಿನದ ವಿಶೇಷವೊಂದು ಬೇಡವೇ ಊಟ ಆಟದ ವಿನೋದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೆಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತೆ ಒಂದುದಿನ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಮತ್ತವರ ಮಿತ್ರರು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದರು. ಏನು ಮಾಡುವುದೆಂದು ಯೋಚಿಸಿ ತೀರ ಅಂತರಂಗದ ಒಂದು ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯೇ ಮಾಡಿಬಿಡುವ ಎಂಬ ಯೋಚನೆ ಬಂದು ಬಿಟ್ಟಿತು. ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಾಡುವ ಯೋಚನೆ ಹೊಸತಲ್ಲವಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಸತನ ಇದ್ದುದ್ದು ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದ ರೀತಿ. ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟು ಪಾಡುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಬಗೆ.

ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಯೋಚನೆ ಬಂದಿದ್ದೇ ತಡ ಸಿದ್ದತೆಗಳು ಕ್ಷಣದೊಳಗೇ ಆರಂಭವಾಯಿತು.ಭಾಗವತ ಪ್ರಸಾದ ಬಲಿಪ್ಪರನ್ನು ಕರೆಸಿದರು. ಸರಳವಾದ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೂ ಕಲಾವಿದರು ಎಲ್ಲ ಒಂದೇ ಅದೇ ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.ಇದೇ ನೋಡಿ ಅಭಿರುಚಿ. ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಪಾತ್ರಗಳಿರುವ ಪ್ರಸಂಗವೂ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. “ಮುದ್ರಿಕಾ ಪ್ರದಾನ”, ಸನ್ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸದಭಿರುಚಿಯೊಂದಿದ್ದದ್ದು ಸಹಮನಸ್ಕರು ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಇಂತಹ ಯೋಚನೆಗಳು ಮೂಡಿ ಕಾರ್ಯಗತವಾದರೆ ಅದೇ ಒಂದು ಸ್ಮರಣೀಯ ಘಟನೆಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ಎಲ್ಲ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿಬಿಟ್ಟರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಆಡಂಬರವಿಲ್ಲ ಸ್ವಕೀಯವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಹಿಮ್ಮೇಳಕ್ಕೆ ಭಾಗವತ ಮತ್ತು ಮದ್ದಲೆಗಾರರು ಮಾತ್ರ. ಪ್ರಸಾದ ಬಲಿಪರು ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಕರೆದ ಕೇವಲ ಐದಾರು ನಿಮಿಷದ ಒಳಗೇ ಹಾಜಾರಾಗಿ ಮದ್ದಲೆಯ ಛಾಪು ಬಡಿದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕೊಂಕಣಾಜೆ. ಎಲ್ಲ  ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಜನ ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೂ ಅವರೇ. ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಿರಾಡಂಬರಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವೆಂಬಂತೆ ಅಬ್ಬರಿಸುವ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ ಮೈಕ್ ಗಳಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಮಂದಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತು ಹೊರಗೆ ಅಬ್ಬರಿಸುವ ಮಳೆಗೆ ರಾವಣನ ಅಶೋಕವನ ಧರೆಗಿಳಿಸಿ ಆನಂದಿಸಿದರು. ಆ ಸಂತಸದ ಘಳಿಗೆಯನ್ನು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಿ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ನನಗೆ ಕಳಿಸಿದ್ದರು.



ಕೆಲವು ಅಭಿರುಚಿಗಳೇ ಹಾಗೆ. ಅದನ್ನು ಆ ರೀತಿ ಅನುಭವಿಸಿದಾಗಲೇ ಅದರ ನಿಜ ಸ್ವಾದ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವುದು. ಅದ್ದೂರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಇಲ್ಲ ಇದು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾಗುವಾಗಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸ್ವಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತಣಿದು ತೃಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಜಕ್ಕೂ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಕಂಪೆನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸೂಯೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪದೇ ಪದೇ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರು ಒಟ್ಟಾದಾಗ ಇಂತಹ ಸರಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಖೇನ ಉತ್ತಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಚನ ಪದ್ಯದ ಹಾಗೆ “ ಎನ್ನ ಕಾಲೇ ಕಂಬ .........ಶಿರವೇ ಹೊನ್ನ ಕಲಶವಯ್ಯ” ಇಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದಂತಹ ಜನಪದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಕಲೆ ಉಳಿದು ಬಂದಿರುವ ಮಾರ್ಗವೇ ಇಂತಹುದರಿಂದ. ಇದಕ್ಕೆನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಜನಪದಕಲೆಗಳು ಲಿಖಿತವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಹೃದಯದ ನಡುವಿನ ಸಂವಹನದ ಜೀವಸಲೆಯ ಆಸರೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದವುಗಳು. ಅವುಗಳು ಸಂಗೀತಗಾರನ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ರಾಗ ಸೇರಿಸಿ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಅದ್ದೂರಿ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದುದರಿಂದ ಅಥವಾ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆರ್ಕೆಷ್ಟ್ರಾಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಸಂಗೀತ ಪರಿಕರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿ ಉಳಿದು ಬಂದವುಗಳಲ್ಲ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯನ ಜೀವನಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಒಂದಾಗಿ ಮೇಳೈಸಿ ಹೃದಯದಿಂದ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಬಂದವುಗಳು. ಹಾಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸುಧೆ ಹರಿದು ಬಂದರೆ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅದುವೇ ಅಮೃತ ಧಾರೆಯಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅನಾವಶ್ಯಕ ದುಂದುವೆಚ್ಚವಿಲ್ಲದ ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮನೆಯವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕುಳಿತು ಪಟ್ಟಾಗಿ ಮನೆಯೂಟವನ್ನು ಸಡಗರದಿಂದ ಉಂಡಂತೆ.

ಯಾವ ಪೂರ್ವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ ಯೋಚನೆಯಾದದ್ದು ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯದ್ದು. ಕೆಲವರ ಬಯಕೆಗಳೇ ಹಾಗೆ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಯೆ ಬಿಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಛಲ. ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯ ಯೋಚನೆಗೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ಪ್ರಸಂಗವೂ “ ಮುದ್ರಿಕಾ ಪ್ರದಾನ” ಜಾಂಬವನ ಅನುಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಹನುಮ ಲಂಕೆಗೆ ಹಾರುವುದು.. ಲಂಕಿಣಿಯ ಸಂಹಾರ, ಅಶೋಕವನದ ದುಃಖತಪ್ತ ಸೀತೆಯ ದುಃಖ ಹನುಮನ ಸಾಂತ್ವಾನ.. ಮುದ್ರಿಕಾ ಪ್ರದಾನ.. ಇಷ್ಟರಲ್ಲೇ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆ ಮುಗಿದು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಮಿತಿಯೊಳಗಿನ ಪಾತ್ರಗಳು.ಇದು ಪಾರ್ತಿಸುಬ್ಬನ ಪ್ರಸಂಗ ಹಾಗಾಗಿ ಪದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಬೇಕೆ.. ಮೊದಲೇ ಉಜಿರೆಯವರು ಎಂದಂತೆ ಪಾರ್ತಿಸುಬ್ಬನ ಪ್ರಸಂಗ ಪದಗಳು ಬಲಿಪ್ಪರಿಗೆ ಪೇಟೆಂಟ್ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ. ಅದನ್ನು ಆ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವುದೇ ಒಂದು ಭಾಗ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದ ಬಲಿಪರು ಅದನ್ನೇ ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ಶೈಲಿ ಅದೇ ಸರಳ ಖಚಿತತೆಯ ಒಂದಿನಿತೂ ತಪ್ಪದ ತಾಳಬದ್ದ ಲಯಬದ್ದ ಶೈಲಿ. ಅಜ್ಜಿ ಮಾಡಿದ ಅಡುಗೆ ಉಂಡ ನಾಲಿಗೆ ಹಲವು ವರ್ಷಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಮೊಮ್ಮಗಳ ಕೈಯಲ್ಲೂ ಅದೇ ಸ್ವಾದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಪ್ರಸಾದ ಬಲಿಪ್ಪರು ಅಜ್ಜಿ ಮಾಡಿದ ಆಡುಗೆಯನ್ನೇ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಸಂಗದ ಹಲವು ಪದಗಳು ಮಗುದೊಮ್ಮೆ ಮಗುದೊಮ್ಮೆ ಕೇಳುವ ಚಪಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಮದ್ದಲೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡು ಯಾವುದೇ ಗೌಜಿ ಗದ್ದಲವಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಊಹಿಸುವಾಗಲೇ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಪ್ಯಾಯಮಾನದ ಅನುಭವವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ನಿಜ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇದು ತಾಳ ಮತ್ತು ಮದ್ದಲೆಯೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ.

ಶ್ರೀ ಪ್ರಸಾದ ಬಲಿಪರ ಕೆಲವು ಪದಗಳು

ಶ್ರೀ ಪ್ರಸಾದ ಬಲಿಪ್ಪರ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅರ್ಪಣಭಾವ ಇದರಲ್ಲಿ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವತನೂ ಇಷ್ಟು ವಿಶಾಲ ಮನಸ್ಕರಾಗಿ ಇಂತಹ ಸರಳ ಸ್ವಕೀಯದಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಯುವ ಭಾಗವತರು ತಂದೆಯವರಿಂದ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಕೇವಲ ಕಲೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ವೇದಿಕೆಯನ್ನೇ ಲಕ್ಷ್ಯವಿರಿಸಿದ ಭಾಗವತರ ಮಧ್ಯೆ ಕೇವಲ ಕಲೆಯನ್ನೆ ಲಕ್ಷ್ಯವಿರಿಸಿದ ಇಂತಹ ಹಿರಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಯುವ ಕಲಾವಿದರು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಸಂತಸದ ವಿಚಾರ.









Tuesday, September 6, 2011

ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ದ ಮದ್ದಲೆವಾದಕ ಶ್ರೀ ಕುದ್ರೆಕೊಡ್ಲು ರಾಮ ಭಟ್



ಈ ನುಡಿನಮನವನ್ನು ಹಲವುದಿನ ಮೊದಲೇ ಬರೆಯಬೇಕೆಂದಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅನಿವಾರ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸಮಯದಭಾವದಿಂದ ಅದು ಕೈಗೂಡಲಿಲ್ಲ. ವಾರದ ಮೊದಲು ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದಾಗ ಒಂದಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಮನಸ್ಸುಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಣೆಗೆ ತಂದು ಕೊಂಡಿತು. ನಾನು ತಿಳಿದಂತೆ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ಆಪ್ತವಲಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದ, ಚೆಂಡೆ ಮದ್ದಲೆಯ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥ ಕಲಾವಿದರಾದ ಕುದ್ರೆಕೊಡ್ಲು ಶ್ರೀ ರಾಮ ಭಟ್ ನಿಧನಾರದ ಸುದ್ದಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಂದು ಬಿಟ್ಟಿತು. 

ಕುದ್ರೆಕೊಡ್ಲು ರಾಮಭಟ್ಟರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿನ ಸುಳಿ ಬಿಚ್ಚತೊಡಗಿದರೆ ಆ ಸುಳಿ ಬಲಿಪ್ಪರ ಭಾಗವತಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸುರುಳಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಂದಿನ ಕಾಲವದು. ಗುರುಗಳಾದ ಹಿರಿಯ ಅರ್ಥಧಾರಿ ಪೆರ್ಲ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಬಳಗದ ಹಲವು ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಕಾಣುವ ಯೋಗ ನನಗೆ ಒದಗಿತ್ತು. ಈ ತಂಡ ಮಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲೂ ಹಲವು ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಆ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಹಿರಿಯ ಬಲಿಪ್ಪರು ಭಾಗವತರಾಗಿದ್ದರೆ ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಥ ಹಿಮ್ಮೇಳದವರಾಗಿ ಒಬ್ಬರು ಪುಂಡಿಕ್ಕಾಯಿ ಕೃಷ್ಣಭಟ್ ಇದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಈ ಕುದ್ರೆಕೊಡ್ಲು ರಾಮ ಭಟ್ ತಮ್ಮ ಕೈಚಳಕಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು.  ಬಹುಷಃ ನನ್ನೆಣಿಕೆಯಂತೆ ಇದು ನಾನು ಕಂಡ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿಮ್ಮೇಳ. ಎಂತಹ ಹಿಮ್ಮೇಳ ವೈಭವವದು. ಬಲಿಪ್ಪರ ಶೈಲಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಮದ್ದಲೆ ವಾದನವದು. ಆದರೆ ಇಂದು ಹಲವು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾತ್ರವೇ  ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ನನು ಕಂಡ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜತೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಲಿಪ್ಪ ಕುದ್ರೆಕೊಡ್ಲು ಜತೆಗಾರಿಕೆಯೂ ಒಂದು

ಹಾಗಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿಮ್ಮೆಳ ವೊಂದರ ಗಾಲಿಯೊಂದು ಕಳಚಿದ ಅನುಭವವಾದಂತೆ.ಸರಳವಾದ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಪರ್ಶದ ಪೆಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ರಾಮ ಭಟ್ಟರ ವಾದನ ಇನ್ನು ನೆನಪು ಮಾತ್ರ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ ಮಿತ್ರರಾಗಿದ್ದುದ್ದು ನಾನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಸೌಮ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಅಷ್ಟೇ ಸೌಮ್ಯ ಮಾತುಗಳ ರಾಮ ಭಟ್ಟರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ ಅಷ್ಟೇನು ಆಳವಾಗಿ ನನಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವರ ಸ್ಥೂಲವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಚ್ಚು ಇನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ.  ಯಾವುದೇ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ನನ್ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇರದಿದ್ದರೂ ಬಹಳ ಹಿಂದಿ ಹಿರಿಯ ಸ್ತ್ರೀ ವೇಷಧಾರಿ ಕಾವೂರು ಕೇಶವರ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಚೆಂಡೆ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದುದು ಇನ್ನೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿದೆ. 

ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಇವರ ತಂದೆ, ಅವರಿಗೂ ಇದುವೇ ಹೆಸರು, ಇವರ ಮಗನಿಗೂ ಇದೇ ಹೆಸರು ಅದರ ಕಾರಣವೇನೋ ಅರಿಯದು. ಆದರೂ ಹಿರಿಯ ಕುದ್ರೆಕೊಡ್ಲು ರಾಮ ಭಟ್ಟರೆ ಸಮಸ್ತ ಭಾಗವತರು ಹೇಳುವಂತೆ ಅಪ್ರತಿಮ ಚೆಂಡೆ ಮದ್ದಲೆ ವಾದಕರು. ಚೆಂಡೆ ಮದ್ದಲೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಸಮಾನ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೆರೆದದವರು.  ಬಲಿಪ್ಪರು  ಸಹ ಅದನ್ನು ಈಗಲೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಅದು ಹಿರಿಯ ಹಾಗು ಕಿರಿಯ ರಾಮಭಟ್ಟರು ಹಾಗು ಈಗಿನ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕುದ್ರೆಕೊಡ್ಲು ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಯವರೊಂದಿಗೂ ಭಾಗವತಿಕೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಮೂರು ತಲೆಮಾರಿನವರೊಂದಿಗೆ ಭಾಗವತರಾದ ದಾಖಲೆ  ಅಪೂರ್ವವೆನಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಂಡಿಯೊಂದು ಇತಿಹಾಸವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ ವಿಷಯ ಮಾತ್ರ ದುಃಖಕರ. 
ಬಲಿಪ್ಪರ ಮಾತಿನಂತೆ ಭಾಗವತ ಪದ ತೆಗಿವಾಗ ಎರಡನೆ ಶಬ್ಧಕ್ಕೆ ತಾಳ ಆ ಪದ ಯಾವ ತಾಳದಲ್ಲಿ ಇದೆ  ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವಂತಾಗಬೇಕು. ಕುದ್ರೆಕೊಡ್ಲು ರಾಮಭಟ್ಟರ ಜತೆಗಾಗಿರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಂದು ತೀರ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಅಂದಿನವರು ಅದೆಷ್ಟು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಮ ಭಟ್ಟರ ಮದ್ದಲೆಯ ಛಾಪುಗಳು, ಬಿಡಿತಗಳು ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಮೆದುವಾಗಿ ಹಾಗು ಖಚಿತವಾಗಿ ಮೊಳಗುವ ಮದ್ದಲೆಯ ಪೆಟ್ಟುಗಳ ಲಯವಿನ್ಯಾಸದ ಭಾಷೆ ಕೇಳಿಯೇ ಅರಿಯಬೇಕು. ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ದ ಮದ್ದಲೆ ವಾದನ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಸ್ ಇಲ್ಲದ ಸುಂದರ ವಾದನ ಕಾವ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ವಾದಿಸಬಹುದು

ಕುದ್ರೆಕೊಡ್ಲು ರಾಮಭಟ್ ಮದ್ದಲೆಯ ಒಂದು ಝಲಕ್

.

ಅದರಂತೆ ಮನ್ನಣೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಗದ ಹಲವು ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಂತೂ ಇದನ್ನು  ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಸಾಲಿಗೆ ಕುದ್ರೆಕೊಡ್ಲು ಪ್ರತಿಭೆಯೂ ಸೇರಿಬಿಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಖೇದನೀಯ ವಿಚಾರ.  ಸಹಜ ತಣ್ಣನೆಯ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿಸುವುದರಲ್ಲೂ ರಾಮಭಟ್ಟರು ತಣ್ಣಗಾದದ್ದು ಒಂದು ಅಪ್ರತಿಮ ಪ್ರತಿಭೆಯ ದುರಂತವೇ ಎನ್ನಬಹುದು.

          ಅಲ್ಪಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಲ್ಪಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಭಂಡವಳವನ್ನಾಗಿಸಿ ವಶೀಲಿಯೋ ಇನ್ನಿತರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಗಿಟ್ಟಿಸುವ ಯುಗದಲ್ಲಿ... ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ದಾಸ್ತಾನಿನ ಅಂಗಡಿಯವ ಇದ್ದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುವಂತೆ, ರಖಂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ದಾಸ್ತಾನಿನ ವಸ್ತುಗಳ ತೀರಾ ಅಲ್ಪಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುವಂತೆ ಇಂದಿನ ಹಲವು ಕಲಾವಿದರೆನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರ ನಡವಳಿಕೆ. ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲದವ ಇದೇ ಸರ್ವಸ್ವ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಅಲ್ಪಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಹವಣಿಸುವಾಗ  ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಓರ್ವ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಲಾವಿದ ಅವಕಾಶವಂಚಿನಾಗಿ ತಣ್ಣಗೇ ಕುಳಿತುಬಿಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಭಾಗವತಿಕೆಯ ಹಿಂದು ಮುಂದು ಅರಿಯದವ ತಾನೀಗ ಒಂದೆರಡು ಪದ ಮಾತ್ರ ಹೇಳುವುದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಆಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಎಂದು ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯ ಮಾತು ಹೇಳಿ ತನ್ನ ಅಲ್ಪಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಲ್ಲಿ ಢಾಂಬಿಕತನದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುವಾಗ ಕಲಾಸಂಪನ್ನರು ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗುವುದನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ತನ್ನೊಳಗೆ ಅಪಾರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿಟ್ಟವನು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಂತೆ  ಎಂದಿಗೂ ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹಾತೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ತನಗೆ ತಿಳಿದುದರ ಅಲ್ಪವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶೂನ್ಯ ಜ್ಞಾನಿ,  ಇಲ್ಲದುದನ್ನು ಇದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಾ  ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಇದೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಎಂಬ ಹುಂಬತನವನ್ನು ತೋರಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

ಕಲೆ ಪ್ರತಿಭೆ ಎಂಬುದು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚಿ ಹೊರಗೆ ಬರಬೇಕು. ಆವಾಗಲೇ ಅದು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು  ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚಿದಾಗ ಇದ್ದ ಬಣ್ಣವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪೇಲವವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರಾಂಭಟ್ಟರಿಗೆ ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ ಅವಕಾಶವೇ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನಬಹುದು. ಅಗಲಿದ ಪ್ರತಿಭೆ ಇನ್ನು ಕೇವಲ ನೆನಪಿನ ಪುಟಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಈ ವಾಸ್ತವ ಪ್ರಪಂಚದ ಕಟು ಸತ್ಯ. ಅಗಲಿದ ಚೇತನಕ್ಕೆ ಅಂತರಾಳ ನಮನವನ್ನು ಮಧುರ ನೆನಪುಗಳ ಸ್ಮರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ.  ಈ ಮೂಲಕ ಅಗಲಿದ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಭಗವಂತನು ಸದ್ಗತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸಲಿ ಎಂಬ ಮನದಾಳದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.
         
         









Wednesday, August 10, 2011

ಸಂಪನ್ಮೂಲ ದಾಖಲೀಕರಣಗಳು


ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಶೈಲಿಯ ಮಟ್ಟುಗಳ ಭಾಗವತಿಕೆಯ ದಾಖಲೀಕರಣದ ಲೇಖನವೊಂದು ಉದಯವಾಣಿ ಲಲಿತರಂಗ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತ್ತು. ಡಾ| ನಾಗವೇಣಿ ಮಂಚಿ ಯವರು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಭಾವಸ್ಪರ್ಶೀ ಲೇಖನ ಓದಿದಾಗ ಬಹಳ ಸಂತಸವಾಯಿತು.ಪರಂಪರೆಯ ಮಟ್ಟುಗಳ ದಾಖಲೀಕರಣವೆಂಬುದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅನಿವಾರ್ಯವೆನಿಸಿದೆ. ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.YAKSHAGANA ARTICLE

ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ಪಾಲ್ಕೆ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯೊಂದು ಆಗಿದ್ದುದು ಇನ್ನೂ ನೆನಪಿದೆ. ಬಲಿಪ ಭಾಗವತರು,  ಚಿಪ್ಪಾರು, ಶೇಣಿ,  ಪೆರ್ಲ, ಜೋಶಿ ಹೀಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವದು.   ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಚಿಪ್ಪಾರು ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ ಬಲ್ಲಾಳರಿಂದ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣು ನಾರಣಪ್ಪ ಶೈಲಿಯ ಮದ್ದಲೆವಾದನವಾಗಿತ್ತು. ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಮದ್ದಲೆ ವಾದನವದು. ಬಹುಷಃ ಚಿಪ್ಪಾರು ಬಲ್ಲಾಳರಿಂದ ನಂತರ ಆ ಶೈಲಿಯನ್ನು  ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ. ಈಗ ಆ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ಕಠಿಣವೇ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ದಾಖಲೀಕರಣವೆಂಬುದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂದಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತೀರ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದುದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಕಾರ್ಯ.
ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರದರ್ಶನರಹಿತವಾದ ಹತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಬಂಧೀ ವಿಚಾರಸಂಕಿರಣಗಳು, ಕಮ್ಮಟಗಳು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಾಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಿಚಾರವಾಗುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ. ಇದು ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ಬಲಗೊಳಿಸುವಂತಾಗಬೇಕು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅರ್ಹವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯಿಂದ  ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನೆರವೇರಿದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶವಿಲ್ಲ. ಅದರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಂತಾಗಬೇಕು. ಕೇವಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮೇಯವಿರಬಾರದು.
ಯಕ್ಷ್ಗಗಾನ ಪರಂಪರೆಯಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಹೇಗೂ ಇರಲಿ ಹಳೆಯ ಮಟ್ಟುಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಕ್ರಮಗಳ ಅರಿವಿರಬೇಕಾದುದು ಅತೀ ಮುಖ್ಯ. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅಂತಹ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇಂದು ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರ ಸಿಗಬಲ್ಲರು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗಮನ ಹರಿಸಿ ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ದಾಖಲೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಭಾವ ನುಸುಳಬಾರದು. ಕಲೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಬೇಕು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುದಗಗೋಳಿಸುವ ಕಲೆಯ ಮೌಲ್ಯ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಅಧಿಕವಾಗಬೇಕಲ್ಲದೆ ನಾವು ಅದಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ಅದನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣಗೊಳಿಸಬಾರದು.
ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಸ್ತುಗಳ ಶೋಧನೆಯೂ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೇ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಕಮ್ಮಟಗಳು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವಿಚಾರಗಳಿವೆ. ಆ ವಿಚಾರಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸಬೇಕು. ಹೊರ ಜಗತ್ತು ತಿಳಿಯುವಂತಾಗಬೇಕು. ಇಂದು ಅಂತಹವಿಚಾರಗಳು ಅರಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬೇಕು ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಸಲ್ಲದು. ಇಂದು ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅರಿವಾಗಬಹುದು.ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಮದ್ದಲೆವಾದನವನ್ನು ಉದಾಹಾರಿಸಿದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಗಳು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಮಟ್ಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಲೀ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಲೀ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿದ್ದರೆ ಆವಾಗ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗುವುದು ಪದ್ಯಾಣ ಶಂಕರಣ್ಣನವರು. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮಟ್ಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅದ್ಭುತ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಇರುವವ ಇವರನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ಮುದ್ದಣ್ಣ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸಿ. ಡಿ ಯಾಗಿರಬಹುದು, ದಾಖಲೀಕರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅವರ ಅನುಭವದ ಕಿಂಚಿತ್ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಇಂತಹ ಅದೆಷ್ಟು ವಿಚಾರಗಳು ಇವರಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರಬಹುದು? ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಚೆಂಡೆ ಹೆಗಲಿಗೇರಿಸಿ ಪುಂಡುವೇಶವನ್ನು ಮನಬಂದತೆ ಕುಣಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಆಗಬಾರದಲ್ಲವೇ? ವಿಚಾರಸಂಕೀರಣಗಳು ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಯೋಗ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಸಿಗಬೇಕು. ಅದು ಯಾವುದೋ ಸಾಧನೆಗೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಬಾರದು.

ಇವರ ಜ್ಞಾನವನ್ನೇಲ್ಲ ಹೊರತೆಗೆದು ಜೋಪಾನ ಮಾಡುವಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಿದ್ದವಾಗಬೇಕು. ಇದು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂದಿಸಿರುವುದಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಅದೆಷ್ಟು ಸಂಪನ್ಮೂಲವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹದಿಂದಲೋ ಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದಲೋ ಅಲಕ್ಷಿಸುತ್ತೇದ್ದೆವೆ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ?  ಅದು ಮಾಂಬಾಡಿ ಗುರುಗಳಾಗಿರಬಹುದು, ಬಲಿಪ್ಪರಾಗಿರಬಹುದು, ತೆಂಕಬೈಲು ಕೋಳ್ಯೂರಂತಹ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರಾಗಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಫತ್ತಿನ ದಾಖಲೀಕರಣ ಆಗಬೇಕಾದುದು ಬಹಳ ಅನಿವಾರ್ಯ.
          ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಬಲಿಪ್ಪರ ಅನುಭವದ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ವೀಡಿಯೊ ಮುಖಾಂತರ ಮಾಡಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ದಾಖಲೀಕರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖಾಂತರವೂ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹವೆಂದರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸರಳವಾದಷ್ಟು ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಗಳು ಹೊರಬರುವುದು ಅಧಿಕ. ಆಡಂಬರದಿಂದ ಪ್ರಚಾರ, ಒಂದಷ್ಟು ಅಬ್ಬರ ಆದ್ರೆ ಒಂದಷ್ಟು ಧನಸಂಗ್ರಹ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ.
ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಇಂತಹ ದಾಖಲೀಕರಣಗಳು ಆಸಕ್ತಿವಂತರಿಗೆ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವಂತಾಗಬೇಕು. ಆಸಕ್ತಿವಂತರು ಅದನ್ನು ಸ್ವಾರ್ಥ ರಹಿತವಾಗಿ ಅದರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪರಸ್ಪರ ಸೌಹಾರ್ದ ಮತ್ತು ಸಹದುಡಿಮೆಯಿಂದ ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ದುಡಿದರೆ ಇಂತಹ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಜೀವತಳೆದು ದೃಢವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತು ಯಕ್ಷಗಾನಾ ನಿಜ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಹೂರಿಯಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

           

Saturday, July 30, 2011

ವಾಸ್ತವದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳು



ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರೇಮಿಯೊಬ್ಬರು ಕುಶಲವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಕೌತುಕದಿಂದ ಕೇಳಿದರು “ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಅಭಿಮಾನ ಇಟ್ಟು ಇಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡ್ತೀರಿ. ಆದರೂ ನೀವು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದು ಕಡಿಮೆಯೆ ಅಲ್ವ?”
ಅವರ ಮಾತು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮನಸ್ಸಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೋಗದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣಗಳು ಬೇಗನೇ ಸಿಕ್ಕಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲು ಹಲವು ಸಲ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿಯೂ ಇದ್ದೇನೆ. ಊರಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅಂದಿನ ಕಾಲವೊಂದಿತ್ತು ಚೆಂಡೆ ಪೆಟ್ಟು ಕೇಳಿದಾಕ್ಷಣ ಕಾಲ ಮರೆತು ಹೊರಟು ಬಿಡುವ ಕಾಲ. ಅದು ಏಷ್ಟು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ನೋಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹಾಗೆ ಒಂದು ಹೋಗುವುದು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ. ಹುಲ್ಲು ಕಂಡಾಗ ಹಸು ಸುಮ್ಮನೆಯಾದರು ಬಾಯಿ ಇಕ್ಕಿದಂತೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತಿಚೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಹಜಗುಣವೆಂಬಂತೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಚೌಕಾಶಿ ಮಾಡುವಂತಾಗಿದೆ. ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಅನಿಸಿದರೂ ದಿನವೀಡಿ ನಗರ ಸುತ್ತುವ ನನಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವುದು ಆಧ್ವಾನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದೆಲ್ಲ ಸಹಜವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಗೊಪ್ಪುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಹಪಹಪಿಕೆ ಮಾತ್ರ ತೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೋಗಿ ವಿಷಣ್ಣ ಮನಸ್ಕನಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೋಗದಿರುವುದೇ ಲೇಸು ಎಂದು ತೋರುವುದೇ ಅಧಿಕ. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಬದಲಾದ ದಿಶೆಯೆಡೆಗೆ ತೆವಳುವುದಲ್ಲ ಓಡುತ್ತದೆ. ಬದಲಾವಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯವೋ ಎಂಬಂತೆ ಬದಾಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಆವಿಷ್ಕರಿಸುವತ್ತ ಸಾಗುವಾಗ ಔದಾಸಿನ್ಯ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜರಗಿದ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಈ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳೂ ಅವುಗಳ ಗುರಿಯೂ ಗೊಂದಲಮಯವಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಕಾರೀ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಂತಹ ಅದ್ದೂರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ದೇಶವಿದೇಶದ ಗಣ್ಯರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ. ನಮ್ಮ ಮನೆಯಂಗಳದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಜಾಹೀರಾತಿಗಾದರೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ತೋರಿಸಿಬಿಡುವ ಅಭಿಮಾನವೇ ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಿಡೋಣ. ತೆಂಕು ಬಡಗು ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಸಿ ಕೃತಾರ್ಥರಾಗುವ ಬಗೆ. ದೊಡ್ಡ ವೇದಿಕೆ ವೇದಿಕೆಯ ಮುಕ್ಕಾಲುಭಾಗ ಗಣ್ಯರ ಆಸನ ಮತ್ತು ಅವರ ಚೇಲಾಗಳಿಂದ ಭರ್ತಿ. ಬಂದವರಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ನೋಡುವ ಒಂದು ಕುತೂಹಲ ಉಂಟೋ ಇಲ್ಲವೋ. ಆದರೂ ನಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜಕಲೆಯಾದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಎಂದು ವೇಶಗಳು ಬಂದು ವೇದಿಕೆಯ ಉಳಿದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಗಿರಕಿ ಸುತ್ತಿ ಮರಳುತ್ತವೆ. ತೆಂಕು ಯಕ್ಷಗಾನವೆಂದರೆ ಕುತ್ತು ಹಾರುವುದು ಮತ್ತು ಬಡಗು ಎಂದರೆ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಗಿರಕಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಚೆಂಡೆಯ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಮುಗಿದು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನಿತ್ಯವೂ ಯಕ್ಷಗಾನವೂ ನೋಡುವವನಿಗೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಅಂದೇ ನೋಡುವವನಿಗೂ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಅನುಭವ ಆಗಬಹುದು. ದೇಶ ವಿದೇಶದ ಗಣ್ಯರಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ತೋರಿಸಿದ್ದು ಮಹತ್ಕಾರ್ಯವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ವೇದಿಕೆ ಇಳಿದ ಕ್ಷಣವೆ ಆ  ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆತು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಒಂದು ಸಲ ಮಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಜಂಟಿ ಆಯುಕ್ತರ ಕಛೇರಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಕುಶಲಮಾತನಾಡುತ್ತ ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ನೋಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಅವರಿಗೆ ನೆನಪಿದ್ದುದು ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಝಗಝಗಿಸುವ ವೇಶ ಮಾತ್ರ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಗಿರಕಿಯನ್ನು ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದವರಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ತಾನೇ ನೆನಪುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ? ಯಕ್ಷಗಾನ ಎಂದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು ಅವರೆಷ್ಟು ಅರಿತುಕೊಂಡರೋ ನಾನರಿಯೆ? ರಾಮಾಯಣವಾಗಲಿ ಮಹಾಭಾರತವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಭಾಗವತವಾಗಲಿ ಅದರ ಪಾತ್ರ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಬಗೆಗಳೆಷ್ಟು?  ನಾಲ್ಕೈದು ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಂಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ಹಾಡುವ ಭಾಗವತನ ನೈಪುಣ್ಯ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯಗಳೇನು? ಒಂದೇ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಒಳಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ನಾಟ್ಯಾಭಿನಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತೀ ಗೊಳಿಸುವ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದನ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯವೇನು? ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಲಿಖಿತ ರೂಪವಿಲ್ಲದೇ ಬರೀ ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಯಕ್ಷಗಾನದ  ಪಾತ್ರಪ್ರಪಂಚ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುವ ಕಲಾವಿದನ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೇಯೇನು?  ಯಾವುದೇ ಕಲೆಯಾದರೂ ಇಂದು ವೇದಿಕೆ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಗೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಘಂಟೆಗಳ ಅವಧಿ. ಇರುಳಿಡೀ ವೇದಿಕೆಮೇಲೆ ಬರೀ ಸಂಕೇತ ರೂಪದಲ್ಲೆ ಅದ್ಭುತ ಲೋಕವನ್ನೇ ತೋರಿಸುವ  ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯ ನಗಣ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೋ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಬರುವುದಿಲ್ಲವೆ?  
ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಅಥವ ಇನ್ನಿತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ವೇಶ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ ಕುಣಿತವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಎಂದರೆ ಇಷ್ಟೇನೆ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿದೆಯಲ್ಲ ಅದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಸಡ್ಡೆ ಎನಿಸುದಿಲ್ಲವೆ?
ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರಗಳೆಷ್ಟು ಬಗೆ. ಇಂದಿನ ರಾವಣ ಒಂದು ಬಗೆಯಾದರೆ ನಾಳಿನ ಭೀಮ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆ. ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿದ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಲಿ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಹಿಮ್ಮೇಳವನ್ನಾಗಲಿ,ವಿವಿಧರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಭಾಗವತನ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಲೀ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿ ಈ ಸಂಕುಚಿತಗೊಂಡ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಅದುವೇ ಸ್ಥಾಯಿಯಾದರೆ ಅಚ್ಚರಿ ಪಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಾಡಿ ಸೇರಿದ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದಲೋ ಬಂದು ಸೇರಿದ ಗಣ್ಯರಿಂದಲೋ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದ ಹಣ ದಿಂದಲೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತುಲನೆ ಮಾಡಿದಾಗ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಅಪರೂಪಾವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಪೂರ್ಣವಾದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಅಂತಃಸತ್ವ ಏನಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನ ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದಿದೆ. ಇಂದು ಮೂಲ ರೂಪದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವಿಕೃತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಇದೆ.ಅದು ರಕ್ತ ರಾತ್ರಿಯ ಅಶ್ವಥ್ಹಾಮ ಅಗಿರಬಹುದು, ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆಯ ರಕ್ತಬೀಜ ಆಗಿರಬಹುದು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ  ಹೋದರೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದಾಗಬಹುದು. ನಾವು ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಐದು ದಿನ ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆಯ ಪ್ರಸಂಗ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆವು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮವಹಿಸಿದ ಕೈಗಳು ಅದು ಕೈಗಳಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಸಂಗ ಕೇವಲ ಮಹಿಷೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸೀಮಿತ ವಾದದ್ದು ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿದ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು  ಆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಮಹಾಮಾಯೆ ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಆ ಮಹಿಮಾಖ್ಯಾನಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬದಿಗಿರಿಸಿ ಕೇವಲ ಮಹಿಷನೆಂಬ ದುರುಳನ ಕಥೆಯೇ ವೈಭವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರ ಪೌರಾಣಿಕ ಜ್ಞಾನ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೊದಲು ಯಾರೋ ಯಾವುದನ್ನೋ ಹೇಳಿದುದನ್ನು  ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳಿ ತಮ್ಮ ಚೌರ್ಯದ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಮೆರೆಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇಂದಿನ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಚೌರ್ಯವಾಗಲಿ ನಕಲೀಕರಣವಾಗಲಿ ಇಂದು ಸಹಜವೆಂಬಂತೆ ಆಗಿದೆ. ಬ್ಲಾಗ್ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವುದು, ಇತರ ಕೃತಿಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಕದಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಅಥವ ನಕಲು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸಹ ಹೇಳುತ್ತ ಚೌರ್ಯವನ್ನೂ , ಅಪರಾಧವನ್ನೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತೆ ಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ದಾರಿದ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವವರು  ಇರುವಾಗ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಬಳಕೆಯಾಗುವುದು ಅತಿಶಯವೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವೂದೋ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯ ಅಥವಾ ಬಯಲಾಟದ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡುವುದು, ಅದು ಸ್ವ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದೆಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾವಿದರು ನಿರೂಪಿಸಿದ ಪಾತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆ ಹೊರತು ಅಧ್ಯಯನ ಶೀಲತೆ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ನಕಲೀಕರಿಸಬಾರದಲ್ಲ. ಮೊದಲಿನವರು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಎದುರಾದಾಗ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ಹಲವು ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಅಥವ ಇನ್ನಿತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಆ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅತ್ಯಂತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆನಿಸಿದ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಹಾಗು ಪಾತ್ರವೈಭವವನು ಮೆರೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಂದು ಆ ಸೃಜನ ಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವತರಲ್ಲಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯ ವೈಭವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಗೊಳಿಸುವ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ಪ್ರಾಕಾರ ಮೊದಲಿನಂತೆ ವಿಜ್ರಂಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಮಹನೀಯರು ಹೇಳುವ ಮಾತಿದೆ “ ಶೇಣಿಯ ನಂತರ ತಾಳ ಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಹೊರಟು ಹೋಗಿದೆ” ಎಂದು. ಹೀಗಾಗಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಕಲಾವಿದರ ಪೌರಾಣಿಕ  ಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಯ ಜತೆಗೆ ಕಲಿಯುವ ಕೊರತೆ. ಒಂದೆರಡು ವೇದಿಕೆ ಏರಿದಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ತನವನ್ನು ಹಿರಿದಾಗಿಸಿ ಶಲ್ಯ ತೊಟ್ಟು ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳಾಗುವ ಢಾಂಬಿಕತನದ ಪ್ರದರ್ಶನ. ತಾಳಮದ್ದಲೆಯೆಂದರೆ ಮಾತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಮಾತು ಚರ್ಚೆ, ತರ್ಕ ಕುತರ್ಕಗಳೇ ಆಗಿ ಅಭಾಸಗಳು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುವಾಗ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಹಾದಿ ಕವಲು ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಂದು ಕಲಾವಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಾ ಇದೆ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ವೈಶಂಪಾಯನದಲ್ಲಿ ಕೌರವ ಜಲಸ್ತಂಭನ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಆಡಗಿಕುಳಿತ. ಶರಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಭೀಷ್ಮರು ಒರಗಿದರು.. ಇದೆಲ್ಲ ಹೋರನೋಟಕ್ಕೆ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರು ಜಲಸ್ತಂಭನವಾಗಲೀ ಯೋಗವಾಗಲಿ ಅದನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ಅದು ಎಂದರೆ ಏನು ಎಂಬ ಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನ ಸಾಧನೆಗೆ ತೊಡಗುವ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಹೊರಟು ಹೋಗಿದೆ. ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಹಲವು ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತ ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದರು ರಂಗದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ ಕೆಲವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತೇವೆಯೋ ಹೊರತು ಅವರು ಕಲಿತ ವಿದ್ಯೆಯತ್ತ ತಿರುಗಿಕೂಡ ನೋಡುವ ಬುದ್ದಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಕೆಲವೇ ಕಲಾವಿದರು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಪಾತ್ರಗಳ ಪರಕಾಯ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.   ಮಿಕ್ಕುಳಿದ ಅಧಿಕವೂ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ್ದುದರ ವರದಿ ಮಂಡನೆಯೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.  ವೈಚಾರಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮಂಡನೆಯಾದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಭರವಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಹಾದಿಗಳ ಅನುಸರಣೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಮೊಬೈಲ್ ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಕರೆ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮನೋಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಹಾಡು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿದಂತೆ ಅದು ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ, ಅದೇ ರೀತಿ ನಮ್ಮ ಅಭಿರುಚಿಗಳು ನಮ್ಮ ಮನೋಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿ.ಮನೋಧರ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ವೆತ್ಯಸ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ ಹತ್ತು ಜನರು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಹಾದಿ ಹತ್ತು ಜನರೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಸುಸ್ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಲಸಾಗದಂತೆ ಶುಚಿಯಾಗಿಡುವುದು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪ್ರತೀಯೊಬ್ಬರ ಕರ್ತವ್ಯ.






Thursday, July 14, 2011

ಯಕ್ಷ ಚಿಂತನ: ಕಲಾಸೇವೆಯ ಭ್ರಾಮಕ ಲೋಕ

ಯಕ್ಷ ಚಿಂತನ: ಕಲಾಸೇವೆಯ ಭ್ರಾಮಕ ಲೋಕ: "ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಲೀ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣಗಳೋ, ಪುಸ್ತಕಗ ಅಥವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲೇ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮಾರ..."